ทำลักยิ้ม

ทำลักยิ้ม (Dimple creation) คือการผ่าตัดเพื่อสร้างรอยบุ๋มบนแก้ม โดยทำให้ผิวหนังด้านนอกยึดกับเนื้อเยื่อหรือกล้ามเนื้อด้านในแก้ม จึงเห็นรอยบุ๋มเมื่อยิ้มหรือขยับใบหน้า เป็นหัตถการเพื่อความสวยงาม ไม่ใช่การรักษาโรค และคุณไม่จำเป็นต้องทำหากยังไม่แน่ใจกับผลลัพธ์หรือความเสี่ยง

ทำลักยิ้ม คืออะไร

ลักยิ้มตามธรรมชาติเกิดจากลักษณะการยึดเกาะระหว่างผิวหนังกับกล้ามเนื้อใบหน้า เมื่อยิ้ม กล้ามเนื้อจะดึงผิวหนังเข้าด้านในจนเกิดรอยบุ๋ม การผ่าตัดสร้างลักยิ้มเลียนแบบกลไกนี้ โดยทำให้ชั้นผิวหนังด้านในยึดกับกล้ามเนื้อหรือเนื้อเยื่อในแก้ม

เทคนิคหนึ่งคือการร้อยไหมเย็บจากด้านในช่องปากเพื่อยึดกล้ามเนื้อกับผิวหนัง อีกเทคนิคอาจนำเนื้อเยื่ออ่อนบางส่วนออกก่อนเย็บยึด ศัลยแพทย์จะเลือกวิธีตามความหนาของแก้ม ตำแหน่งที่ต้องการ ความลึกของรอยบุ๋ม และประสบการณ์ในการผ่าตัด แต่ละวิธีมีโอกาสเกิดรอยบุ๋มตื้นเกินไป ลึกเกินไป หรือคลายตัวภายหลังได้

แผลมักอยู่ที่เยื่อบุด้านในแก้ม จึงไม่ควรเห็นแผลเป็นผ่าตัดชัดบนผิวหนังด้านนอก อย่างไรก็ตาม บริเวณที่เข็มหรือไหมดึงผิวอาจเกิดรอยแดง รอยช้ำ หรือผิวบุ๋มผิดรูปชั่วคราวได้

ตำแหน่งที่ดูเหมาะกับใบหน้าหนึ่งอาจไม่เหมาะกับอีกคน ศัลยแพทย์มักพิจารณารอยพับเดิมขณะยิ้ม แนวการเคลื่อนไหวของมุมปาก รูปหน้า และตำแหน่งหลอดเลือดบริเวณแก้ม งานวิจัยขนาดเล็กที่ใช้อธิบายเทคนิคนี้ยังระบุด้วยว่าตำแหน่งอาจปรับตามรูปหน้าและแนวรอยยิ้ม ไม่ได้มีจุดมาตรฐานเดียวที่เหมาะกับทุกคน (PubMed Central)

สิ่งสำคัญคือการทำลักยิ้มเปลี่ยนลักษณะเฉพาะจุด ไม่ได้แก้รูปหน้าโดยรวม ไม่ได้ทำให้แก้มเล็กลง และไม่ได้แก้ความหย่อนคล้อยของใบหน้า หากความกังวลหลักคือแก้มใหญ่ ความไม่สมมาตรของขากรรไกร หรือผิวหย่อน ศัลยแพทย์ควรประเมินสาเหตุนั้นแยกต่างหาก

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

ผู้ที่อาจเหมาะกับการผ่าตัด

การทำลักยิ้มอาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ใหญ่ที่ต้องการเปลี่ยนรูปลักษณ์ของตนเอง เข้าใจว่าเป็นการผ่าตัดเพื่อความสวยงาม และยอมรับได้ว่าผลลัพธ์อาจไม่ตรงกับภาพในใจทุกประการ ผู้ที่กำลังตัดสินใจควรมีสุขภาพโดยรวมคงที่ ไม่มีการติดเชื้อในช่องปาก และสามารถดูแลความสะอาดช่องปากหลังผ่าตัดได้

คุณควรบอกศัลยแพทย์ให้ชัดว่าต้องการลักยิ้มข้างเดียวหรือสองข้าง ต้องการให้เห็นเฉพาะตอนยิ้มหรือยอมรับได้หากช่วงแรกเห็นตอนใบหน้าอยู่นิ่ง รวมถึงระบุตำแหน่งที่ชอบด้วยตัวเอง ไม่ควรเลือกตำแหน่งจากภาพของบุคคลอื่นเพียงอย่างเดียว เพราะโครงหน้าและการเคลื่อนไหวของกล้ามเนื้อต่างกัน

ผู้ที่มีลักยิ้มตื้นๆ อยู่เดิมอาจต้องการทำให้เห็นชัดขึ้น แต่ศัลยแพทย์ยังต้องตรวจว่ารอยเดิมสัมพันธ์กับกล้ามเนื้อและผิวหนังอย่างไร ไม่ได้หมายความว่าทุกคนจะเพิ่มความลึกได้อย่างแม่นยำหรือถาวร

ผู้ที่ควรเลื่อนการผ่าตัด

ควรเลื่อนหัตถการหากมีแผลในปาก เหงือกอักเสบ ฟันติดเชื้อ การติดเชื้อทางเดินหายใจ มีไข้ หรือผิวหนังบริเวณแก้มอักเสบ เพราะแผลผ่าตัดอยู่ภายในช่องปากซึ่งมีเชื้อแบคทีเรียตามธรรมชาติอยู่แล้ว

ผู้ที่ควบคุมเบาหวานได้ไม่ดี มีความผิดปกติของการแข็งตัวของเลือด ภูมิคุ้มกันบกพร่อง หรือมีโรคประจำตัวที่ยังไม่คงที่ ต้องได้รับการประเมินก่อน ความเสี่ยงไม่ได้แปลว่าทำไม่ได้เสมอไป แต่ศัลยแพทย์และแพทย์ผู้ดูแลต้องพิจารณาว่าควรเลื่อน ปรับแผน หรือหลีกเลี่ยงการผ่าตัดหรือไม่

การตั้งครรภ์ไม่ใช่ช่วงที่ควรรีบทำหัตถการเพื่อความสวยงามซึ่งไม่จำเป็นเร่งด่วน โดยทั่วไปสามารถรอให้พ้นช่วงตั้งครรภ์และให้สุขภาพคงที่ก่อน แล้วจึงประเมินใหม่

ผู้ที่อาจไม่เหมาะกับการผ่าตัด

การผ่าตัดอาจไม่ใช่คำตอบที่เหมาะ หากคุณคาดหวังให้ลักยิ้มเหมือนบุคคลอื่นทุกมุม ต้องการความสมมาตรสมบูรณ์แบบ หรือรับไม่ได้กับช่วงที่รอยบุ๋มเห็นชัดเกินไป ขณะเดียวกัน หากรับไม่ได้กับความเป็นไปได้ที่ลักยิ้มจะตื้นลง คลายตัว หรือจำเป็นต้องแก้ไขภายหลัง ก็ควรชะลอการตัดสินใจ

ผู้ที่ตัดสินใจจากแรงกดดันของคู่รัก ครอบครัว สังคม หรือภาพแต่งบนสื่อออนไลน์ ควรให้เวลาตัวเองมากขึ้น การไม่ทำหรือยังไม่ทำเป็นทางเลือกที่สมเหตุสมผล เพราะหัตถการนี้ไม่มีประโยชน์ทางการรักษาโรค

หากมีความกังวลเกี่ยวกับรูปลักษณ์มากจนกระทบการใช้ชีวิตอย่างต่อเนื่อง หรือเคยทำหัตถการหลายครั้งแต่ยังรู้สึกว่าไม่ดีพอ ควรแจ้งแพทย์ตามตรง แพทย์อาจแนะนำให้ประเมินความคาดหวังและสุขภาพใจก่อน เพื่อหลีกเลี่ยงการผ่าตัดที่ไม่ช่วยแก้ปัญหาหลัก

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

ตรวจและวางตำแหน่งลักยิ้ม

ก่อนวันผ่าตัด ศัลยแพทย์ควรตรวจใบหน้าทั้งตอนอยู่นิ่งและตอนยิ้ม ดูความหนาของแก้ม การทำงานของมุมปาก ความสมมาตรของใบหน้า และสุขภาพภายในช่องปาก คุณควรทดลองมองตำแหน่งที่ทำเครื่องหมายจากด้านหน้า ด้านข้าง และขณะยิ้ม เพราะรอยบุ๋มที่ดูเหมาะตอนอยู่นิ่งอาจเปลี่ยนตำแหน่งเมื่อใบหน้าเคลื่อนไหว

ประเด็นที่ควรตกลงให้ชัด ได้แก่

• ทำข้างเดียวหรือสองข้าง
• ตำแหน่งและรูปทรงของรอยบุ๋ม
• ต้องการรอยกลมหรือรอยยาวเล็กน้อย
• ระดับความลึกที่ต้องการ
• ช่วงแรกอาจเห็นรอยบุ๋มตลอดเวลาได้นานเพียงใด
• หากสองข้างไม่เท่ากัน จะรอดูอาการหรือพิจารณาแก้ไขเมื่อใด
• ศัลยแพทย์จะใช้วิธีเย็บยึดอย่างเดียวหรือนำเนื้อเยื่อบางส่วนออก

แจ้งโรคประจำตัวและยาที่ใช้ทั้งหมด

บอกศัลยแพทย์และวิสัญญีแพทย์เกี่ยวกับโรคประจำตัว ประวัติเลือดออกง่าย แพ้ยา แพ้ยาชา การผ่าตัดใบหน้าเดิม และปัญหาทางทันตกรรม รวมถึงแจ้งยาทุกชนิดที่ใช้อยู่

ยาบางกลุ่มอาจต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยารักษาเบาหวาน และอาหารเสริมหรือสมุนไพรบางชนิด ศัลยแพทย์หรือแพทย์ผู้สั่งยาจะเป็นผู้กำหนดว่าต้องปรับหรือไม่และปรับเมื่อใด อย่าหยุดยาเอง เพราะบางคนมีความเสี่ยงต่อหลอดเลือดอุดตันหรือภาวะแทรกซ้อนจากโรคประจำตัวหากหยุดไม่ถูกต้อง

ควรแจ้งประวัติการสูบบุหรี่หรือบุหรี่ไฟฟ้าด้วย สารนิโคตินอาจรบกวนการไหลเวียนเลือดและการหายของแผล แพทย์จะให้คำแนะนำตามสุขภาพและแผนผ่าตัดของคุณ

ดูแลสุขภาพช่องปาก

หากมีปวดฟัน ฟันผุรุนแรง เหงือกบวม มีหนอง แผลร้อนในขนาดใหญ่ หรือกลิ่นปากผิดปกติ ควรแจ้งทีมผ่าตัดก่อน การจัดการปัญหาในช่องปากให้เรียบร้อยช่วยลดแหล่งการติดเชื้อใกล้แผลผ่าตัด

แปรงฟันและดูแลช่องปากตามปกติ แต่อย่าขัดหรือทำให้เยื่อบุแก้มเกิดแผลก่อนวันผ่าตัด ไม่ควรใช้น้ำยาหรือสารฆ่าเชื้อเข้มข้นที่แพทย์ไม่ได้แนะนำ เพราะอาจทำให้เยื่อบุระคายเคือง

การงดอาหารและน้ำ

หากใช้เฉพาะยาชาและไม่มีการให้ยากดประสาท โรงพยาบาลบางแห่งอาจไม่ให้คุณงดอาหารแบบเดียวกับการดมยาสลบ แต่แนวทางของแต่ละสถานพยาบาลต่างกัน หากมีการให้ยากดประสาทหรือยาสลบ คุณจะต้องงดอาหารและน้ำตามเวลาที่วิสัญญีแพทย์กำหนด

ให้ทำตามคำสั่งจากทีมผ่าตัดโดยตรง ไม่ควรคาดเดาเวลางดอาหารเอง หากไม่แน่ใจให้ถามก่อนวันผ่าตัด เพราะการรับประทานผิดเวลาอาจทำให้ต้องเลื่อนหัตถการหรือเพิ่มความเสี่ยงระหว่างให้ยาระงับความรู้สึก

สิ่งที่ควรเตรียมไปโรงพยาบาล

นำบัตรประจำตัว เอกสารสิทธิการรักษาหรือประกัน รายชื่อยาและอาหารเสริม ประวัติการแพ้ยา และผลตรวจที่โรงพยาบาลขอไปด้วย ควรสวมเสื้อผ้าที่ใส่ง่าย ไม่แต่งหน้าหนัก และถอดเครื่องประดับบริเวณใบหน้าตามคำแนะนำ

หากมีการให้ยากดประสาท ควรจัดให้มีผู้ใหญ่มารับและอยู่ด้วยในช่วงแรกหลังกลับบ้าน แม้ใช้ยาชาเฉพาะที่ คุณอาจยังรู้สึกตึงแก้ม พูดหรือรับประทานอาหารไม่สะดวก จึงควรวางแผนเรื่องการเดินทางและอาหารล่วงหน้า

ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดอาจต่างกันตามเทคนิค แต่โดยทั่วไปมีลำดับดังนี้

• ยืนยันตำแหน่งและความต้องการ

ศัลยแพทย์ทำเครื่องหมายบนผิวแก้มขณะที่คุณนั่ง มองตรง และยิ้ม จากนั้นยืนยันว่าจะทำข้างใด ตำแหน่งใด และต้องการความลึกประมาณไหน ขั้นตอนนี้ควรทำก่อนให้ยาเพื่อให้คุณมีส่วนตัดสินใจได้ชัดเจน

• ทำความสะอาดบริเวณผ่าตัด

ทีมรักษาทำความสะอาดผิวหน้าและภายในช่องปาก อาจให้บ้วนปากด้วยน้ำยาตามแนวทางของสถานพยาบาล จากนั้นปูผ้าสะอาดรอบบริเวณผ่าตัด

• ฉีดยาชาเฉพาะที่

แพทย์ฉีดยาชาบริเวณเยื่อบุแก้มและแนวที่จะเย็บ คุณอาจรู้สึกแสบหรือตึงในช่วงฉีด หลังยาชาออกฤทธิ์ควรรู้สึกถึงแรงกดหรือแรงดึงได้ แต่ไม่ควรเจ็บแหลม หากยังเจ็บต้องบอกแพทย์ทันที

• เปิดแผลเล็กภายในช่องปาก

ศัลยแพทย์เข้าถึงเนื้อเยื่อผ่านด้านในแก้ม บางเทคนิคใช้รูหรือแผลขนาดเล็กเพื่อผ่านเข็มและไหม บางเทคนิคอาจนำเยื่อบุ กล้ามเนื้อ หรือไขมันปริมาณเล็กน้อยออกเพื่อสร้างการยึดเกาะ

• ยึดผิวหนังกับกล้ามเนื้อหรือเนื้อเยื่อแก้ม

ไหมถูกวางเพื่อดึงชั้นใต้ผิวหนังเข้าหาเนื้อเยื่อด้านใน ทำให้เกิดรอยบุ๋มตรงตำแหน่งที่ทำเครื่องหมาย เทคนิคที่รายงานในวรรณกรรมใช้การเย็บยึดกล้ามเนื้อใบหน้ากับชั้นผิวหนังผ่านทางด้านในช่องปาก (PubMed Central)

• ตรวจความลึกและห้ามเลือด

แพทย์ตรวจรอยบุ๋มจากด้านนอก ประเมินความสมมาตร และควบคุมเลือดออก อาจปรับความตึงของไหม แต่ไม่สามารถจำลองผลหลังบวมหายได้อย่างสมบูรณ์ในห้องผ่าตัด

• ปิดแผลตามเทคนิค

แผลด้านในอาจปิดด้วยไหมละลาย หรือปล่อยให้แผลเล็กหายตามธรรมชาติ ขึ้นกับวิธีที่ใช้ ศัลยแพทย์จะบอกว่ามีไหมชนิดใด ต้องตัดไหมหรือไม่ และต้องดูแลช่องปากอย่างไร

ในงานวิจัยขนาดเล็กชิ้นหนึ่ง การผ่าตัดใช้ยาชาเฉพาะที่และเทคนิคเย็บยึดโดยไม่ทำแผลภายนอก อย่างไรก็ตาม งานดังกล่าวมีผู้เข้าร่วมไม่มากและเป็นเพียงเทคนิคหนึ่ง จึงไม่ควรใช้เป็นหลักประกันว่าทุกคนจะได้รับวิธีเดียวกันหรือมีผลเหมือนกัน

ใช้เวลานานแค่ไหน

การทำลักยิ้มเป็นหัตถการขนาดเล็กและมักใช้เวลาค่อนข้างสั้น แต่แหล่งข้อมูลที่ให้มายังไม่ระบุช่วงเวลาผ่าตัดที่นำไปใช้กับสถานพยาบาลไทยได้อย่างน่าเชื่อถือ ระยะเวลาจริงขึ้นกับการทำหนึ่งหรือสองข้าง เทคนิคที่ใช้ ความหนาของเนื้อเยื่อ การห้ามเลือด และการปรับตำแหน่งระหว่างผ่าตัด

ส่วนใหญ่มักใช้ยาชาเฉพาะที่ตามรายงานของเทคนิคการเย็บยึด (PubMed Central) บางคนอาจได้รับยาช่วยคลายกังวลหรือยากดประสาท หากกังวลมาก ทำร่วมกับหัตถการอื่น หรือมีเหตุผลทางการแพทย์ การเลือกระงับความรู้สึกเป็นหน้าที่ของศัลยแพทย์และวิสัญญีแพทย์หลังประเมินสุขภาพ

โดยทั่วไปมีโอกาสกลับบ้านในวันเดียวกันเมื่อสัญญาณชีพปกติ เลือดไม่ออกผิดปกติ และไม่มีผลจากยาระงับความรู้สึกที่ต้องเฝ้าดูต่อ การนอนโรงพยาบาลมักพิจารณาเมื่อทำร่วมกับการผ่าตัดอื่น มีโรคประจำตัวที่ต้องติดตาม หรือเกิดเหตุที่ต้องสังเกตอาการ

ควรเผื่อเวลาสำหรับการลงทะเบียน ตรวจซ้ำ ทำเครื่องหมาย เตรียมช่องปาก รอให้ยาชาออกฤทธิ์ และสังเกตอาการหลังผ่าตัด เวลาที่อยู่สถานพยาบาลจึงยาวกว่าเวลาที่ผ่าตัดจริง

พักฟื้นนานแค่ไหน

ระยะพักฟื้นขึ้นกับเทคนิค จำนวนข้างที่ทำ ความหนาของแก้ม การตอบสนองต่อการบวม และว่ามีหัตถการอื่นร่วมด้วย ไม่มีเวลาหนึ่งเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน

รายงานเทคนิคขนาดเล็กระบุว่าอาการบวมมีโอกาสเกิดในสัปดาห์แรก รอยบุ๋มช่วงต้นอาจลึกเกินจริง และต่อมาจึงเห็นสัมพันธ์กับการยิ้มมากขึ้น ผู้เขียนยังสังเกตว่ารอยอาจเปลี่ยนต่อเนื่องในช่วงหลายเดือน (PubMed Central) ข้อมูลนี้ช่วยอธิบายลำดับการเปลี่ยนแปลง แต่ไม่สามารถทำนายระยะพักฟื้นของแต่ละคนได้

กลับไปทำงานเมื่อใด

งานเบาหรือการทำงานจากบ้านอาจกลับไปทำได้เมื่ออาการปวดควบคุมได้ พูดได้สะดวก และไม่ต้องใช้ยาที่ทำให้ง่วง งานที่ต้องพูดต่อเนื่อง พบลูกค้า หรือออกกล้องอาจต้องพักนานกว่า เพราะอาการบวมและรอยบุ๋มที่ลึกในช่วงแรกเห็นได้ชัด

งานออกแรง งานกลางแจ้ง หรือกิจกรรมที่เสี่ยงกระแทกใบหน้าควรรอจนศัลยแพทย์ประเมินว่าแผลมั่นคง การรีบออกแรงอาจเพิ่มอาการบวม เลือดออก หรือความไม่สบายบริเวณไหม

รับประทานอาหารอย่างไร

ช่วงแรกมักรับประทานอาหารอ่อน เคี้ยวง่าย และไม่ร้อนจัด เพื่อลดการเสียดสีแผลในแก้ม ควรหลีกเลี่ยงอาหารแข็ง แหลม หรือแตกเป็นเศษซึ่งอาจทิ่มแผล ระยะเวลาที่ต้องปรับอาหารขึ้นกับขนาดแผลและเทคนิค ศัลยแพทย์จะบอกว่าควรกลับไปกินตามปกติเมื่อใด

อย่าใช้นิ้ว ลิ้น หรืออุปกรณ์ดึงตรวจไหมบ่อยๆ เพราะอาจรบกวนแผลและนำเชื้อเข้าสู่บริเวณผ่าตัด หากรู้สึกว่าปมไหมหลุดหรือทิ่มผิดปกติ ให้ติดต่อสถานพยาบาลแทนการตัดเอง

ผลลัพธ์จะเข้าที่เมื่อใด

อย่าประเมินความลึกและความสมมาตรในวันแรก เพราะยาชา อาการบวม ความตึงของไหม และการอักเสบตามกระบวนการหายของแผลทำให้รอยบุ๋มดูเด่นกว่าผลระยะหลัง โดยทั่วไปควรรอให้เนื้อเยื่อคลายตัวและติดตามตามนัดก่อนตัดสินว่าต้องแก้ไขหรือไม่

ลักยิ้มอาจตื้นลงจนเห็นเฉพาะเวลายิ้ม เห็นน้อยกว่าที่ต้องการ หรือจางลงมากกว่าที่คาด บางคนอาจยังเห็นตอนใบหน้าอยู่นิ่ง ผลเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของความไม่แน่นอนของการสร้างพังผืดและการยึดเกาะ ไม่ใช่สิ่งที่แพทย์ควบคุมได้ทั้งหมด

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

แม้เป็นหัตถการขนาดเล็ก แต่แผลอยู่ใกล้กล้ามเนื้อใบหน้า เส้นประสาท หลอดเลือด และท่อน้ำลาย จึงมีความเสี่ยงที่ควรเข้าใจก่อนให้ความยินยอม

อาการที่พบได้ในช่วงต้น

• บวม ตึง หรือเจ็บแก้ม
• รอยช้ำ
• เลือดซึมจากแผลในปาก
• พูด ยิ้ม หรือเคี้ยวไม่สะดวก
• รอยบุ๋มลึกเกินไปในช่วงแรก
• ความรู้สึกชาหรือแปลกไปชั่วคราว
• ระคายเคืองจากไหมด้านในช่องปาก

อาการเหล่านี้มักได้รับการติดตามตามกระบวนการพักฟื้น แต่ถ้าเพิ่มขึ้นแทนที่จะลดลง ควรแจ้งทีมรักษา

เลือดออกและก้อนเลือดคั่ง

การบาดเจ็บของหลอดเลือดอาจทำให้เลือดออกหรือเกิดก้อนเลือดคั่งในแก้ม สัญญาณที่น่ากังวลคือแก้มบวมเร็ว ตึงมาก ปวดมากขึ้น หรือมีเลือดออกไม่หยุด รายงานขนาดเล็กที่เป็นแหล่งข้อมูลพบทั้งอาการบวมและก้อนเลือดคั่งในผู้รับการผ่าตัดบางราย แต่จำนวนตัวอย่างน้อยเกินกว่าจะนำมาคำนวณความเสี่ยงทั่วไปได้ (PubMed Central)

การติดเชื้อ

ภายในช่องปากมีแบคทีเรียตามธรรมชาติ การติดเชื้อจึงเกิดขึ้นได้แม้ดูแลความสะอาดแล้ว อาการอาจรวมถึงปวดบวมมากขึ้น มีหนอง กลิ่นหรือรสผิดปกติ ไข้ หรืออ้าปากลำบาก การศึกษาขนาดเล็กที่ใช้อ้างอิงรายงานการติดเชื้อหลังผ่าตัดเช่นกัน แต่ไม่ควรตีความตัวเลขจากผู้เข้าร่วมกลุ่มเล็กเป็นอัตราที่ใช้กับทุกคน

ลักยิ้มไม่สมมาตรหรืออยู่ผิดตำแหน่ง

ใบหน้าคนเรามีความไม่สมมาตรอยู่เดิม การบวมสองข้างอาจไม่เท่ากัน และแรงดึงของกล้ามเนื้อแต่ละข้างอาจต่างกัน ลักยิ้มจึงอาจลึกไม่เท่ากัน สูงต่ำต่างกัน หรือเคลื่อนเมื่อยิ้ม แม้ศัลยแพทย์ทำเครื่องหมายอย่างระมัดระวังแล้ว

ในช่วงต้นมักต้องรอให้บวมลดลงก่อนพิจารณาแก้ไข การแก้เร็วเกินไปอาจทำให้เกิดพังผืดเพิ่มและประเมินตำแหน่งได้ยาก

ลักยิ้มตื้นลง คลายตัว หรือหายไป

ไหมอาจคลาย เนื้อเยื่ออาจไม่สร้างการยึดเกาะตามที่หวัง หรือพังผืดอาจอ่อนตัวเมื่อเวลาผ่านไป ทำให้ลักยิ้มตื้นลงหรือหายไป การเย็บซ้ำอาจเป็นทางเลือกในบางกรณี แต่ไม่ได้รับประกันว่าผลครั้งต่อไปจะคงอยู่

ลักยิ้มลึกเกินไปหรือเห็นตลอดเวลา

หากการยึดเกาะแน่นหรือเกิดพังผืดมาก รอยบุ๋มอาจเห็นแม้ไม่ยิ้ม ดูลึกหรือดึงผิวผิดธรรมชาติ ช่วงแรกอาจเป็นผลจากบวมและความตึงของไหม จึงต้องแยกจากปัญหาที่คงอยู่จริงหลังแผลเข้าที่

หากรอยลึกคงอยู่ ศัลยแพทย์อาจพิจารณาคลายไหม ตัดพังผืด หรือแก้ไขด้วยวิธีอื่น การแก้เองก็มีความเสี่ยงต่อความไม่สมมาตร แผลเป็น และการกลับเป็นซ้ำ

การบาดเจ็บต่อเส้นประสาทใบหน้า

เส้นประสาทบางแขนงควบคุมกล้ามเนื้อที่ใช้ยิ้ม การบาดเจ็บอาจทำให้มุมปากอ่อนแรงหรือสีหน้าไม่สมมาตร ความผิดปกติบางอย่างอาจเป็นผลชั่วคราวจากบวม ยาชา หรือการระคายเคือง แต่ถ้ามุมปากตกหรือขยับผิดปกติควรให้แพทย์ตรวจโดยเร็ว

การบาดเจ็บต่อท่อน้ำลาย

ท่อน้ำลายจากต่อมน้ำลายข้างแก้มเปิดเข้าสู่ช่องปากในบริเวณใกล้เคียง การบาดเจ็บอาจทำให้แก้มบวมสัมพันธ์กับมื้ออาหาร มีน้ำลายคั่ง หรือเกิดทางเชื่อมผิดปกติ ภาวะนี้พบไม่บ่อยในเวชปฏิบัติทั่วไป แต่ต้องได้รับการประเมินหากมีอาการเข้าได้

แผลเป็นและก้อนแข็ง

แม้ไม่มีแผลภายนอก แต่ภายในแก้มสามารถเกิดพังผืด ก้อนแข็ง หรือรอยนูนได้ บางคนอาจคลำไหมได้หรือรู้สึกว่ามีสิ่งแปลกปลอมในแก้ม หากก้อนโต เจ็บ แดง หรือมีหนอง อาจเป็นการติดเชื้อ ปฏิกิริยาต่อไหม หรือปัญหาอื่นที่ต้องตรวจ

ความเสี่ยงจากยาชาและยาระงับความรู้สึก

ยาชาอาจทำให้ใจสั่น เวียนศีรษะ แพ้ยา หรือเกิดผลข้างเคียงอื่น ส่วนยากดประสาทและยาสลบมีความเสี่ยงต่อการหายใจ ความดันโลหิต และอาการคลื่นไส้ ทีมรักษาจะเลือกวิธีตามสุขภาพและขอบเขตการผ่าตัด คุณควรแจ้งประวัติแพ้ยาและปฏิกิริยาจากการผ่าตัดครั้งก่อนทุกครั้ง

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

ติดต่อสถานพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินตามความรุนแรง หากมีอาการต่อไปนี้

อาการชาหรือตึงเล็กน้อยอาจพบได้หลังผ่าตัด แต่ถ้าอาการลาม เพิ่มขึ้น หรือเกิดพร้อมกล้ามเนื้ออ่อนแรง ไม่ควรรอถึงวันนัดตามปกติ

ทางเลือกอื่น

ไม่ทำการผ่าตัด

การไม่ทำเป็นทางเลือกหลักที่ปลอดภัยที่สุด เพราะลักยิ้มไม่ใช่สิ่งจำเป็นต่อสุขภาพ หากยังไม่แน่ใจ คุณสามารถเลื่อนการตัดสินใจได้โดยไม่เสียโอกาสทางการรักษา ควรรอจนมั่นใจว่าเป็นความต้องการของตนเองและยอมรับความไม่แน่นอนของผลลัพธ์ได้

การแต่งหน้า

การใช้เครื่องสำอางสร้างเงาบริเวณแก้มช่วยให้ทดลองตำแหน่งและความลึกโดยไม่เกิดแผล ผลไม่ถาวร แต่เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องการเห็นก่อนว่ารอยบุ๋มเข้ากับรูปหน้าหรือไม่ หรือใช้เฉพาะบางโอกาส

ผลิตภัณฑ์กดหรือดูดแก้ม

อุปกรณ์ที่กด ดูด หรือหนีบแก้มไม่สามารถรับประกันการสร้างลักยิ้มถาวร และอาจทำให้ช้ำ เจ็บ ผิวหนังอักเสบ หรือเนื้อเยื่อบาดเจ็บ ไม่ควรใช้ของแหลมเจาะแก้ม ร้อยไหมเอง หรือให้ผู้ที่ไม่ใช่แพทย์ทำ เพราะบริเวณนี้มีหลอดเลือด เส้นประสาท และท่อน้ำลาย

การเจาะแก้ม

การเจาะแก้มไม่ใช่ทางเลือกที่เทียบเท่าการผ่าตัดสร้างลักยิ้ม ตำแหน่งเจาะผ่านเนื้อเยื่อแก้มและมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ เลือดออก แผลเป็น ฟัน เหงือก เส้นประสาท และท่อน้ำลาย หากถอดเครื่องประดับ รอยที่เหลืออาจไม่เหมือนลักยิ้มธรรมชาติ

เทคนิคผ่าตัดแบบอื่น

ศัลยแพทย์อาจเสนอการเย็บยึด การนำเนื้อเยื่อออกบางส่วน หรือเทคนิคผสม แต่ยังไม่มีวิธีใดรับประกันความสมมาตรและความถาวร ผู้ที่เคยทำแล้วลักยิ้มหาย ลึกเกินไป หรืออยู่ผิดตำแหน่งต้องได้รับการประเมินพังผืดและโครงสร้างเดิมก่อนเลือกวิธีแก้ไข

การผ่าตัดลดแก้ม ยกใบหน้า หรือปรับโครงหน้าไม่ควรใช้แทนการสร้างลักยิ้ม เว้นแต่คุณมีปัญหาอื่นที่หัตถการนั้นออกแบบมาแก้จริง การทำหัตถการมากขึ้นหมายถึงความเสี่ยงและระยะพักฟื้นที่มากขึ้น ไม่ได้ทำให้ลักยิ้มดีกว่าโดยอัตโนมัติ

สิทธิการรักษา

การทำลักยิ้มเพื่อความสวยงามโดยไม่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ มักไม่อยู่ในสิทธิประโยชน์ของระบบรักษาพยาบาลภาครัฐหรือประกันสุขภาพทั่วไป อย่างไรก็ตาม เงื่อนไขอาจต่างกันตามกองทุน แผนประกัน สัญญา และเหตุผลทางการแพทย์ จึงควรตรวจสอบก่อนเข้ารับบริการ

ประกันสังคม

หัตถการเพื่อความสวยงามมักไม่ได้รับความคุ้มครองจากสิทธิประกันสังคม หากการผ่าตัดเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาความผิดปกติจากอุบัติเหตุ ความพิการ หรือโรคอื่น แพทย์และสถานพยาบาลตามสิทธิจะพิจารณาตามข้อบ่งชี้และระเบียบที่เกี่ยวข้อง ไม่ควรสรุปว่าการสร้างลักยิ้มเพื่อความสวยงามจะเบิกได้จากเหตุผลดังกล่าว

ควรถามสถานพยาบาลตามสิทธิว่า

• หัตถการที่เสนอถูกบันทึกเป็นการรักษาโรคหรือเพื่อความสวยงาม
• ต้องมีใบส่งตัวหรือการอนุมัติล่วงหน้าหรือไม่
• การตรวจและยาที่เกี่ยวข้องอยู่ในสิทธิหรือไม่
• หากทำร่วมกับการผ่าตัดอื่น ส่วนใดอยู่ในความคุ้มครอง

บัตรทอง

สิทธิบัตรทองเน้นบริการที่จำเป็นทางการแพทย์ การสร้างลักยิ้มตามความต้องการด้านความสวยงามโดยทั่วไปจึงมักไม่ใช่บริการที่อยู่ในสิทธิ หากมีความผิดปกติของใบหน้าจากโรค อุบัติเหตุ หรือความพิการ ควรเริ่มประเมินที่หน่วยบริการประจำ แพทย์จะพิจารณาว่าต้องส่งต่อเพื่อการรักษาใด ไม่ได้หมายความว่าจะอนุมัติการสร้างลักยิ้มโดยตรง

ประกันสุขภาพเอกชน

กรมธรรม์จำนวนมากยกเว้นการผ่าตัดเพื่อความสวยงาม แต่รายละเอียดต่างกัน ควรขอให้บริษัทประกันยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนทำ อย่าอาศัยเพียงคำตอบทั่วไปทางโทรศัพท์

ข้อมูลที่ควรถาม ได้แก่

• กรมธรรม์ยกเว้นศัลยกรรมเพื่อความสวยงามหรือไม่
• ต้องขออนุมัติก่อนเข้ารับการผ่าตัดหรือไม่
• หากเกิดภาวะแทรกซ้อนจากหัตถการที่ไม่อยู่ในความคุ้มครอง การรักษาภาวะแทรกซ้อนคุ้มครองหรือไม่
• ต้องใช้ใบรับรองแพทย์หรือเวชระเบียนใด
• การทำร่วมกับหัตถการอื่นมีผลต่อการพิจารณาสินไหมอย่างไร

หากชำระค่ารักษาเอง ควรถามสถานพยาบาลว่าแผนครอบคลุมค่าศัลยแพทย์ ค่ายาชา ค่าห้องผ่าตัด ยาหลังผ่าตัด การนัดติดตาม และการดูแลภาวะแทรกซ้อนหรือการแก้ไขหรือไม่ โดยไม่ควรเข้าใจว่าการติดตามหรือแก้ไขรวมอยู่เสมอ

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

ทำลักยิ้มเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดมักไม่เจ็บแหลมเมื่อยาชาออกฤทธิ์ แต่คุณอาจรู้สึกกด ดึง หรือตึงบริเวณแก้ม หลังยาชาหมดฤทธิ์อาจปวดระบมหรือเจ็บเวลาเคี้ยวและยิ้มได้ ความรุนแรงขึ้นกับเทคนิคและการตอบสนองของแต่ละคน

หากเจ็บมากขึ้นเรื่อยๆ แทนที่จะค่อยๆ ดีขึ้น หรือปวดร่วมกับบวมแดง ไข้ หนอง หรือกลิ่นผิดปกติ ควรติดต่อแพทย์ เพราะอาจไม่ใช่อาการพักฟื้นตามปกติ

ทำแล้วลักยิ้มถาวรไหม

ไม่สามารถรับประกันว่าลักยิ้มจะถาวร เพราะไหมอาจคลายหรือเนื้อเยื่ออาจสร้างพังผืดไม่เพียงพอ บางคนมีรอยบุ๋มคงอยู่ บางคนตื้นลง และบางคนอาจเห็นน้อยมากเมื่อเวลาผ่านไป

การใช้ไหมชนิดใดหรือเทคนิคใดก็ไม่ควรถูกนำเสนอเป็นหลักประกันผลถาวร ควรถามศัลยแพทย์ว่าหากรอยคลายจะติดตามหรือพิจารณาแก้ไขอย่างไร

ช่วงแรกลักยิ้มจะลึกมากหรือไม่

ช่วงแรกมักเห็นรอยลึกกว่าผลระยะหลัง เพราะไหมยังตึงและเนื้อเยื่อยังบวม รายงานเทคนิคที่ใช้อ้างอิงระบุว่ารอยบุ๋มช่วงต้นอาจเด่นเกินจริง ก่อนจะค่อยๆ เปลี่ยนตามการหายของเนื้อเยื่อ (PubMed Central)

ไม่ควรรีบแก้ไขจากรูปลักษณ์ในวันแรก เว้นแต่แพทย์พบภาวะแทรกซ้อน เช่น ไหมดึงผิวผิดปกติ เลือดคั่ง หรือการติดเชื้อ

ทำลักยิ้มแล้วจะเห็นตลอดเวลาหรือเฉพาะตอนยิ้ม

ระยะแรกอาจเห็นลักยิ้มแม้ใบหน้าอยู่นิ่ง ส่วนระยะหลังอาจตื้นลงและเห็นเด่นเมื่อยิ้มมากขึ้น อย่างไรก็ตาม บางคนยังมีรอยบุ๋มขณะไม่ยิ้ม และไม่สามารถรับประกันว่าจะเปลี่ยนเป็นรอยที่เห็นเฉพาะตอนยิ้มทุกคน

ก่อนผ่าตัดควรถามว่าด้วยรูปหน้าและเทคนิคที่เสนอ มีโอกาสเห็นรอยขณะอยู่นิ่งมากเพียงใด และควรรอนานแค่ไหนก่อนประเมินผลจริง

ทำข้างเดียวได้ไหม

ทำข้างเดียวได้ หากต้องการเลียนแบบลักยิ้มเดิมอีกข้างหรือชอบลักษณะไม่สมมาตรตามธรรมชาติ แต่การทำให้เหมือนลักยิ้มเดิมทุกด้านอาจทำได้ยาก เพราะลักยิ้มธรรมชาติกับรอยที่สร้างขึ้นมีโครงสร้างต่างกัน

ศัลยแพทย์ควรตรวจทั้งสองข้างตอนอยู่นิ่งและตอนยิ้ม แล้วอธิบายว่าตำแหน่ง ความลึก และการเคลื่อนไหวอาจใกล้เคียงได้เพียงใด

ทำสองข้างแล้วจะเท่ากันไหม

ไม่สามารถรับประกันความเท่ากันสมบูรณ์แบบ เพราะใบหน้า กล้ามเนื้อ และความหนาของแก้มแต่ละข้างต่างกัน อาการบวมและการเกิดพังผืดก็อาจไม่เท่ากัน แม้ใช้ตำแหน่งและเทคนิคเดียวกัน

ความต่างเล็กน้อยควรรอประเมินหลังบวมลดลง หากยังเห็นชัดและรบกวนคุณ ศัลยแพทย์จะพิจารณาว่าควรรอต่อ แก้ข้างใดข้างหนึ่ง หรือไม่ควรผ่าตัดเพิ่ม

มีแผลเป็นที่หน้าไหม

แผลมักอยู่ภายในช่องปาก จึงมักไม่มีแนวแผลผ่าตัดภายนอกที่เห็นชัด แต่ตำแหน่งผิวที่ถูกดึงอาจมีรอยแดง รอยช้ำ รอยบุ๋ม หรือความไม่เรียบชั่วคราวได้

ภายในแก้มยังเกิดพังผืดหรือก้อนแข็งได้ หากเคยมีแผลเป็นนูนหรือแผลหายผิดปกติ ควรแจ้งศัลยแพทย์ แม้แผลในเยื่อบุช่องปากจะมีพฤติกรรมต่างจากแผลผิวหนังด้านนอก

หลังผ่าตัดพูดและกินได้ไหม

โดยทั่วไปยังพูดและรับประทานได้ แต่ช่วงแรกอาจตึง เจ็บ หรือเคี้ยวไม่สะดวก จึงมักเลือกอาหารอ่อนและเคี้ยวง่ายตามคำแนะนำของทีมรักษา หลีกเลี่ยงอาหารที่แข็ง แหลม ร้อนจัด หรือระคายแผลจนกว่าแผลจะดีขึ้น

หากดื่มน้ำไม่ได้ กลืนลำบาก อ้าปากได้น้อยลง หรือบวมเพิ่มอย่างรวดเร็ว ควรรับการตรวจ ไม่ควรถือว่าเป็นอาการปกติทั้งหมด

ต้องตัดไหมหรือไม่

ขึ้นกับชนิดไหมและเทคนิคที่ศัลยแพทย์ใช้ ไหมในช่องปากจำนวนหนึ่งเป็นไหมละลาย แต่บางเทคนิคอาจใช้ไหมชนิดอื่นหรือวางไหมยึดในชั้นเนื้อเยื่อ คุณควรถามให้ชัดว่ามีไหมตรงไหน ละลายเองหรือไม่ และต้องกลับมาตรวจเมื่อใด

อย่าตัด ดึง หรือแกะปมไหมเอง หากปลายไหมระคายลิ้นหรือแก้มให้ติดต่อสถานพยาบาลเพื่อประเมินและตัดแต่งอย่างปลอดภัย

แต่งหน้าและล้างหน้าได้เมื่อใด

หากไม่มีแผลภายนอก คุณอาจล้างผิวหน้าอย่างอ่อนโยนได้ตามคำแนะนำ แต่ควรหลีกเลี่ยงการกด นวด หรือถูแก้มแรงในช่วงแผลยังไม่มั่นคง การแต่งหน้าควรรอให้ไม่มีรอยเปิดหรือการระคายเคืองบริเวณผิว และต้องไม่ใช้แรงเกลี่ยมาก

ระยะเวลาจริงขึ้นกับเทคนิคและอาการบวม จึงควรใช้คำแนะนำจากศัลยแพทย์ที่เห็นแผลของคุณเป็นหลัก

ออกกำลังกายได้เมื่อใด

ควรงดกิจกรรมหนักในช่วงที่ยังบวม เจ็บ หรือมีเลือดซึม เพราะการเพิ่มความดันและการไหลเวียนเลือดอาจทำให้บวมและเลือดออกมากขึ้น การกลับไปออกกำลังควรเป็นแบบค่อยเป็นค่อยไปตามการประเมินของศัลยแพทย์

กิจกรรมที่เสี่ยงถูกกระแทกใบหน้าหรือจำเป็นต้องกัดฟันออกแรงควรรอนานกว่าการเดินเบาๆ หากทำร่วมกับการผ่าตัดอื่น ให้ยึดข้อจำกัดของหัตถการที่พักฟื้นนานที่สุด

ถ้าลักยิ้มหาย สามารถทำซ้ำได้ไหม

อาจทำซ้ำได้ในบางคน แต่ต้องตรวจสาเหตุที่รอยคลายและประเมินพังผืดเดิมก่อน การทำซ้ำอาจยากกว่าครั้งแรก เพราะชั้นเนื้อเยื่อเปลี่ยนไปและตำแหน่งโครงสร้างอาจแยกได้ยากขึ้น

การทำซ้ำยังมีความเสี่ยงเดิม เช่น ติดเชื้อ เลือดออก ไม่สมมาตร ลึกเกินไป หรือคลายอีก จึงไม่ควรตัดสินใจจากการที่รอยเริ่มตื้นในช่วงพักฟื้นเพียงอย่างเดียว

หากไม่ชอบ สามารถเอาลักยิ้มออกได้ไหม

อาจลดหรือคลายรอยได้ในบางกรณี แต่ไม่สามารถรับประกันว่าจะกลับเหมือนก่อนผ่าตัดทั้งหมด การแก้ไขอาจต้องคลายไหม ตัดพังผืด หรือเติมเนื้อเยื่อ และอาจทำให้เกิดความไม่เรียบ ก้อนแข็ง หรือรอยบุ๋มแบบอื่น

ก่อนผ่าตัดครั้งแรกจึงควรคิดว่าการตัดสินใจอาจย้อนกลับได้ไม่สมบูรณ์ ไม่ควรมองว่าเป็นหัตถการที่ทดลองแล้วเอาออกได้ง่ายเสมอ

ควรเลือกศัลยแพทย์อย่างไร

ควรเลือกแพทย์ที่มีใบอนุญาต ประเมินใบหน้าและช่องปากก่อนผ่าตัด อธิบายเทคนิค ข้อจำกัด ความเสี่ยง และแผนรับมือภาวะแทรกซ้อนได้ชัดเจน สถานที่ทำควรมีระบบควบคุมการติดเชื้อ อุปกรณ์ช่วยชีวิต และช่องทางติดต่อหลังผ่าตัด

ระวังการรับรองผลลัพธ์ถาวร ความสมมาตรสมบูรณ์ หรือคำกล่าวว่าไม่มีความเสี่ยง คุณควรได้รับเวลาตัดสินใจและมีสิทธิเลื่อนหรือปฏิเสธหัตถการได้โดยไม่ถูกกดดัน

ข้อมูลอ้างอิง

• PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Simple Technique for Facial Dimple - PMC - NIH — เกี่ยวกับ Dimple creation — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที