ผ่าตัดปลอกเอ็นข้อมืออักเสบ

ผ่าตัดปลอกเอ็นข้อมืออักเสบ (De Quervain's release) คือการเปิดปลอกหุ้มเอ็นบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือ เพื่อลดการกดรัดและช่วยให้เอ็นเคลื่อนไหวได้สะดวกขึ้น ใช้รักษาโรคเดอแกร์แวงในผู้ที่ยังปวดหรือใช้งานมือได้ลำบาก แม้ลองพักมือ ใส่อุปกรณ์พยุง หรือรับการรักษาโดยไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสมแล้ว

ผ่าตัดปลอกเอ็นข้อมืออักเสบ คืออะไร

โรคเดอแกร์แวงเป็นภาวะที่ปลอกหุ้มเอ็นด้านนิ้วหัวแม่มือของข้อมืออักเสบ หนาตัว หรือคับเกินไป เอ็นคือเนื้อเยื่อคล้ายเชือกที่เชื่อมกล้ามเนื้อกับกระดูก บริเวณนี้มีเอ็นสองเส้นซึ่งควรเลื่อนไปมาได้อย่างคล่องตัวภายในช่องแคบใต้ปลอกหุ้มเอ็น

เมื่อปลอกหุ้มเอ็นบวมและรัดแน่น การขยับนิ้วหัวแม่มือหรือข้อมือจะทำให้เอ็นเสียดสีกับช่องดังกล่าว ผู้ป่วยจึงมักปวดตรงโคนนิ้วหัวแม่มือด้านข้อมือ อาจมีบวม กดเจ็บ ขยับติด หรือรู้สึกสะดุด อาการมักชัดขึ้นเมื่อกำมือ หยิบจับ บิดฝาขวด ใช้กรรไกร อุ้มเด็ก หรือเคลื่อนไหวมือซ้ำๆ Mayo Clinic

การผ่าตัดมีชื่ออย่างเป็นทางการว่า “การผ่าตัดเปิดปลอกหุ้มเอ็นรักษาโรคเดอแกร์แวง” ศัลยแพทย์จะเปิดแผลขนาดเล็กใกล้โคนนิ้วหัวแม่มือ จากนั้นเปิดหลังคาของช่องที่รัดเอ็นอยู่ จุดประสงค์คือสร้างพื้นที่ให้เอ็นเคลื่อนไหว ไม่ใช่เอาเอ็นออกหรือตัดเอ็นที่ใช้ขยับนิ้วหัวแม่มือ Healthdirect

ก่อนเสนอการผ่าตัด แพทย์จะตรวจว่าอาการมาจากโรคนี้จริงหรือไม่ เพราะอาการปวดข้อมือด้านนิ้วหัวแม่มืออาจคล้ายข้อโคนนิ้วหัวแม่มือเสื่อม ถุงน้ำข้อมือ การบาดเจ็บของเอ็นหรือกระดูก และโรคเส้นประสาทบางชนิด การผ่าตัดจะช่วยได้ไม่เต็มที่หากสาเหตุหลักของอาการปวดมาจากภาวะอื่น

โรคนี้อาจสัมพันธ์กับการใช้มือหรือข้อมือแบบเดิมซ้ำๆ การบาดเจ็บ โรคข้ออักเสบ การเปลี่ยนแปลงของของเหลวในร่างกายช่วงตั้งครรภ์ หรือการใช้มืออุ้มและดูแลทารก แต่หลายคนไม่มีสาเหตุเดียวที่ระบุได้ชัดเจน

การตัดสินใจผ่าตัดจึงไม่ได้ขึ้นกับภาพตรวจเพียงอย่างเดียว แพทย์จะพิจารณาความรุนแรง ระยะเวลาที่เป็น ผลต่อการทำงานและชีวิตประจำวัน สิ่งที่เคยรักษามาแล้ว โรคประจำตัว และผลการตรวจมือร่วมกัน

ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

ผู้ที่อาจเหมาะกับการผ่าตัด

แพทย์อาจเสนอการผ่าตัดเมื่อมีลักษณะต่อไปนี้ร่วมกัน:

• ปวดบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือด้านข้อมืออย่างต่อเนื่อง
• อาการปวดรบกวนการทำงาน การนอน การดูแลลูก หรือกิจวัตรประจำวัน
• จับ บีบ บิด ยก หรือขยับนิ้วหัวแม่มือได้ลำบาก
• ตรวจแล้วเข้าได้กับโรคเดอแกร์แวง และไม่มีโรคอื่นที่อธิบายอาการได้ดีกว่า
• ลองพักมือ ปรับกิจกรรม ใส่อุปกรณ์พยุง หรือทำกายภาพบำบัดแล้ว แต่อาการยังไม่ดีขึ้นเพียงพอ
• เคยได้รับการฉีดยาเฉพาะที่ตามข้อบ่งชี้แล้ว แต่อาการยังคงอยู่หรือกลับเป็นซ้ำ
• ผู้ป่วยเข้าใจประโยชน์ ข้อจำกัด ระยะพักฟื้น และความเสี่ยงของการผ่าตัด

การฉีดยาสเตียรอยด์เฉพาะที่อาจช่วยรักษาโรคนี้ได้ในผู้ป่วยจำนวนมาก จึงมักเป็นหนึ่งในทางเลือกก่อนผ่าตัด อย่างไรก็ตาม ผลลัพธ์ขึ้นกับความรุนแรง ลักษณะช่องเอ็น โรคประจำตัว และการรักษาที่ผ่านมา Healthdirect

คุณไม่จำเป็นต้องรอจนใช้งานมือไม่ได้เลยจึงค่อยหารือเรื่องผ่าตัด หากอาการทำให้งานหรือการดูแลตัวเองติดขัดมาก แพทย์อาจพิจารณาเร็วขึ้น ในทางกลับกัน ความปวดเพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าต้องผ่าตัดทันที โดยเฉพาะเมื่อยังไม่เคยลองการรักษาแบบไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสม

ผู้ที่อาจยังไม่ควรผ่าตัด

การผ่าตัดอาจยังไม่ใช่ทางเลือกแรกหาก:

• อาการไม่มากและเพิ่งเริ่มเป็น
• อาการดีขึ้นหลังพักหรือหลีกเลี่ยงกิจกรรมกระตุ้น
• ยังไม่ได้ลองอุปกรณ์พยุงหรือการรักษาโดยไม่ผ่าตัด
• การวินิจฉัยยังไม่ชัดเจน
• อาการปวดน่าจะมาจากข้อ กระดูก หรือเส้นประสาท มากกว่าปลอกหุ้มเอ็น
• มีแผล การติดเชื้อ หรือผื่นรุนแรงบริเวณที่จะผ่าตัด
• มีโรคประจำตัวที่ยังควบคุมไม่ดีและเพิ่มความเสี่ยงระหว่างผ่าตัด
• ไม่สามารถดูแลแผลหรือหลีกเลี่ยงงานหนักในช่วงแรกได้

ผู้ที่ตั้งครรภ์หรือเพิ่งคลอดอาจมีอาการสัมพันธ์กับการเปลี่ยนแปลงของของเหลวและการใช้มือดูแลทารก อาการบางรายอาจดีขึ้นเมื่อปัจจัยเหล่านี้ลดลง จึงควรชั่งน้ำหนักระหว่างการรักษาแบบประคับประคอง การฉีดยา และการผ่าตัดตามความรุนแรงของอาการ Mayo Clinic

ผู้ที่สูบบุหรี่ เบาหวานควบคุมไม่ดี น้ำหนักเกิน หรือมีโรคหัวใจและปอด อาจมีความเสี่ยงจากการผ่าตัดหรือการสมานแผลเพิ่มขึ้น แต่ไม่ได้หมายความว่าผ่าตัดไม่ได้เสมอไป แพทย์จะประเมินและช่วยลดความเสี่ยงเป็นรายบุคคล Healthdirect

เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

ก่อนวันผ่าตัด คุณจะได้รับการประเมินอาการ การใช้งานมือ และสุขภาพโดยรวม แพทย์อาจตรวจตำแหน่งปวด การเคลื่อนไหวของนิ้วหัวแม่มือ ความมั่นคงของเอ็น ความรู้สึกของผิวหนัง และการไหลเวียนเลือดที่มือ การตรวจภาพไม่ได้จำเป็นสำหรับทุกคน แต่อาจใช้เมื่อสงสัยกระดูกหัก ข้อเสื่อม หรือสาเหตุอื่น

แจ้งข้อมูลสุขภาพให้ครบ

ควรแจ้งทีมรักษาเกี่ยวกับ:

• โรคประจำตัว โดยเฉพาะเบาหวาน โรคหัวใจ โรคปอด โรคไต และภาวะเลือดออกง่าย
• ประวัติแพ้ยา แพ้ยาง หรือแพ้วัสดุทางการแพทย์
• การตั้งครรภ์หรือความเป็นไปได้ที่จะตั้งครรภ์
• แผล ผื่น หรือการติดเชื้อบริเวณมือและแขน
• การสูบบุหรี่หรือใช้ผลิตภัณฑ์นิโคติน
• ประวัติปัญหาจากยาชาหรือยาระงับความรู้สึก
• การผ่าตัดหรือการบาดเจ็บบริเวณมือและข้อมือในอดีต

นำรายชื่อยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ไปด้วย รวมถึงยาที่แพทย์สั่ง ยาที่ซื้อเอง วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริม ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือด ยารักษาเบาหวาน และอาหารเสริมบางชนิดอาจต้องปรับก่อนผ่าตัด แต่ห้ามหยุดหรือเปลี่ยนยาเอง ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดเวลาให้เหมาะกับยาชนิดนั้น เหตุผลที่ใช้ยา และความเสี่ยงของคุณ

การงดน้ำและอาหาร

หากใช้เพียงยาชาเฉพาะที่ โรงพยาบาลบางแห่งอาจไม่要求ให้งดอาหารแบบเดียวกับการดมยาสลบ แต่แนวปฏิบัติแตกต่างกัน หากมีการให้ยาคลายกังวลหรือยาระงับความรู้สึก อาจต้องงดน้ำและอาหารล่วงหน้า ให้ทำตามคำสั่งของสถานพยาบาลเท่านั้น หากไม่แน่ใจควรถามก่อนวันผ่าตัด ไม่ควรคาดเดาเอง

เตรียมมือและการเดินทาง

อาบน้ำและทำความสะอาดมือด้วยสบู่ตามปกติ หลีกเลี่ยงการโกนขนบริเวณผ่าตัดเอง เพราะอาจทำให้เกิดรอยแผลเล็กๆ ถอดแหวน กำไล นาฬิกา และเครื่องประดับออกก่อนมาโรงพยาบาล เพราะมืออาจบวมหลังผ่าตัด

ควรเตรียม:

• บัตรประชาชน เอกสารสิทธิ และเอกสารนัด
• รายชื่อยาและประวัติแพ้ยา
• ผลตรวจที่โรงพยาบาลขอ
• เสื้อที่แขนกว้างและสวมง่าย
• ผู้พากลับบ้าน หากได้รับยาที่ทำให้ง่วงหรือแพทย์เห็นว่าควรมีผู้ดูแล

ก่อนกลับบ้าน ควรถามให้ชัดว่าแผลโดนน้ำได้เมื่อใด ต้องเปลี่ยนผ้าปิดแผลอย่างไร ขยับนิ้วได้แค่ไหน งานชนิดใดควรงด และนัดตรวจครั้งต่อไปเมื่อใด

ขั้นตอนการผ่าตัด

ขั้นตอนจริงอาจแตกต่างตามลักษณะเอ็น ตำแหน่งเส้นประสาท และเทคนิคของศัลยแพทย์ แต่โดยทั่วไปมีลำดับดังนี้

• ยืนยันข้างและตำแหน่งที่จะผ่าตัด

ทีมรักษาจะตรวจชื่อ ประวัติแพ้ยา มือข้างที่จะผ่าตัด และเอกสารยินยอม คุณมีโอกาสถามข้อสงสัยก่อนเริ่ม

• ให้ยาชาหรือยาระงับความรู้สึก

การผ่าตัดมักทำได้ด้วยยาชาเฉพาะที่บริเวณข้อมือหรือมือ บางสถานการณ์อาจใช้การบล็อกเส้นประสาท ให้ยาคลายกังวล หรือใช้วิธีระงับความรู้สึกอื่น ขึ้นกับสุขภาพ ความกังวล และแนวทางของสถานพยาบาล Healthdirect

• ทำความสะอาดและคลุมบริเวณผ่าตัด

ทีมผ่าตัดจะใช้น้ำยาฆ่าเชื้อและผ้าปลอดเชื้อ อาจใช้สายรัดแขนเพื่อลดเลือดไหลเข้าสู่บริเวณผ่าตัดชั่วคราว ทำให้ศัลยแพทย์มองเห็นโครงสร้างเล็กๆ ได้ชัดขึ้น

• เปิดแผลบริเวณโคนนิ้วหัวแม่มือ

ศัลยแพทย์ทำแผลขนาดเล็กตรงด้านนิ้วหัวแม่มือของข้อมือ ตำแหน่งและแนวแผลขึ้นกับกายวิภาคของผู้ป่วยและเทคนิคที่ใช้

• ระวังเส้นประสาทรับความรู้สึก

บริเวณนี้มีแขนงเส้นประสาทที่รับความรู้สึกบริเวณหลังนิ้วหัวแม่มือ ศัลยแพทย์จะระบุและหลบเส้นประสาทก่อนเข้าถึงปลอกหุ้มเอ็น การระคายเคืองหรือบาดเจ็บของเส้นประสาทนี้เป็นหนึ่งในความเสี่ยงเฉพาะของการผ่าตัด

• เปิดส่วนที่รัดเอ็น

ศัลยแพทย์เปิดหลังคาเส้นใยของช่องเอ็น เพื่อเพิ่มพื้นที่ให้เอ็นสองเส้นเลื่อนได้อย่างอิสระ Healthdirect

• ตรวจช่องเอ็นย่อยและการเคลื่อนของเอ็น

บางคนมีผนังกั้นหรือช่องเอ็นย่อย หากเปิดไม่ครบ อาการอาจยังอยู่ได้ ศัลยแพทย์จึงตรวจว่าปลดการกดรัดเพียงพอและเอ็นเคลื่อนไหวได้โดยไม่หลุดจากตำแหน่ง

• ห้ามเลือดและปิดแผล

เมื่อแน่ใจว่าเอ็นเคลื่อนตัวได้ดี ศัลยแพทย์จะห้ามเลือด ปิดผิวหนัง และพันผ้าปิดแผล บางรายอาจได้รับอุปกรณ์พยุงชั่วคราว

หลังผ่าตัด ทีมรักษาจะตรวจสีผิว การไหลเวียนเลือด ความรู้สึก และการขยับนิ้ว คุณอาจรู้สึกชาบริเวณมือจนกว่ายาชาจะหมดฤทธิ์ จึงต้องระวังของร้อน ของมีคม และการกระแทกในช่วงนั้น

ใช้เวลานานแค่ไหน

ตัวการผ่าตัดมักใช้เวลาไม่นาน แต่เวลาจริงขึ้นกับกายวิภาคของช่องเอ็น จำนวนช่องย่อย พังผืดจากการอักเสบเดิม เทคนิคที่ใช้ วิธีระงับความรู้สึก และระบบของสถานพยาบาล ควรสอบถามโรงพยาบาลที่รักษาโดยตรง

เวลาที่อยู่ในโรงพยาบาลจะนานกว่าตัวการผ่าตัด เพราะรวมการลงทะเบียน การเตรียมตัว การให้ยาชา การเฝ้าดูหลังผ่าตัด และการรับคำแนะนำก่อนกลับบ้าน เวลารวมขึ้นกับผู้ป่วย เทคนิค และระบบของสถานพยาบาล ควรสอบถามโรงพยาบาลที่รักษาโดยตรง

ในสถานพยาบาลหลายแห่งอาจทำแบบกลับบ้านวันเดียวได้ แต่แนวทางในประเทศไทยแตกต่างกันตามโรงพยาบาล สิทธิการรักษา สุขภาพของผู้ป่วย และวิธีระงับความรู้สึก บางรายอาจต้องรับไว้สังเกตอาการหรือนอนโรงพยาบาล ให้ยืนยันกับสถานพยาบาลก่อนผ่าตัด

คุณควรเตรียมวันผ่าตัดไว้ทั้งวัน แม้ตัวหัตถการจะใช้เวลาไม่นาน และไม่ควรขับรถกลับเองหากมือยังชา ได้รับยาที่ทำให้ง่วง หรือการควบคุมพวงมาลัยไม่ปลอดภัย

พักฟื้นนานแค่ไหน

โดยทั่วไปแผลเริ่มฟื้นในช่วงไม่กี่สัปดาห์ แต่ความตึง เจ็บแผล หรือปวดเมื่อใช้งานอาจอยู่นานกว่านั้น ระยะกลับไปทำงานขึ้นกับว่าผ่าตัดมือข้างถนัดหรือไม่ งานต้องยก บีบ หรือบิดมากเพียงใด รวมถึงการสมานแผลและคำแนะนำของศัลยแพทย์

แหล่งข้อมูลอ้างอิงแนะนำให้ยกมือและรักษาผ้าพันแผลในช่วงแรก รวมทั้งขยับนิ้ว ข้อศอก และไหล่เบาๆ เพื่อป้องกันข้อติด โดยต้องทำตามข้อจำกัดของทีมผ่าตัด Healthdirect

กลับไปทำงานได้เมื่อใด

งานคอมพิวเตอร์ งานเอกสาร หรือหน้าที่ที่ใช้มือไม่มาก อาจกลับได้เร็วกว่าเมื่อควบคุมอาการปวดได้และแผลไม่ถูกกดเสียดสี ส่วนงานที่ต้องยกของ บิดเครื่องมือ จับของแน่น หรือเคลื่อนไหวข้อมือซ้ำๆ มักต้องพักนานกว่า บางคนจำเป็นต้องปรับหน้าที่ชั่วคราว

อย่าใช้ความปวดเป็นเกณฑ์เดียว เพราะยาบรรเทาปวดอาจทำให้รู้สึกว่าสามารถออกแรงได้มากกว่าที่แผลรับไหว ศัลยแพทย์จะกำหนดเวลาตามลักษณะงาน มือข้างที่ผ่าตัด และสภาพแผล

ต้องทำกายภาพหรือไม่

ไม่ใช่ทุกคนต้องทำกายภาพแบบเป็นทางการ หลายคนได้รับแบบฝึกขยับนิ้วและข้อมือเพื่อทำเอง เมื่อแผลอยู่ในระยะที่เหมาะสม หากข้อมือตึง แผลเป็นยึดติด มืออ่อนแรง หรือกลับไปใช้งานได้ช้า แพทย์อาจส่งต่อให้นักกายภาพบำบัดหรือนักกิจกรรมบำบัดด้านมือ

แผลเป็นอาจกดเจ็บหรือไวต่อการสัมผัสเป็นเวลาหลายสัปดาห์ และมักค่อยๆ ดีขึ้น แต่หากปวดแสบปวดร้อนมาก ชาเพิ่ม หรือสัมผัสเบาๆ แล้วเจ็บรุนแรง ควรให้แพทย์ตรวจ Healthdirect

ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การผ่าตัดนี้มักเป็นหัตถการขนาดเล็ก แต่ไม่มีการผ่าตัดใดปราศจากความเสี่ยง ระดับความเสี่ยงของแต่ละคนขึ้นกับสุขภาพโดยรวม เบาหวาน การสูบบุหรี่ การใช้ยาที่มีผลต่อการแข็งตัวของเลือด การผ่าตัดเดิม และลักษณะกายวิภาคของข้อมือ

ความเสี่ยงทั่วไปจากการผ่าตัด

• เลือดออกหรือเลือดคั่งใต้แผล
• แผลติดเชื้อ
• แพ้ยา น้ำยาฆ่าเชื้อ วัสดุปิดแผล หรือวัสดุทางการแพทย์
• แผลหายช้าหรือแผลแยก
• ปวด บวม และตึงหลังผ่าตัด
• แผลเป็นนูนหรือไวต่อการสัมผัส

ภาวะเลือดออก การติดเชื้อ และอาการแพ้เป็นความเสี่ยงทั่วไปที่อาจเกิดกับการผ่าตัดชนิดนี้ Healthdirect

ความเสี่ยงเฉพาะของการเปิดปลอกหุ้มเอ็น

ชาหรือปวดจากเส้นประสาท

แขนงเส้นประสาทรับความรู้สึกอยู่ใกล้แผล หากเส้นประสาทถูกดึง ระคายเคือง หรือบาดเจ็บ อาจเกิดชา เสียว ปวดแสบ หรือรู้สึกเหมือนไฟช็อตบริเวณหลังนิ้วหัวแม่มือ อาการบางรายดีขึ้นตามเวลา แต่บางรายอาจคงอยู่ Healthdirect

แผลเป็นกดเจ็บ

แผลอาจแข็ง ตึง หรือเจ็บเมื่อสัมผัสในช่วงหลายสัปดาห์แรก โดยทั่วไปจะค่อยๆ นิ่มลง แต่หากเส้นประสาทอยู่ใต้แผลได้รับผลกระทบ ความไวของแผลอาจอยู่นาน Healthdirect

อาการเดิมยังไม่ดีขึ้นหรือกลับมาเป็นซ้ำ

อาจเกิดจากช่องเอ็นย่อยที่ยังไม่ได้เปิด พังผืดใหม่ การวินิจฉัยร่วม หรืออาการปวดที่มาจากข้อและโครงสร้างอื่น การผ่าตัดจึงไม่รับประกันว่าอาการทั้งหมดจะหายไป

เอ็นเคลื่อนออกจากตำแหน่ง

หลังเปิดปลอกหุ้ม เอ็นอาจเคลื่อนผิดแนวหรือดีดข้ามส่วนกระดูก โดยเฉพาะเมื่อขยับข้อมือบางท่า ภาวะนี้พบได้แต่ไม่ใช่สิ่งที่จะเกิดกับทุกคน Healthdirect

ข้อมือหรือนิ้วหัวแม่มือตึง

การบวม ความปวด และการไม่กล้าขยับอาจทำให้ข้อตึง การขยับตามคำแนะนำช่วยลดปัญหานี้ แต่ต้องไม่ฝืนจนแผลปริหรือปวดมากขึ้น

อาการปวดรุนแรงผิดปกติของมือ

บางรายอาจเกิดภาวะที่มือปวดมาก บวม สีผิวหรืออุณหภูมิเปลี่ยน และไวต่อการสัมผัสผิดปกติ การฟื้นตัวอาจใช้เวลานานและบางรายมีข้อตึงหลงเหลือ Healthdirect

ก่อนลงนามยินยอม ควรถามศัลยแพทย์ว่าอาการของคุณน่าจะมาจากปลอกหุ้มเอ็นมากเพียงใด มีปัจจัยใดเพิ่มความเสี่ยง และหากอาการไม่ดีขึ้นจะตรวจหรือรักษาต่ออย่างไร

สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

ติดต่อโรงพยาบาลหรือกลับไปพบแพทย์ทันที หากมีอาการต่อไปนี้:

• เลือดซึมมากจนชุ่มผ้าปิดแผล หรือเลือดไม่หยุดหลังทำตามคำแนะนำ
• ปวดมากขึ้นต่อเนื่องแทนที่จะค่อยๆ ลดลง
• นิ้วซีด เขียว เย็น หรือบวมตึงมาก
• ชาเพิ่มขึ้น ขยับนิ้วไม่ได้ หรืออ่อนแรงที่เกิดขึ้นใหม่
• ผ้าพันแผลแน่นจนปวดตุบหรือปลายนิ้วเปลี่ยนสี
• แผลแดงร้อน บวมมาก มีหนอง หรือมีกลิ่นผิดปกติ
• มีไข้ร่วมกับอาการผิดปกติที่แผล
• แผลแยกหรือไหมเย็บหลุดก่อนกำหนด
• ปวดแสบปวดร้อนรุนแรง มือไวต่อการสัมผัสมาก หรือสีและอุณหภูมิของมือเปลี่ยน
• มีผื่น บวมหน้า หายใจลำบาก หรืออาการที่สงสัยแพ้ยาอย่างรุนแรง

หากเจ็บหน้าอก หายใจไม่ออก หมดสติ หรือมีอาการฉุกเฉินอื่น ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอถึงวันนัด

อาการชาระหว่างที่ยาชายังออกฤทธิ์หรือปวดแผลเล็กน้อยในระยะแรกอาจพบได้ แต่คุณควรได้รับคำแนะนำก่อนกลับบ้านว่าอาการใดถือว่าคาดหมายได้ หากอาการต่างจากที่ทีมรักษาอธิบาย หรือรุนแรงขึ้นอย่างชัดเจน ควรติดต่อสถานพยาบาล

ทางเลือกอื่น

การผ่าตัดไม่ใช่คำตอบแรกสำหรับทุกคน โดยเฉพาะผู้ที่อาการยังไม่มากหรือยังไม่เคยลองลดสิ่งกระตุ้น ทางเลือกจะขึ้นกับสาเหตุ ความรุนแรง ระยะเวลาที่เป็น และผลต่อการใช้ชีวิต

พักและปรับกิจกรรม

ลดกิจกรรมที่ต้องกำ บีบ บิด หรือกางนิ้วหัวแม่มือซ้ำๆ เช่น บิดผ้า เปิดฝาแน่น ใช้กรรไกรหนัก หรือยกเด็กโดยให้น้ำหนักกดที่นิ้วหัวแม่มือ การเปลี่ยนวิธีจับหรือแบ่งงานเป็นช่วงสั้นๆ อาจลดการระคายเคืองได้

การพักไม่ได้หมายถึงไม่ขยับมือเลยเป็นเวลานาน เพราะอาจทำให้ข้อตึง เป้าหมายคือหลีกเลี่ยงท่าที่กระตุ้นอาการและยังคงเคลื่อนไหวในขอบเขตที่ไม่ทำให้ปวดมากขึ้น

อุปกรณ์พยุงนิ้วหัวแม่มือและข้อมือ

อุปกรณ์พยุงช่วยจำกัดการเคลื่อนไหวที่ระคายเคืองเอ็น โดยมักพยุงทั้งข้อมือและโคนนิ้วหัวแม่มือ ต้องเลือกขนาดและวิธีใส่ให้เหมาะ หากแน่นเกินไปอาจทำให้ชา บวม หรือกดผิวหนัง

การพักมือและใส่อุปกรณ์พยุง โดยเฉพาะในช่วงกลางคืน เป็นทางเลือกสำหรับอาการระยะแรกหรืออาการไม่รุนแรง Healthdirect

กายภาพบำบัดหรือกิจกรรมบำบัด

นักบำบัดอาจช่วยประเมินท่าทางการทำงาน สอนวิธีใช้มือ ลดแรงกดที่เอ็น และวางแผนการขยับหรือเพิ่มความแข็งแรงอย่างเหมาะสม การฝืนยืดหรือออกแรงขณะยังอักเสบมากอาจทำให้อาการกำเริบ จึงควรใช้โปรแกรมที่เหมาะกับอาการ

ยาบรรเทาปวดและลดการอักเสบ

ยาบางชนิดอาจช่วยลดปวดในระยะสั้น แต่ไม่ได้แก้ช่องเอ็นที่แคบในทุกคน และไม่เหมาะกับผู้ป่วยทุกราย โดยเฉพาะผู้ที่มีโรคไต โรคกระเพาะ ความเสี่ยงเลือดออก หรือใช้ยาบางชนิดอยู่ ควรใช้ตามคำแนะนำของแพทย์และไม่เพิ่มขนาดยาเอง

การฉีดยาเฉพาะที่

แพทย์อาจฉีดยาสเตียรอยด์บริเวณปลอกหุ้มเอ็นเพื่อลดการอักเสบ เป็นทางเลือกที่อาจช่วยหลีกเลี่ยงหรือเลื่อนการผ่าตัดในผู้ป่วยจำนวนหนึ่ง แหล่งข้อมูลอ้างอิงรายงานว่าการฉีดยาสามารถรักษาอาการได้ในผู้ป่วยจำนวนมาก แต่ผลไม่เหมือนกันในทุกคน Healthdirect

การฉีดมีความเสี่ยง เช่น ปวดชั่วคราว สีผิวเปลี่ยน ไขมันใต้ผิวบางลง น้ำตาลในเลือดสูงชั่วคราว หรือบาดเจ็บต่อเอ็นและเส้นประสาท แพทย์จะพิจารณาตำแหน่ง เทคนิค จำนวนครั้งที่เหมาะสม และโรคประจำตัว

เฝ้าดูอาการ

หากอาการไม่มากและยังใช้มือได้ คุณอาจเลือกเฝ้าดูร่วมกับการปรับกิจกรรม หากมีสาเหตุพื้นฐานที่แก้ไขได้ อาการอาจดีขึ้น แต่ในผู้ที่ไม่มีสาเหตุชั่วคราว อาการอาจต่อเนื่องและรบกวนการเคลื่อนไหวของมือ Healthdirect

สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมหรือไม่ขึ้นกับการวินิจฉัย ข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ โรงพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และเงื่อนไขของกรมธรรม์ ควรตรวจสอบก่อนกำหนดวันผ่าตัด เพราะการมีสิทธิไม่ได้หมายความว่าสามารถเข้ารับบริการที่สถานพยาบาลใดก็ได้

ประกันสังคม

ผู้ประกันตนควรเริ่มจากสถานพยาบาลตามสิทธิ แพทย์จะประเมินและรักษาตามลำดับ ตั้งแต่การรักษาโดยไม่ผ่าตัดจนถึงการส่งต่อ หากสถานพยาบาลต้นสังกัดไม่มีศักยภาพทำหัตถการ

ควรถามว่า:

• ต้องมีใบส่งตัวหรือไม่
• ต้องกลับไปเริ่มประเมินที่สถานพยาบาลตามสิทธิหรือไม่
• การตรวจ การผ่าตัด อุปกรณ์พยุง และกายภาพอยู่ในแผนรักษาหรือไม่
• ใบรับรองแพทย์สำหรับลางานออกโดยหน่วยงานใด

บัตรทอง

ผู้ใช้สิทธิควรติดต่อหน่วยบริการประจำหรือหน่วยบริการปฐมภูมิตามระบบ หากแพทย์เห็นว่ามีข้อบ่งชี้ อาจส่งต่อไปยังโรงพยาบาลที่มีศัลยแพทย์ด้านกระดูกและข้อหรือศัลยกรรมมือ

ก่อนเข้ารับบริการควรถามเรื่องเอกสาร การส่งต่อ สถานพยาบาลปลายทาง และขั้นตอนเมื่อจำเป็นต้องเปลี่ยนหน่วยบริการ อย่านัดผ่าตัดนอกระบบก่อนตรวจสอบ เพราะอาจกระทบการใช้สิทธิ

ประกันสุขภาพเอกชน

ความคุ้มครองขึ้นกับกรมธรรม์แต่ละฉบับ บริษัทอาจพิจารณาว่าเป็นโรคที่เกิดก่อนทำประกันหรือไม่ ต้องรักษาโดยไม่ผ่าตัดมาก่อนหรือไม่ และจำเป็นต้องขออนุมัติล่วงหน้าหรือไม่

ควรส่งเอกสารให้บริษัทตรวจสอบก่อนผ่าตัด ได้แก่:

• ใบรับรองการวินิจฉัย
• แผนการรักษาและข้อบ่งชี้ในการผ่าตัด
• ประวัติการรักษาก่อนหน้า
• เอกสารประมาณการจากสถานพยาบาล
• ผลตรวจที่บริษัทขอ

ถามให้ชัดว่าคุ้มครองค่าศัลยแพทย์ วิสัญญี การตรวจ ห้องผ่าตัด อุปกรณ์พยุง ยาหลังผ่าตัด และกายภาพหรือไม่ รวมถึงใช้ระบบสำรองจ่ายหรือเรียกร้องโดยตรงได้หรือไม่

จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

คำถามที่พบบ่อย

ผ่าตัดปลอกเอ็นข้อมืออักเสบต้องตัดเอ็นหรือไม่

ไม่ต้องตัดเอ็นที่ใช้ขยับนิ้วหัวแม่มือ ศัลยแพทย์จะเปิดส่วนของปลอกหุ้มที่รัดเอ็น เพื่อให้เอ็นเลื่อนได้คล่องขึ้น Healthdirect

จำเป็นต้องผ่าตัดทุกคนหรือไม่

ไม่จำเป็น ผู้ที่อาการไม่มากมักเริ่มจากพักมือ ปรับกิจกรรม ใส่อุปกรณ์พยุง ทำกายภาพ หรือพิจารณาฉีดยา การผ่าตัดเหมาะกว่าเมื่ออาการรบกวนชีวิตและวิธีเหล่านี้ไม่ได้ผลเพียงพอ

ผ่าตัดแล้วอาการปวดจะหายทันทีหรือไม่

บางคนรู้สึกว่าอาการปวดแบบเดิมลดลงเร็ว แต่อาการปวดแผล บวม ตึง หรือเมื่อยข้อมืออาจอยู่ต่ออีกหลายสัปดาห์ ผลลัพธ์ขึ้นกับระยะเวลาที่เป็น ช่องเอ็นย่อย พังผืด และสาเหตุร่วม จึงไม่ควรคาดหวังว่ามือจะกลับเป็นปกติทันที

ใช้ยาชาหรือต้องดมยาสลบ

ส่วนใหญ่มักทำได้ด้วยยาชาเฉพาะที่ แต่บางรายอาจใช้การบล็อกเส้นประสาท ยาคลายกังวล หรือวิธีระงับความรู้สึกอื่นตามสุขภาพและแนวทางของสถานพยาบาล Healthdirect

ต้องนอนโรงพยาบาลหรือไม่

ในสถานพยาบาลหลายแห่งอาจทำแบบกลับบ้านวันเดียวได้ แต่แนวทางในประเทศไทยแตกต่างกันตามโรงพยาบาล สิทธิการรักษา สุขภาพของผู้ป่วย และวิธีระงับความรู้สึก บางรายอาจต้องรับไว้สังเกตอาการหรือนอนโรงพยาบาล ให้ยืนยันกับสถานพยาบาลก่อนผ่าตัด

หลังผ่าตัดขยับนิ้วได้หรือไม่

มักให้ขยับนิ้วที่ไม่ถูกจำกัดอย่างอ่อนโยนเพื่อช่วยลดข้อตึง แต่ต้องหลีกเลี่ยงการบีบ บิด ยกของ และการขยับที่ดึงแผลจนกว่าศัลยแพทย์จะอนุญาต คำแนะนำอาจต่างกันตามวิธีปิดแผลและการใส่อุปกรณ์พยุง

เมื่อใดจึงกลับไปขับรถได้

ควรรอจนไม่ใช้ยาที่ทำให้ง่วง จับพวงมาลัยและควบคุมรถได้เต็มที่ สามารถตอบสนองต่อเหตุฉุกเฉินได้ และแพทย์อนุญาต การมีมือข้างหนึ่งอยู่ในผ้าพันแผลหรืออุปกรณ์พยุงอาจทำให้ขับรถไม่ปลอดภัย แม้รู้สึกปวดไม่มาก

เมื่อใดจึงกลับไปทำงานได้

งานเบาหรืองานโต๊ะมักกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยก บิด จับแน่น หรือใช้เครื่องมือ ระยะพักขึ้นกับมือข้างที่ผ่าตัด สภาพแผล และหน้าที่จริงของคุณ ควรคุยกับศัลยแพทย์เรื่องการปรับงานก่อนออกใบรับรองแพทย์

แผลผ่าตัดโดนน้ำได้เมื่อใด

ให้ทำตามคำสั่งของทีมผ่าตัด เพราะชนิดของผ้าปิดแผลและวิธีปิดผิวหนังต่างกัน อย่าแช่มือหรือปล่อยให้แผลเปียกหากยังไม่ได้รับอนุญาต หากผ้าปิดแผลเปียกหรือสกปรก ให้ติดต่อสถานพยาบาลเพื่อถามวิธีเปลี่ยนที่ถูกต้อง

โรคนี้กลับมาเป็นซ้ำหลังผ่าตัดได้หรือไม่

อาการอาจยังคงอยู่หรือกลับมาได้ แม้การผ่าตัดมีเป้าหมายลดการกดรัด สาเหตุอาจเป็นช่องเอ็นย่อยที่ยังคับ พังผืด การระคายเคืองเส้นประสาท หรือโรคอื่นที่ทำให้ปวดข้อมือ หากอาการไม่เปลี่ยนแปลงควรกลับไปประเมิน ไม่ควรฝืนใช้งานหนัก

ชาหลังผ่าตัดเป็นเรื่องปกติหรือไม่

อาการชาชั่วคราวอาจเกิดจากยาชา แต่ถ้าชาเพิ่มขึ้นหลังยาชาหมดฤทธิ์ ชาร่วมกับนิ้วซีดหรือเย็น หรือมีอาการปวดแสบคล้ายไฟช็อต ควรติดต่อแพทย์ เพราะเส้นประสาทรับความรู้สึกอยู่ใกล้บริเวณผ่าตัด Healthdirect

ถ้ากลัวผ่าตัด ควรถามแพทย์เรื่องใด

ถามให้ชัดว่าการวินิจฉัยแน่นอนเพียงใด เคยลองทางเลือกที่ไม่ผ่าตัดครบหรือยัง จะใช้วิธีระงับความรู้สึกแบบใด ต้องพักงานนานแค่ไหนตามลักษณะงานของคุณ และหากอาการไม่ดีขึ้นจะมีแผนประเมินอย่างไร การเข้าใจขั้นตอนและแผนพักฟื้นช่วยให้ตัดสินใจได้โดยไม่ต้องรีบเกินไป

หากไม่ผ่าตัดจะเกิดอะไรขึ้น

หากมีปัจจัยชั่วคราวและลดสิ่งกระตุ้นได้ อาการอาจดีขึ้น แต่บางคนยังปวดและใช้มือได้จำกัดต่อเนื่อง Healthdirect การรอดูอาการเหมาะหรือไม่ขึ้นกับระดับความปวด ความสามารถในการใช้มือ และผลจากการรักษาที่ลองมาแล้ว

ควรเลือกผ่าตัดเมื่อใด

ควรพิจารณาเมื่อแพทย์ยืนยันว่าอาการมาจากปลอกหุ้มเอ็น อาการรบกวนงานหรือชีวิตประจำวัน และการรักษาแบบไม่ผ่าตัดไม่ช่วยเพียงพอ การตัดสินใจสุดท้ายควรอาศัยความรุนแรง เป้าหมายการใช้มือ โรคประจำตัว และความพร้อมในการพักฟื้นร่วมกัน

ข้อมูลอ้างอิง

• healthdirect.gov.au: Surgery for de Quervain's disease - Healthdirect — เกี่ยวกับ De Quervain's release — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
• Mayo Clinic: De Quervain tenosynovitis - Symptoms and causes — เกี่ยวกับ De Quervain's release — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที