ยาและการใช้ยา โหลดแอป
ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

ยารักษากรดไหลย้อน

ยารักษากรดไหลย้อน คือยาที่ช่วยลดหรือป้องกันกรดและสิ่งในกระเพาะไหลย้อนขึ้นมาระคายหลอดอาหาร จึงบรรเทาอาการแสบร้อนกลางอกและเรอเปรี้ยว

ประเด็นสำคัญ

  • ยาลดกรดและอัลจิเนตเหมาะกับอาการเป็นครั้งคราว ส่วน famotidine และ omeprazole ออกฤทธิ์ลดการสร้างกรด เหมาะกับรูปแบบอาการที่ต่างกัน
  • Omeprazole ในประเทศไทยมีหลายรูปแบบและความแรงตามผลิตภัณฑ์ เช่น แคปซูลหรือยาเม็ดชนิดออกฤทธิ์ในลำไส้ ส่วน famotidine มีหลายความแรงตามผลิตภัณฑ์ และต้องให้เภสัชกรเลือกขนาดที่เหมาะสม ไม่ควรเลือกขนาดจากความแรงของอาการเอง
  • หากเจ็บหน้าอกร่วมกับหายใจลำบาก เหงื่อออก หน้ามืด อาเจียนเป็นเลือด ถ่ายดำ กลืนลำบาก หรือน้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ ควรพบแพทย์ทันที

สาเหตุที่พบบ่อยมีอะไรบ้าง

กรดไหลย้อนมักเกิดเมื่อหูรูดส่วนล่างของหลอดอาหารปิดไม่ดี ทำให้กรดหรืออาหารจากกระเพาะไหลย้อนขึ้นมา อาการที่พบบ่อยคือแสบร้อนกลางอก เรอเปรี้ยว มีรสขมหรือเปรี้ยวในคอ และแน่นท้อง โดยมักชัดหลังอาหารหรือเมื่อนอนราบ

สาเหตุและปัจจัยกระตุ้นที่พบบ่อย ได้แก่

  • กินอาหารมื้อใหญ่หรืออิ่มมากเกินไป ทำให้ความดันในกระเพาะสูงขึ้นและเกิดการไหลย้อนได้ง่าย
  • นอนหรือเอนตัวหลังอาหารทันที อาหารและกรดมีโอกาสย้อนขึ้นหลอดอาหารมากขึ้น
  • อาหารหรือเครื่องดื่มบางชนิด เช่น อาหารมัน อาหารรสจัด ชา กาแฟ หรือแอลกอฮอล์ อาจกระตุ้นอาการในบางคน
  • สูบบุหรี่ อาจรบกวนการทำงานของหูรูดหลอดอาหารและทำให้อาการกำเริบ
  • เสื้อผ้าที่รัดหน้าท้อง เพิ่มแรงกดบริเวณกระเพาะอาหาร
  • น้ำหนักตัวเกินหรือการตั้งครรภ์ เพิ่มแรงดันภายในช่องท้อง จึงเกิดกรดไหลย้อนได้ง่ายขึ้น
  • ยาบางชนิด อาจกระตุ้นอาการหรือทำให้ระคายทางเดินอาหาร แต่ไม่ควรหยุดยาประจำเอง

อาการแสบร้อนกลางอกไม่ได้เกิดจากกรดไหลย้อนเสมอไป โดยเฉพาะเมื่อรู้สึกเจ็บหรือกดแน่นหน้าอก ร้าวไปแขน คอ ไหล่ หรือกราม ต้องนึกถึงภาวะฉุกเฉินจากหัวใจด้วย

เมื่อไหร่ที่ดูแลเองด้วยยาทั่วไปได้

คุณอาจดูแลตัวเองระยะสั้นได้เมื่ออาการไม่รุนแรง เป็นครั้งคราว สัมพันธ์กับอาหาร และไม่มีอาการเตือน เริ่มจากลดมื้ออาหาร ไม่เอนตัวหลังรับประทานอาหาร หลีกเลี่ยงสิ่งที่กระตุ้นอาการ และเลือกยาตามลักษณะอาการ

ลักษณะอาการแนวทางที่เหมาะกว่า
แสบร้อนเป็นครั้งคราวยาลดกรดหรืออัลจิเนต
เป็นหลังอาหารบางชนิดเลี่ยงตัวกระตุ้นหรือใช้ยาป้องกันตามฉลาก
เป็นบ่อยตั้งแต่ 2 วันต่อสัปดาห์ปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมิน
เป็นตอนกลางคืนซ้ำๆประเมินเวลาอาหารและรูปแบบการรักษา
อาการไม่ดีขึ้นหรือกลับบ่อยพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุ

คุณควรเว้นอย่างน้อย 2–3 ชั่วโมงระหว่างมื้อเย็นกับเวลาเข้านอน กินอาหารแต่ละมื้อให้น้อยลง และสังเกตว่าอาหารชนิดใดกระตุ้นอาการ ไม่จำเป็นต้องงดอาหารทุกกลุ่มพร้อมกันหากยังไม่ทราบตัวกระตุ้นที่ชัดเจน

ยาบางกลุ่มไม่ได้ออกฤทธิ์ทันที ตัวอย่างเช่น omeprazole อาจต้องใช้เวลา 1–4 วันจึงเห็นผลเต็มที่ จึงไม่เหมาะสำหรับหวังผลบรรเทาอาการเฉียบพลันหลังรับประทานครั้งเดียว หากอาการเกิดทันทีหลังอาหาร ยาลดกรดหรืออัลจิเนตมักตรงกับจุดประสงค์มากกว่า

กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการมีอะไรบ้าง

ยาที่ใช้เลือกตามความเร็วที่ต้องการ ความถี่ของอาการ และว่าต้องการลดกรดหรือป้องกันการไหลย้อน ไม่ควรใช้หลายกลุ่มซ้อนกันเองโดยไม่ตรวจตัวยา เพราะผลิตภัณฑ์บางชนิดมีส่วนประกอบมากกว่าหนึ่งชนิด

กลุ่มยาทำงานอย่างไรเหมาะกับอาการแบบใด
ยาลดกรดทำให้กรดเป็นกลางอาการเป็นครั้งคราว ต้องการบรรเทาเร็ว
อัลจิเนตสร้างชั้นเจลกั้นเหนือกรดเรอเปรี้ยวหรือไหลย้อนหลังอาหาร
H2 blockerลดการหลั่งกรดอาการเป็นช่วงๆ หรือสัมพันธ์กับมื้ออาหาร
PPIกดการสร้างกรดได้มากอาการบ่อยหรือหลอดอาหารอักเสบ

ยาลดกรดช่วยอย่างไร

ยาลดกรดช่วยบรรเทาอาการได้ค่อนข้างเร็ว แต่ผลอยู่ไม่นานและไม่ได้ซ่อมแซมความผิดปกติของหูรูดหลอดอาหาร ตัวยาที่พบได้ เช่น aluminium hydroxide, magnesium hydroxide และ calcium carbonate

Magnesium อาจทำให้ถ่ายเหลว ส่วน aluminium อาจทำให้ท้องผูก ยากลุ่มนี้ยังรบกวนการดูดซึมยาบางชนิดได้ ช่วงเวลาที่ต้องแยกจากยาอื่นควรตรวจเป็นรายตัวยา ไม่ควรใช้กฎ 2 ชั่วโมงกับทุกชนิด ผู้มีโรคไต โดยเฉพาะไตเสื่อมปานกลางถึงรุนแรง ไม่ควรใช้ยาลดกรดที่มี magnesium หรือ aluminium เอง และควรให้เภสัชกรหรือแพทย์ตรวจสูตรยาและการทำงานของไตก่อนใช้

อัลจิเนตช่วยอย่างไร

อัลจิเนตสร้างชั้นคล้ายแพลอยเหนือสิ่งในกระเพาะ ช่วยกั้นไม่ให้ไหลย้อนขึ้นหลอดอาหาร ยากลุ่มนี้เริ่มทำงานได้เร็ว จึงเหมาะกับอาการหลังอาหารหรือเรอเปรี้ยว

อาจพบอาการท้องอืดหรือท้องผูกได้ บางสูตรมีโซเดียมหรือผสมยาลดกรด ผู้ที่เป็นโรคไต ต้องจำกัดโซเดียม หรือใช้ยาประจำหลายชนิดควรอ่านส่วนประกอบให้ครบ

Famotidine ใช้อย่างไร

Famotidine เป็นยา H2 blocker ที่ลดการหลั่งกรด และใช้บรรเทาหรือป้องกันอาการแสบร้อนกลางอกจากอาหารและเครื่องดื่มบางชนิด Famotidine มีหลายความแรงตามผลิตภัณฑ์ และต้องให้เภสัชกรเลือกขนาดที่เหมาะสม ไม่ควรยึดความแรงตามฉลากต่างประเทศ

Famotidine เป็นยาอันตรายในประเทศไทย ต้องปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้เพื่อประเมินอาการ โรคไต และยาที่ใช้ร่วมกัน รวมทั้งกำหนดขนาดและช่วงเวลาที่เหมาะสม ไม่ควรเริ่มใช้เพื่อป้องกันอาการด้วยตนเองจากข้อมูลฉลากต่างประเทศ ส่วนผู้ตั้งครรภ์ควรใช้เมื่อจำเป็นและได้รับคำแนะนำจากบุคลากรทางการแพทย์

Omeprazole ใช้อย่างไร

Omeprazole เป็นยา PPI ซึ่งกดการสร้างกรดได้มาก และมักใช้เมื่อมีอาการบ่อยหรือมีการอักเสบของหลอดอาหาร Omeprazole ในประเทศไทยมีหลายรูปแบบและความแรงตามผลิตภัณฑ์ เช่น แคปซูลหรือยาเม็ดชนิดออกฤทธิ์ในลำไส้ ให้ใช้ตามฉลากและคำแนะนำของเภสัชกร

Omeprazole เป็นยาอันตรายและควรใช้หลังเภสัชกรหรือแพทย์ประเมิน โดยทั่วไปควรกินก่อนอาหาร 30–60 นาที โดยเฉพาะก่อนอาหารเช้า และกลืนยาโดยไม่บดหรือเคี้ยว หากเป็นแคปซูลที่ฉลากหรือเภสัชกรระบุว่าสามารถเปิดได้ ต้องไม่บดหรือเคี้ยวเม็ดแกรนูลภายใน ระยะรักษาขึ้นกับข้อบ่งใช้และการตอบสนอง ไม่ควรนำฉลากยาจำหน่ายเองในต่างประเทศมาใช้กำหนดคอร์สด้วยตนเอง

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

ควรพบแพทย์ทันทีเมื่ออาการคล้ายกรดไหลย้อนอาจเป็นสัญญาณของเลือดออก การอุดกั้น หรือโรคหัวใจ อย่ารอดูอาการหรือกินยาลดกรดเพื่อกลบอาการในกรณีต่อไปนี้

  • เจ็บหรือแน่นหน้าอกร่วมกับหายใจลำบาก เหงื่อออก หน้ามืด หรือปวดร้าวไปแขน คอ ไหล่ หรือกราม
  • อาเจียนเป็นเลือด หรืออาเจียนมีลักษณะคล้ายกากกาแฟ
  • ถ่ายดำ เหนียว หรือถ่ายเป็นเลือด
  • กลืนอาหารลำบาก กลืนแล้วเจ็บ หรือรู้สึกว่าอาหารติด
  • น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ
  • อาเจียนซ้ำ ปวดท้องมาก หรือมีอาการหอบหวีดร่วมกับแสบร้อนกลางอก
  • อาการเป็นมานานเกิน 3 เดือน หรือเกิดถี่ขึ้นเรื่อยๆ
  • ใช้ยาแล้วอาการยังคงอยู่ แย่ลง หรือต้องใช้ยาต่อเนื่องเกินระยะที่ฉลากกำหนด
  • มีผื่นแดง ตุ่มพอง ปวดข้อ หรืออาการแพ้หลังเริ่มยา

คำถามที่พบบ่อย

กรดไหลย้อนควรกินยาอะไรจึงจะตรงกับอาการ

ถ้าเป็นครั้งคราวและต้องการบรรเทาเร็ว ยาลดกรดหรืออัลจิเนตมักตรงกับอาการมากกว่า หากมีอาการตั้งแต่ 2 วันต่อสัปดาห์ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์เพื่อประเมินก่อนใช้ PPI เช่น omeprazole หรือ H2 blocker เช่น famotidine และไม่ควรเลือกยาเหล่านี้ใช้เองจากความถี่ของอาการเพียงอย่างเดียว

Omeprazole กินหลังอาหารได้ไหม

ควรกินก่อนอาหาร 30–60 นาที และมักเลือกก่อนอาหารเช้าเพื่อให้ยาออกฤทธิ์ได้เต็มที่ หากลืมกินก่อนอาหาร ไม่ควรเพิ่มยาเป็นสองเท่า และไม่ควรย้ายไปกินหลังอาหารเป็นประจำโดยหวังผลเท่ากัน

กิน omeprazole แล้วทำไมอาการยังไม่หายทันที

Omeprazole อาจต้องใช้เวลา 1–4 วันจึงออกฤทธิ์เต็มที่ จึงไม่ใช่ยาบรรเทาแสบร้อนแบบทันที ควรกินสม่ำเสมอตามระยะเวลาที่กำหนด และหลีกเลี่ยงอาหารหรือพฤติกรรมที่กระตุ้นอาการร่วมด้วย

Omeprazole กับ famotidine กินพร้อมกันได้ไหม

บางกรณีแพทย์อาจใช้ PPI ร่วมกับ H2 blocker เพื่อควบคุมกรดช่วงกลางคืน แต่ไม่ควรเริ่มใช้คู่กันเองเป็นประจำ การเพิ่มยาอาจไม่ช่วยมากหากสาเหตุคือกินยาผิดเวลา กินมื้อดึก หรือมีโรคอื่นที่ทำให้เกิดอาการคล้ายกรดไหลย้อน

กรดไหลย้อนรักษาให้หายด้วยยาอย่างเดียวได้ไหม

ยาช่วยควบคุมกรดและทำให้หลอดอาหารฟื้นตัว แต่การลดโอกาสกลับเป็นซ้ำต้องปรับพฤติกรรมร่วมด้วย กินมื้อเล็กลง ไม่เอนตัวหลังอาหาร เลี่ยงตัวกระตุ้น งดสูบบุหรี่ และหลีกเลี่ยงเสื้อผ้าที่รัดหน้าท้อง

หญิงตั้งครรภ์ใช้ยารักษากรดไหลย้อนได้ไหม

ยาบางกลุ่มอาจใช้ได้เมื่อจำเป็น แต่ควรเลือกตามอายุครรภ์ โรคประจำตัว และยาที่ใช้อยู่ เริ่มจากปรับอาหารและพฤติกรรมก่อน และไม่ควรเริ่ม famotidine, omeprazole หรือยาสูตรผสมเองโดยไม่ตรวจส่วนประกอบ

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลอ้างอิง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้

แอป HDmall เชื่อมต่อผู้ใช้กับเภสัชกรที่มีใบอนุญาตของ Fascino ผ่านวิดีโอคอล โทรศัพท์ หรือแชทในแอป

สามารถขอคำแนะนำเรื่องอาการเบื้องต้น การใช้ยา และยาที่ต้องใช้ภายใต้คำแนะนำของเภสัชกร

บริการนี้ดำเนินการร่วมกับ Fascino โดย HDmall เป็นผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ไม่ได้จำหน่ายยาโดยตรง

ปรึกษาเภสัชกรตัวจริงผ่านแอป HDmall

บริการเภสัชกรรมทางไกลฟรี โดย Fascino ผ่านแอป HDmall