บอลลูนหลอดเลือดขา

บอลลูนหลอดเลือดขา (Peripheral-artery angioplasty) คือหัตถการที่สอดสายสวนขนาดเล็กเข้าไปในหลอดเลือดแดง แล้วขยายบอลลูนตรงจุดที่ตีบหรืออุดตันเพื่อให้เลือดไหลไปเลี้ยงขาได้ดีขึ้น โดยอาจใส่ขดลวดค้ำยันร่วมด้วย. มักพิจารณาเมื่อโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายทำให้เดินลำบากมาก มีอาการปวดขณะพัก หรือมีแผลขาดเลือดที่ไม่หาย แต่ไม่ใช่ทุกคนที่มีหลอดเลือดตีบจะต้องทำทันที.

บอลลูนหลอดเลือดขา คืออะไร

บอลลูนหลอดเลือดขา หรือการขยายหลอดเลือดแดงส่วนปลายด้วยบอลลูน เป็นหัตถการเพื่อเปิดหลอดเลือดแดงที่นำเลือดไปเลี้ยงขา เมื่อภายในหลอดเลือดแคบลงจากคราบไขมันและเนื้อเยื่อพังผืดที่ผนังหลอดเลือด ภาวะนี้เรียกว่าโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย

เมื่อหลอดเลือดตีบ กล้ามเนื้อและผิวหนังบริเวณขาจะได้รับเลือดและออกซิเจนน้อยลง อาการที่พบบ่อยคือปวด ตึง หนัก หรือล้าที่น่อง ต้นขา หรือสะโพกเวลาเดิน และดีขึ้นเมื่อหยุดพัก หากการขาดเลือดรุนแรงขึ้น อาจปวดเท้าแม้ขณะพัก มีแผลที่นิ้วเท้าหรือเท้าไม่หาย ผิวเปลี่ยนสี หรือเกิดเนื้อตายได้

ระหว่างทำ แพทย์จะสอดสายสวนผ่านหลอดเลือดบริเวณขาหนีบหรือบางกรณีผ่านแขน ใช้สารทึบรังสีและภาพเอกซเรย์ดูตำแหน่งตีบ จากนั้นนำบอลลูนที่ยังแฟบไปวางตรงตำแหน่งดังกล่าว แล้วขยายบอลลูนเพื่อดันคราบที่กีดขวางเข้าหาผนังหลอดเลือด ทำให้ช่องทางไหลของเลือดกว้างขึ้น (Cleveland Clinic)

แพทย์อาจใส่ขดลวดค้ำยัน ซึ่งเป็นท่อตาข่ายโลหะขนาดเล็กไว้ในหลอดเลือดเพื่อช่วยพยุงบริเวณที่เปิดแล้ว ขดลวดไม่จำเป็นสำหรับทุกคน การตัดสินใจขึ้นกับตำแหน่ง ความยาว และลักษณะของรอยตีบ รวมถึงผลหลังขยายบอลลูน

หัตถการนี้มีแผลทางเข้าขนาดเล็ก จึงต่างจากการผ่าตัดทำทางเบี่ยงหลอดเลือดที่ต้องเปิดแผลและนำหลอดเลือดส่วนอื่นหรือท่อหลอดเลือดมาสร้างทางเดินใหม่ อย่างไรก็ตาม “แผลเล็ก” ไม่ได้หมายความว่าไม่มีความเสี่ยง เพราะการรักษาเกิดขึ้นภายในหลอดเลือดแดงขนาดใหญ่และใช้สารทึบรังสี

เป้าหมายของการรักษาขึ้นกับความรุนแรงของโรค ในผู้ที่ปวดขาเวลาเดิน เป้าหมายอาจเป็นการช่วยให้เดินและทำกิจวัตรได้ดีขึ้น ในผู้ที่มีแผลขาดเลือดหรือเนื้อตาย เป้าหมายสำคัญคือเพิ่มเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อเพื่อสนับสนุนการหายของแผลและลดความเสี่ยงต่อการสูญเสียเนื้อเยื่อ แต่ผลลัพธ์ของแต่ละคนไม่เท่ากัน และหลอดเลือดอาจตีบซ้ำได้

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

แพทย์ไม่ได้ตัดสินจากภาพหลอดเลือดตีบเพียงอย่างเดียว แต่จะดูอาการ ผลต่อชีวิตประจำวัน การไหลเวียนเลือด ความรุนแรงของแผล โรคประจำตัว และผลจากการรักษาที่ไม่ผ่าตัดร่วมกัน

ผู้ที่อาจเหมาะกับการทำ

แพทย์อาจพิจารณาหัตถการนี้เมื่อมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

• ปวดหรือหนักขาเวลาเดินจนทำกิจวัตร งาน หรือการเดินที่จำเป็นไม่ได้ และอาการยังรบกวนมากหลังรักษาด้วยวิธีไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสม
• ปวดเท้าหรือขาแม้ขณะพัก โดยเฉพาะอาการที่รบกวนการนอนหรือดีขึ้นเมื่อห้อยขาลง
• มีแผลที่เท้า นิ้วเท้า หรือขาซึ่งหายช้าเพราะเลือดไปเลี้ยงไม่พอ
• มีการติดเชื้อร่วมกับภาวะขาดเลือด หรือมีเนื้อเยื่อตาย ซึ่งต้องฟื้นฟูการไหลเวียนอย่างเร่งด่วน
• มีหลอดเลือดตีบในตำแหน่งและลักษณะที่แพทย์ประเมินว่าสามารถเข้าถึงและขยายผ่านสายสวนได้
• มีความเสี่ยงจากการผ่าตัดเปิดสูง และการรักษาผ่านสายสวนมีโอกาสบรรลุเป้าหมายที่เหมาะสม

แหล่งข้อมูลผู้ป่วยระบุว่าอาการที่รบกวนกิจวัตร แผลไม่หาย การติดเชื้อหรือเนื้อตาย และอาการปวดจากหลอดเลือดตีบขณะพัก เป็นเหตุผลสำคัญที่อาจนำไปสู่การรักษาเปิดหลอดเลือด (MedlinePlus)

ผู้ที่อาจยังไม่จำเป็นต้องทำ

ผู้ที่มีหลอดเลือดตีบแต่ยังทำกิจวัตรส่วนใหญ่ได้ ไม่มีแผล และไม่มีอาการขาดเลือดรุนแรง อาจยังไม่จำเป็นต้องทำทันที การเดินออกกำลังกายอย่างเป็นระบบ การหยุดสูบบุหรี่ การควบคุมเบาหวาน ความดัน และไขมัน รวมถึงยาที่แพทย์สั่ง อาจเป็นแนวทางเริ่มต้นที่เหมาะสมกว่า

การพบหลอดเลือดตีบจากภาพตรวจโดยบังเอิญไม่ได้หมายความว่าจะต้องขยายหลอดเลือดเสมอ ประโยชน์ของหัตถการต้องมากกว่าความเสี่ยง และต้องสอดคล้องกับอาการของผู้ป่วย

ภาวะที่อาจต้องเลื่อนหรือเลือกวิธีอื่น

ไม่มีรายชื่อข้อห้ามชุดเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน แต่แพทย์อาจต้องเลื่อน ปรับแผน หรือเลือกการผ่าตัดแบบอื่น หากมีภาวะต่อไปนี้

• การติดเชื้อทั่วร่างกายหรือภาวะเจ็บป่วยที่ทำให้ผู้ป่วยไม่คงที่อาจต้องรักษาให้ปลอดภัยก่อนหรือทำควบคู่กัน แต่แผลติดเชื้อหรือเนื้อตายร่วมกับขาขาดเลือดเป็นภาวะเร่งด่วนที่ต้องประเมินโดยทีมหลอดเลือดและทีมดูแลการติดเชื้อทันที และอาจจำเป็นต้องเปิดหลอดเลือดโดยไม่ควรเลื่อนโดยไม่จำเป็น
• มีเลือดออกง่ายหรือความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือดที่ยังแก้ไขไม่ได้
• ไตทำงานลดลงมาก เพราะสารทึบรังสีอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อไต
• เคยมีปฏิกิริยารุนแรงต่อสารทึบรังสี โดยต้องประเมินแนวทางป้องกันหรือการตรวจทางเลือก
• โครงสร้างของหลอดเลือดทำให้สายสวนผ่านได้ยาก หรือรอยอุดตันยาวและซับซ้อนจนการทำทางเบี่ยงมีความเหมาะสมกว่า
• โรคร่วมรุนแรงทำให้ความเสี่ยงจากหัตถการสูงกว่าประโยชน์ที่คาดหวัง
• เนื้อเยื่อเสียหายมากจนการเปิดหลอดเลือดเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ และต้องมีการรักษาแผล การกำจัดเนื้อตาย หรือการผ่าตัดอื่นร่วมด้วย

แพทย์โรคหลอดเลือดหรือทีมที่รักษาจะพิจารณาผลตรวจชีพจรที่ขา การวัดการไหลเวียน อัลตราซาวด์หลอดเลือด ภาพเอกซเรย์คอมพิวเตอร์หรือภาพตรวจอื่น รวมถึงสภาพไตและความสามารถในการเดิน ก่อนเสนอแนวทางที่เหมาะกับคุณ

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวมีเป้าหมายเพื่อลดความเสี่ยงจากเลือดออก ลิ่มเลือด ยาระงับความรู้สึก และสารทึบรังสี โรงพยาบาลจะให้คำสั่งเฉพาะ เพราะผู้ที่เข้ารับการรักษาแต่ละคนใช้ยาและมีโรคประจำตัวต่างกัน

แจ้งข้อมูลสุขภาพให้ครบ

บอกทีมรักษาเกี่ยวกับเรื่องต่อไปนี้

• ยาตามใบสั่งแพทย์ ยาที่ซื้อใช้เอง วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริมทั้งหมด
• ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาแก้ปวดบางกลุ่ม และยาที่อาจเพิ่มเลือดออก
• ยารักษาเบาหวาน รวมถึงยาฉีด เพราะต้องวางแผนให้สอดคล้องกับการงดอาหาร
• ประวัติแพ้ยา แพ้สารทึบรังสี หรือเคยมีปฏิกิริยาระหว่างตรวจหลอดเลือด
• โรคไต โรคหัวใจ โรคปอด เบาหวาน ความดันโลหิตสูง หรือประวัติเลือดออกผิดปกติ
• ไข้ ไอ หวัด แผลติดเชื้อ หรือการเจ็บป่วยใหม่ก่อนวันทำ
• การตั้งครรภ์หรือโอกาสตั้งครรภ์

อย่าหยุดยาต้านเกล็ดเลือดหรือยาต้านการแข็งตัวของเลือดเอง แพทย์ผู้ทำหัตถการหรือวิสัญญีแพทย์จะบอกว่ายาใดต้องใช้ต่อ ยาใดต้องปรับหรือหยุด และกำหนดเวลาเฉพาะสำหรับคุณ การหยุดผิดเวลาอาจเพิ่มทั้งความเสี่ยงเลือดออกและการเกิดลิ่มเลือด

งดอาหารและน้ำตามคำสั่ง

โดยทั่วไปต้องงดอาหารและเครื่องดื่มก่อนหัตถการ แต่ระยะเวลาขึ้นกับเวลานัด ชนิดยาระงับความรู้สึก โรคประจำตัว และแนวทางของโรงพยาบาล ให้ยึดคำสั่งที่ได้รับโดยตรง หากเผลอกินหรือดื่ม อย่าปิดบัง เพราะทีมรักษาต้องประเมินความปลอดภัยก่อนดำเนินการ

ยาที่อนุญาตให้รับประทานในเช้าวันทำควรรับประทานตามคำสั่งพร้อมน้ำปริมาณเล็กน้อยเท่านั้น หากไม่แน่ใจ ให้ติดต่อหน่วยที่นัดหมายก่อนใช้ยา

เตรียมผลตรวจและของใช้

ควรนำเอกสารและสิ่งของต่อไปนี้ไปด้วย

• บัตรประจำตัวและเอกสารสิทธิการรักษา
• รายชื่อยาและอาหารเสริมทั้งหมด
• ผลตรวจเลือด ภาพตรวจหลอดเลือด หรือเอกสารส่งต่อที่โรงพยาบาลขอ
• ข้อมูลประวัติแพ้ยาและสารทึบรังสี
• เสื้อผ้าที่สวมง่ายและรองเท้าที่มั่นคง
• ผู้ดูแลหรือผู้มารับกลับ หากโรงพยาบาลคาดว่าจะให้กลับในวันเดียวกัน

ควรงดสูบบุหรี่ เพราะการสูบบุหรี่ทำให้หลอดเลือดหดตัว ชะลอการหายของแผล และเพิ่มโอกาสเกิดลิ่มเลือด หากหยุดได้ยาก ควรบอกทีมรักษาเพื่อรับแผนช่วยเลิกที่เหมาะสม

ก่อนทำ แพทย์อาจตรวจเลือดดูการทำงานของไต ภาวะซีด เกล็ดเลือด และการแข็งตัวของเลือด รวมทั้งตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจหรือการตรวจอื่นตามโรคร่วม การตรวจเหล่านี้ไม่ได้เหมือนกันทุกคน

ขั้นตอนการผ่าตัด

แม้เรียกกันทั่วไปว่า “ผ่าตัด” แต่บอลลูนหลอดเลือดขาเป็นหัตถการผ่านสายสวน ขั้นตอนโดยทั่วไปมีดังนี้

• เตรียมและติดเครื่องติดตามสัญญาณชีพ

คุณจะเปลี่ยนเสื้อผ้าโรงพยาบาล นอนบนเตียงตรวจ และได้รับสายน้ำเกลือ ทีมรักษาจะติดตามชีพจร ความดัน ออกซิเจน และจังหวะหัวใจตลอดหัตถการ

• ให้ยาระงับความรู้สึก

ส่วนใหญ่มักใช้ยาชาเฉพาะที่ตรงตำแหน่งสอดสายสวน ร่วมกับยาช่วยผ่อนคลาย คุณอาจง่วงแต่ยังรู้สึกตัวและทำตามคำสั่งได้ บางกรณีอาจต้องใช้การระงับความรู้สึกที่ลึกขึ้น ขึ้นกับความซับซ้อน สุขภาพ และแนวทางของโรงพยาบาล

• เปิดทางเข้าสู่หลอดเลือด

แพทย์ทำความสะอาดผิวหนังและฉีดยาชา จากนั้นใช้เข็มเข้าสู่หลอดเลือดแดง มักเป็นบริเวณขาหนีบ แต่อาจเลือกตำแหน่งอื่นตามหลอดเลือดที่ต้องรักษา แล้วใส่ท่อสั้นเพื่อเป็นทางผ่านของสายสวน

• ฉีดสารทึบรังสีและหาตำแหน่งตีบ

แพทย์นำสายสวนไปยังบริเวณที่ต้องการ ฉีดสารทึบรังสี และดูภาพเอกซเรย์แบบต่อเนื่องเพื่อประเมินตำแหน่ง ความยาว และความรุนแรงของรอยตีบ คุณอาจรู้สึกอุ่นชั่วคราวขณะฉีดสาร

• ผ่านเส้นลวดนำทางข้ามรอยตีบ

เส้นลวดขนาดเล็กถูกนำผ่านบริเวณที่ตีบหรืออุดตันเพื่อสร้างทางให้สายบอลลูน ขั้นตอนนี้อาจซับซ้อนหากรอยอุดตันยาว แข็ง หรือมีหินปูนมาก

• ขยายบอลลูน

แพทย์เลื่อนบอลลูนที่ยังแฟบไปตรงตำแหน่งตีบ แล้วขยายบอลลูนช่วงสั้น ๆ เพื่อเพิ่มช่องทางภายในหลอดเลือด อาจต้องขยายมากกว่าหนึ่งครั้งหรือใช้บอลลูนต่างขนาดในหลายตำแหน่ง

• พิจารณาใส่ขดลวดค้ำยัน

หากหลอดเลือดยังตีบมาก เกิดการฉีกของผนังหลอดเลือด หรือมีแนวโน้มยุบตัว แพทย์อาจใส่ขดลวดค้ำยันไว้ ขดลวดจะคงอยู่ในร่างกายเพื่อช่วยพยุงหลอดเลือด (MedlinePlus)

• ตรวจผลการไหลเวียน

แพทย์ฉีดสารทึบรังสีซ้ำเพื่อดูว่าเลือดผ่านตำแหน่งรักษาได้ดีเพียงใด และมีภาวะแทรกซ้อนหรือไม่ หากมีรอยตีบหลายแห่ง อาจต้องทำซ้ำในตำแหน่งอื่น

• นำอุปกรณ์ออกและห้ามเลือด

เมื่อเสร็จแล้ว แพทย์นำสายสวนและท่อออก จากนั้นกดบริเวณแผลหรือใช้อุปกรณ์ปิดทางเข้าหลอดเลือด คุณอาจต้องนอนเหยียดขาตามระยะเวลาที่ทีมรักษากำหนดเพื่อลดเลือดออก

หลังทำ ทีมจะตรวจชีพจร สี อุณหภูมิ และความรู้สึกของขา รวมทั้งสังเกตแผลทางเข้าและการทำงานของไต ผู้ที่มีแผลขาดเลือดอาจยังต้องรับการรักษาแผล กำจัดเนื้อตาย หรือยาปฏิชีวนะตามข้อบ่งชี้ การเปิดหลอดเลือดไม่ได้ทำให้แผลหายทันที

ใช้เวลานานแค่ไหน

ระยะเวลาทำไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน โดยทั่วไปต้องเผื่อเวลาหลายชั่วโมงสำหรับการเตรียมตัว ทำหัตถการ ห้ามเลือด และสังเกตอาการหลังทำ ตัวหัตถการอาจสั้นกว่าเวลาที่อยู่ในห้องรักษาทั้งหมด แต่จะนานขึ้นหากมีรอยตีบหลายตำแหน่ง รอยอุดตันยาว หลอดเลือดคดหรือมีหินปูนมาก หรือต้องใส่ขดลวด

ส่วนใหญ่มักใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมกับยาช่วยผ่อนคลาย จึงไม่จำเป็นต้องดมยาสลบทุกคน ชนิดการระงับความรู้สึกขึ้นกับตำแหน่งและความซับซ้อนของหลอดเลือด ความสามารถในการนอนนิ่ง โรคหัวใจและปอด ตลอดจนดุลยพินิจของทีมรักษา

บางคนอาจกลับบ้านได้ในวันเดียวกัน ขณะที่บางคนต้องนอนสังเกตอาการหนึ่งคืนหรือมากกว่านั้น โดยเฉพาะผู้ที่รักษาหลายตำแหน่ง มีโรคร่วม ต้องเฝ้าระวังไตหรือเลือดออก หรือเข้ารับการรักษาเพราะขาขาดเลือดรุนแรง แหล่งข้อมูลต่างประเทศรายงานช่วงการกลับบ้านตั้งแต่ไม่ค้างคืนไปจนถึงภายในประมาณสองวัน แต่รูปแบบการดูแลในประเทศไทยอาจต่างกัน โรงพยาบาลจะแจ้งแผนตามอาการและผลหลังทำ (MedlinePlus)

พักฟื้นนานแค่ไหน

การพักฟื้นมีสองส่วน คือการหายของแผลบริเวณสอดสายสวน และการฟื้นตัวของขาที่ขาดเลือด แผลทางเข้าอาจดีขึ้นเร็วกว่ากำลังเดินหรือแผลขาดเลือดที่เท้า

แผลจุดสอดสายสวนและการกลับไปทำกิจกรรมทั่วไปมักประเมินเป็นรายวันตามผลหลังทำ ส่วนการฟื้นความสามารถในการเดินหรือการหายของแผลขาดเลือดอาจใช้เวลาหลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน และบางรายอาจไม่ฟื้นเต็มที่ ทั้งนี้ให้ยึดคำแนะนำของโรงพยาบาลที่รักษา

ผู้ที่ทำงานนั่งโต๊ะอาจกลับไปทำงานได้เร็วกว่าผู้ที่ต้องเดินมาก ขับรถนาน ยกของ หรือทำงานบนที่สูง แพทย์จะกำหนดวันกลับไปทำงานและขับรถจากตำแหน่งแผล วิธีห้ามเลือด ยาที่ใช้ และผลตรวจหลังทำ

อย่าปรับหรือหยุดยาป้องกันลิ่มเลือดเองหลังใส่ขดลวด การขาดยาอาจทำให้เกิดลิ่มเลือดอุดตันภายในบริเวณที่รักษา หากลืมยา อาเจียนหลังรับประทานยา หรือมีเลือดออกผิดปกติ ให้ติดต่อทีมรักษาเพื่อขอคำแนะนำเฉพาะราย

แม้เดินได้ดีขึ้น ควรเพิ่มกิจกรรมทีละน้อย การเดินอย่างสม่ำเสมอเป็นส่วนหนึ่งของการดูแลโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลาย แต่ผู้ที่มีแผล เนื้อตาย หรือความรู้สึกที่เท้าลดลงต้องได้รับแผนเดินและดูแลเท้าที่เหมาะสม เพื่อไม่ให้เกิดแผลจากแรงกดเพิ่ม

ระหว่างพักฟื้นควรตรวจเท้าทุกวัน รักษาแผลให้แห้งและสะอาดตามคำสั่ง สวมรองเท้าที่พอดี และไม่เดินเท้าเปล่า หากมีเบาหวานต้องควบคุมระดับน้ำตาลตามแผน เพราะน้ำตาลสูงทำให้แผลหายช้าและเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อ

การขยายหลอดเลือดไม่รักษาสาเหตุของหลอดเลือดแข็ง การไม่สูบบุหรี่ ควบคุมความดัน ไขมัน และเบาหวาน รวมถึงรับประทานยาตามแผน ยังคงสำคัญต่อการลดโอกาสหลอดเลือดตีบซ้ำ (MedlinePlus)

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

หัตถการนี้มีแผลเล็กกว่าการผ่าตัดเปิด แต่ยังมีความเสี่ยง ความเสี่ยงของแต่ละคนขึ้นกับความรุนแรงของโรคหลอดเลือด ตำแหน่งที่รักษา การทำงานของไต อายุ โรคร่วม และยาที่ใช้อยู่ ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงที่พบไม่บ่อยอาจทำให้ต้องผ่าตัดฉุกเฉิน สูญเสียเนื้อเยื่อหรือตัดขา และอาจเสียชีวิตได้ โดยความเสี่ยงแตกต่างกันมากตามความรุนแรงของโรคและสุขภาพของแต่ละคน

เลือดออกหรือก้อนเลือดที่จุดสอดสายสวน

อาจเกิดรอยช้ำ เลือดซึม หรือก้อนเลือดใต้ผิวหนังบริเวณขาหนีบ ส่วนใหญ่อาจเฝ้าดูและดูแลได้ แต่เลือดออกมากหรือก้อนที่โตเร็วอาจต้องรับการรักษาเร่งด่วน

หลอดเลือดบาดเจ็บ

เส้นลวด สายสวน หรือบอลลูนอาจทำให้ผนังหลอดเลือดฉีก ทะลุ หรือแยกชั้น บางกรณีรักษาด้วยบอลลูนหรือขดลวดเพิ่มเติม แต่บางกรณีอาจต้องผ่าตัดฉุกเฉิน

ลิ่มเลือดหรือเศษคราบหลุดไปอุดตันปลายทาง

ลิ่มเลือดหรือเศษคราบอาจเคลื่อนไปอุดหลอดเลือดที่เล็กกว่า ทำให้เลือดไปเลี้ยงเท้าหรือนิ้วเท้าลดลงอย่างเฉียบพลัน หากขาเย็น ซีด ชา หรือปวดมากขึ้นทันที ต้องประเมินเร่งด่วน

หลอดเลือดเปิดไม่ได้หรือตีบซ้ำ

บางครั้งเส้นลวดไม่สามารถผ่านรอยอุดตัน หรือขยายแล้วเลือดยังไหลไม่เพียงพอ หลอดเลือดที่เปิดแล้วอาจตีบซ้ำในภายหลัง จึงต้องติดตามอาการ ชีพจร และผลตรวจการไหลเวียน แพทย์อาจพิจารณาทำซ้ำหรือเปลี่ยนเป็นการผ่าตัดทำทางเบี่ยง

ไตบาดเจ็บจากสารทึบรังสี

สารทึบรังสีอาจกระทบการทำงานของไต โดยความเสี่ยงสูงขึ้นในผู้ที่มีโรคไต เบาหวาน ภาวะขาดน้ำ หรือจำเป็นต้องใช้สารทึบรังสีมาก ทีมรักษาจะประเมินผลเลือดและวางแผนลดความเสี่ยงตามสภาพของคุณ

ปฏิกิริยาต่อสารทึบรังสีหรือยา

อาจมีผื่น คลื่นไส้ หายใจลำบาก หรือปฏิกิริยารุนแรงได้ ผู้ที่เคยมีประวัติควรแจ้งก่อนทำ เพื่อให้ทีมวางแผนป้องกันและเตรียมการดูแล

การติดเชื้อ

อาจเกิดการติดเชื้อตรงแผลทางเข้า แม้แผลจะมีขนาดเล็ก สัญญาณที่ควรระวังคือแดงมากขึ้น ร้อน บวม ปวด มีหนอง หรือมีไข้

ภาวะแทรกซ้อนทางหัวใจและสมอง

ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดแดงส่วนปลายมักมีหลอดเลือดแข็งในอวัยวะอื่นร่วมด้วย จึงอาจเกิดหัวใจขาดเลือด หัวใจเต้นผิดจังหวะ หรือโรคหลอดเลือดสมองได้ แม้ไม่ใช่ภาวะแทรกซ้อนที่เกิดกับทุกคน ทีมรักษาจะประเมินความเสี่ยงก่อนทำและติดตามสัญญาณชีพระหว่างหัตถการ

มีงานศึกษารุ่นเก่าจากต่างประเทศรายงานภาวะแทรกซ้อนสำคัญหลังการขยายหลอดเลือดส่วนปลาย แต่เทคนิค อุปกรณ์ และการดูแลได้เปลี่ยนไปมาก จึงไม่ควรนำอัตราจากงานดังกล่าวมาใช้ทำนายความเสี่ยงของผู้ป่วยในปัจจุบันโดยตรง (บทความในฐานข้อมูลวารสารการแพทย์) แพทย์จะประเมินความเสี่ยงเฉพาะบุคคลจากโรคและแผนการรักษาจริง

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

หลังกลับบ้าน หากขาข้างที่รักษาเย็น ซีด คล้ำ ชา อ่อนแรง หรือปวดรุนแรงขึ้นฉับพลัน รวมถึงก้อนบริเวณขาหนีบโตเร็ว เลือดออกไม่หยุด หน้ามืด หรือเป็นลม ต้องไปห้องฉุกเฉินทันทีหรือโทร 1669 โดยไม่รอติดต่อทีมรักษา เพราะอาจเป็นภาวะขาขาดเลือดเฉียบพลันหรือเลือดออกรุนแรง ส่วนอาการไม่ฉุกเฉิน เช่น แผลแดงหรือมีไข้แต่ยังรู้สึกตัวดี ให้ติดต่อโรงพยาบาลที่รักษาโดยเร็ว

หากแผลมีเลือดออก ให้นอนราบและกดบริเวณนั้นตามคำแนะนำที่ได้รับ ขณะเดียวกันให้ขอความช่วยเหลือ อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเองเมื่อมีเลือดออกมาก หน้ามืด เจ็บหน้าอก หรือมีอาการทางระบบประสาท

อาการปวดหรือช้ำเล็กน้อยตรงจุดสอดสายสวนอาจเกิดได้ในช่วงแรก แต่ควรค่อย ๆ ดีขึ้น ไม่ใช่รุนแรงขึ้น หากไม่แน่ใจว่าเป็นอาการปกติหรือไม่ ให้ติดต่อหน่วยรักษาที่ดูแลคุณ

ทางเลือกอื่น

บอลลูนหลอดเลือดขาไม่ใช่คำตอบเดียว การเลือกแนวทางขึ้นกับว่าเป้าหมายคือบรรเทาอาการเวลาเดิน รักษาแผลขาดเลือด หรือช่วยเนื้อเยื่อที่กำลังมีความเสี่ยง

การรักษาโดยไม่ผ่าตัด

ผู้ที่ไม่มีภาวะขาขาดเลือดรุนแรงมักเริ่มจากหลายวิธีร่วมกัน ได้แก่

• หยุดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่
• เดินออกกำลังกายอย่างมีแผน โดยเพิ่มระยะตามความเหมาะสม
• ควบคุมเบาหวาน ความดันโลหิต และไขมัน
• ปรับอาหารและน้ำหนักตามสภาวะสุขภาพ
• ใช้ยาลดความเสี่ยงหลอดเลือดและยาบรรเทาอาการตามที่แพทย์สั่ง
• ดูแลเท้าและแผลอย่างใกล้ชิด โดยเฉพาะผู้มีเบาหวานหรือปลายประสาทเสื่อม

แนวทางนี้เหมาะกับผู้ที่ยังทำกิจวัตรได้ ไม่มีแผลขาดเลือด และอาการไม่รุนแรง การไม่ทำหัตถการทันทีไม่ได้หมายถึงปล่อยโรคไว้ แต่เป็นการรักษาสาเหตุและลดความเสี่ยงอย่างเป็นระบบ

การผ่าตัดทำทางเบี่ยงหลอดเลือด

การทำทางเบี่ยงสร้างเส้นทางใหม่ให้เลือดไหลอ้อมบริเวณอุดตัน โดยใช้หลอดเลือดของผู้ป่วยหรือท่อหลอดเลือด อาจเหมาะกว่าเมื่อรอยอุดตันยาว ซับซ้อน อยู่ในตำแหน่งที่ขยายผ่านสายสวนได้ยาก หรือเมื่อคาดว่าทางเบี่ยงจะให้ผลที่เหมาะสมกว่า

วิธีนี้มีแผลและระยะฟื้นตัวมากกว่า แต่ในผู้ป่วยบางกลุ่มอาจเป็นทางเลือกที่เหมาะสม แพทย์จะเปรียบเทียบสภาพหลอดเลือด คุณภาพของหลอดเลือดที่จะใช้ทำทางเบี่ยง ความเสี่ยงจากการผ่าตัด และเป้าหมายของผู้ป่วย

วิธีผ่านสายสวนชนิดอื่น

บางกรณีอาจใช้การกำจัดคราบหรือเทคนิคอื่นร่วมกับบอลลูนและขดลวด การเลือกขึ้นกับลักษณะคราบ หินปูน ความยาวของรอยโรค และอุปกรณ์ที่เหมาะสม ไม่ใช่ทุกเทคนิคจะให้ประโยชน์เพิ่มในผู้ป่วยทุกคน

การดูแลแผลหรือการตัดเนื้อเยื่อที่เสียหาย

ผู้ที่มีแผลติดเชื้อหรือเนื้อตายอาจต้องกำจัดเนื้อเยื่อเสีย รักษาการติดเชื้อ และลดแรงกดที่แผลร่วมด้วย หากเนื้อเยื่อบางส่วนเสียหายจนไม่สามารถฟื้นได้ อาจต้องตัดเนื้อเยื่อหรือนิ้วบางส่วน การเปิดหลอดเลือดมีหน้าที่เพิ่มเลือดไปเลี้ยง แต่ไม่สามารถทำให้เนื้อเยื่อที่ตายแล้วกลับคืนมา

การเฝ้าติดตาม

ผู้ที่ไม่มีอาการหรือมีอาการเพียงเล็กน้อยอาจเลือกติดตามร่วมกับควบคุมปัจจัยเสี่ยง แพทย์จะดูว่าอาการเดินเปลี่ยนไปหรือไม่ มีแผลใหม่หรือไม่ และการไหลเวียนลดลงหรือไม่ หากเริ่มปวดขณะพักหรือมีแผล ควรกลับไปประเมินเร็วขึ้น

สิทธิการรักษา

การใช้สิทธิขึ้นกับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ โรงพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และรายละเอียดของแผนประกัน ควรตรวจสอบก่อนวันรักษา โดยเฉพาะหากต้องใช้อุปกรณ์หรือรักษานอกโรงพยาบาลต้นสังกัด

ประกันสังคม

ผู้ประกันตนควรเริ่มติดต่อโรงพยาบาลตามสิทธิ หากโรงพยาบาลนั้นไม่มีศักยภาพทำหัตถการ อาจต้องผ่านระบบส่งต่อไปยังสถานพยาบาลที่เหมาะสม ถามให้ชัดว่าต้องมีใบส่งตัวหรือการอนุมัติล่วงหน้าหรือไม่ และการตรวจภาพหลอดเลือดกับอุปกรณ์ที่แพทย์วางแผนครอบคลุมอย่างไร

กรณีฉุกเฉิน เช่น ขาขาดเลือดเฉียบพลัน การประเมินและการใช้สิทธิอาจต่างจากหัตถการที่นัดล่วงหน้า ให้เน้นเข้ารับการรักษาเร่งด่วนก่อน แล้วให้โรงพยาบาลช่วยตรวจสอบขั้นตอนสิทธิ

บัตรทอง

โดยทั่วไปควรเริ่มที่หน่วยบริการประจำหรือโรงพยาบาลตามระบบส่งต่อ แพทย์จะประเมินข้อบ่งชี้และส่งต่อไปยังหน่วยที่มีทีมรักษาหลอดเลือดเมื่อจำเป็น ควรถามเรื่องเอกสารส่งต่อ อายุของเอกสาร และสถานพยาบาลปลายทางก่อนเดินทาง

หากมีแผลดำ ขาเย็น ปวดรุนแรงเฉียบพลัน หรืออ่อนแรง ไม่ควรรอขั้นตอนนัดปกติ ให้ไปสถานพยาบาลฉุกเฉินเพื่อประเมินก่อน

ประกันสุขภาพเอกชน

ความคุ้มครองขึ้นกับกรมธรรม์ ข้อยกเว้นโรคเดิม ระยะเวลารอคอย วงเงิน ประเภทห้อง และเงื่อนไขการอนุมัติล่วงหน้า ควรให้โรงพยาบาลส่งข้อมูลการวินิจฉัย แผนหัตถการ และเหตุผลทางการแพทย์เพื่อขอรับรองสิทธิ

คำถามที่ควรถามบริษัทประกันหรือฝ่ายสิทธิ ได้แก่

• ต้องขออนุมัติก่อนนอนโรงพยาบาลหรือก่อนใช้อุปกรณ์หรือไม่
• คุ้มครองการตรวจหลอดเลือด บอลลูน ขดลวด และการดูแลแผลภายใต้เงื่อนไขใด
• หากแพทย์พบรอยตีบมากกว่าที่คาดและต้องเปลี่ยนแผน ต้องขออนุมัติเพิ่มอย่างไร
• การรักษาแบบผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยในใช้ความคุ้มครองต่างกันหรือไม่
• ต้องใช้รายงานแพทย์ ผลตรวจ หรือเอกสารโรคเดิมอะไรบ้าง

ไม่ว่าคุณใช้สิทธิใด ควรขอให้โรงพยาบาลอธิบายว่าส่วนใดอยู่ในสิทธิ ต้องใช้ใบส่งตัวหรือไม่ และมีรายการใดที่ต้องอนุมัติก่อน การตรวจสอบล่วงหน้าช่วยลดความล่าช้าในกรณีที่นัดรักษาไว้แล้ว

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

บอลลูนหลอดเลือดขาเจ็บไหม

ส่วนใหญ่จะไม่เจ็บแหลมตรงจุดสอดสายสวนหลังฉีดยาชาแล้ว แต่อาจรู้สึกกด ตึง หรือไม่สบายเล็กน้อยขณะใส่อุปกรณ์และขยายบอลลูน หากเจ็บมากควรบอกทีมทันที เพราะอาจต้องเพิ่มยาระงับอาการหรือประเมินภาวะแทรกซ้อน

ต้องดมยาสลบหรือไม่

ส่วนใหญ่มักใช้ยาชาเฉพาะที่ร่วมกับยาช่วยผ่อนคลาย ไม่ต้องดมยาสลบทุกคน การระงับความรู้สึกที่ลึกขึ้นอาจจำเป็นเมื่อหัตถการซับซ้อน ใช้เวลานาน หรือผู้ป่วยนอนนิ่งได้ยาก

ทุกคนต้องใส่ขดลวดค้ำยันหรือไม่

ไม่จำเป็นต้องใส่ทุกคน แพทย์จะดูผลหลังขยายบอลลูน หากหลอดเลือดเปิดได้ดีและไม่ยุบตัวอาจไม่ต้องใส่ แต่หากยังตีบ ผนังหลอดเลือดฉีก หรือมีแนวโน้มปิดกลับ อาจพิจารณาใส่ขดลวด

ทำแล้วเดินได้ดีขึ้นทันทีไหม

เลือดอาจไหลดีขึ้นทันทีหลังเปิดหลอดเลือด แต่ความสามารถในการเดินมักค่อย ๆ เปลี่ยนตามกำลังกล้ามเนื้อ ความรุนแรงของโรค และโรคร่วม ผู้ที่มีแผลขาดเลือดต้องรอการหายของเนื้อเยื่อและอาจต้องรักษาแผลต่อเนื่อง

บอลลูนหลอดเลือดขารักษาโรคให้หายถาวรหรือไม่

ไม่ใช่การรักษาสาเหตุของหลอดเลือดแข็งให้หมดไป และบริเวณที่รักษาอาจตีบซ้ำได้ การหยุดสูบบุหรี่ ควบคุมเบาหวาน ความดันและไขมัน รวมถึงใช้ยาตามแผน จึงยังจำเป็นหลังทำ

ต้องนอนโรงพยาบาลกี่คืน

บางคนกลับได้ในวันเดียวกัน ขณะที่บางคนต้องสังเกตอาการหนึ่งคืนหรือมากกว่านั้น ระยะจริงขึ้นกับความซับซ้อน จุดสอดสายสวน การทำงานของไต โรคร่วม และผลหลังทำ โรงพยาบาลจะประเมินจากอาการจริงมากกว่ากำหนดตายตัว

หลังทำกลับไปทำงานเมื่อไร

งานเบาอาจกลับได้เมื่อแผลไม่เลือดออก เดินได้มั่นคง และไม่ต้องใช้ยาแก้ปวดที่รบกวนการทำงาน ส่วนงานยกของ เดินมาก หรือขับรถเป็นเวลานานต้องรอนานกว่า ให้ใช้กำหนดจากแพทย์ตามตำแหน่งแผลและลักษณะงานของคุณ

หลังทำขับรถได้เมื่อไร

ไม่ควรขับรถกลับเองในวันทำ และควรรอจนเดินกับเหยียบเบรกได้มั่นคง ไม่มีอาการหน้ามืดหรือปวดแผล และแพทย์อนุญาต ระยะเวลาขึ้นกับว่าจุดสอดสายสวนอยู่ที่ใด ใช้ยาระงับความรู้สึกชนิดใด และมีภาวะแทรกซ้อนหรือไม่

ถ้ามีโรคไตยังทำได้ไหม

อาจทำได้ แต่ต้องประเมินเป็นรายบุคคล เพราะสารทึบรังสีอาจทำให้ไตทำงานแย่ลง ทีมรักษาจะดูผลเลือด ความรุนแรงของโรคไต ประโยชน์ที่คาดหวัง และวิธีลดปริมาณสารทึบรังสีหรือความเสี่ยงอื่น

ถ้าแพ้สารทึบรังสีต้องยกเลิกหรือไม่

ไม่จำเป็นต้องยกเลิกทุกกรณี แต่ต้องแจ้งรายละเอียดของปฏิกิริยาครั้งก่อนให้แพทย์ทราบล่วงหน้า ทีมรักษาอาจวางแผนป้องกัน เลือกวิธีตรวจอื่น หรือปรับเทคนิคตามระดับความเสี่ยง

ยาต้านเกล็ดเลือดต้องหยุดก่อนทำหรือไม่

อย่าหยุดเอง เพราะยาบางชนิดอาจต้องใช้ต่อ ขณะที่ยาบางชนิดต้องปรับตามความเสี่ยงเลือดออกและลิ่มเลือด แพทย์ผู้ทำหัตถการหรือวิสัญญีแพทย์จะเป็นผู้กำหนดเวลาเฉพาะสำหรับคุณ

ถ้าหลอดเลือดตีบอีกทำซ้ำได้ไหม

บางรายสามารถทำผ่านสายสวนซ้ำได้ แต่ต้องตรวจว่าตีบตรงตำแหน่งเดิมหรือจุดใหม่ และดูว่าลักษณะหลอดเลือดยังเหมาะกับบอลลูนหรือไม่ ทางเลือกอาจเป็นการทำซ้ำ ใส่ขดลวด หรือผ่าตัดทำทางเบี่ยง

มีแผลที่เท้าแล้วทำบอลลูนอย่างเดียวพอไหม

มักไม่พอหากแผลมีการติดเชื้อ เนื้อตาย หรือแรงกดซ้ำ การเปิดหลอดเลือดช่วยเพิ่มเลือดไปเลี้ยง แต่ยังต้องดูแลแผล ควบคุมเบาหวาน ลดแรงกด และกำจัดเนื้อเยื่อเสียตามความจำเป็น

หากยังเดินได้ จำเป็นต้องรีบทำหรือไม่

หากยังทำกิจวัตรได้ ไม่มีปวดขณะพักและไม่มีแผล มักมีเวลาประเมินการรักษาโดยไม่ผ่าตัดก่อน แต่ถ้าอาการแย่ลงเร็ว ขาเย็น สีเปลี่ยน หรือเกิดแผล ควรกลับไปพบแพทย์เร็วขึ้น

บอลลูนกับการผ่าตัดทำทางเบี่ยงเลือกอย่างไร

บอลลูนมีแผลเล็กและมักฟื้นตัวเร็วกว่า ส่วนทางเบี่ยงอาจเหมาะกับรอยอุดตันที่ยาวหรือซับซ้อนกว่า การเลือกต้องดูภาพหลอดเลือด ความพร้อมของหลอดเลือดที่จะใช้ทำทางเบี่ยง โรคร่วม ความเร่งด่วน และเป้าหมายการรักษาของคุณร่วมกัน

ข้อมูลอ้างอิง

• Cleveland Clinic: Angioplasty: Procedure, Types & Recovery — เกี่ยวกับ Peripheral artery angioplasty — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Angioplasty and stent placement - peripheral arteries - discharge — เกี่ยวกับ Peripheral artery angioplasty — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Angioplasty and stent placement - peripheral arteries — เกี่ยวกับ Peripheral artery angioplasty — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Complications following peripheral angioplasty - PMC - NIH — เกี่ยวกับ Peripheral artery angioplasty — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• Mayo Clinic: Coronary angioplasty and stents — เกี่ยวกับ Peripheral-artery angioplasty — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที