# metformin ข้อห้าม คืออะไร ใช้รักษาอะไร ผลข้างเคียงและวิธีใช้

**Metformin คือยาลดระดับน้ำตาลในเลือดกลุ่ม biguanide ใช้ควบคู่กับอาหารและการออกกำลังกายเพื่อควบคุมเบาหวานชนิดที่ 2**

## ประเด็นสำคัญ

- Metformin ใช้ควบคุมเบาหวานชนิดที่ 2 โดยลดการสร้างน้ำตาลจากตับ ลดการดูดซึมน้ำตาล และช่วยให้ร่างกายตอบสนองต่ออินซูลินดีขึ้น
- ขนาดสูงสุดในผู้ใหญ่ของชนิดออกฤทธิ์นานคือ 2,000 มก./วัน ส่วนชนิดออกฤทธิ์ทันทีอาจสูงสุด 2,550–3,000 มก./วันตามแผนการรักษา
- ห้ามใช้ metformin เมื่อ eGFR ต่ำกว่า 30 มล./นาที/1.73 ตร.ม. มีภาวะกรดเกินจากการเผาผลาญ หรือเคยแพ้ยา metformin

## สารบัญ

- [ยา metformin คือยาอะไร](#ยา-metformin-คือยาอะไร)
- [ยา metformin ใช้รักษาอะไรได้บ้าง](#ยา-metformin-ใช้รักษาอะไรได้บ้าง)
- [ยา metformin ไม่ได้ใช้รักษาอะไร](#ยา-metformin-ไม่ได้ใช้รักษาอะไร)
- [ใครบ้างที่ห้ามใช้หรือควรระวังยา metformin](#ใครบ้างที่ห้ามใช้หรือควรระวังยา-metformin)
- [ยา metformin มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง](#ยา-metformin-มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง)
- [ยา metformin มีปฏิกิริยากับยาอะไร](#ยา-metformin-มีปฏิกิริยากับยาอะไร)
- [กินยา metformin แล้วดื่มแอลกอฮอล์ได้ไหม](#กินยา-metformin-แล้วดื่มแอลกอฮอล์ได้ไหม)
- [ขนาดและวิธีใช้ยา metformin เป็นอย่างไร](#ขนาดและวิธีใช้ยา-metformin-เป็นอย่างไร)
- [หากใช้ยา metformin เกินขนาดควรทำอย่างไร](#หากใช้ยา-metformin-เกินขนาดควรทำอย่างไร)
- [คำถามที่พบบ่อย](#คำถามที่พบบ่อย)

## ยา metformin คือยาอะไร

**Metformin เป็นยาลดน้ำตาลในเลือดชนิดรับประทานสำหรับผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2** ยาออกฤทธิ์ลดการสร้างกลูโคสจากตับ ลดการดูดซึมกลูโคสจากลำไส้ และเพิ่มความไวของร่างกายต่ออินซูลิน

Metformin ไม่ได้กระตุ้นให้ตับอ่อนหลั่งอินซูลินโดยตรง เมื่อใช้เดี่ยวจึงมีแนวโน้มทำให้น้ำตาลต่ำไม่มากเท่ายาบางกลุ่ม แต่ความเสี่ยงจะเพิ่มขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับอินซูลินหรือยาที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลิน

### ยา metformin มีรูปแบบใดบ้าง

| รูปแบบยา | ลักษณะสำคัญ |
|---|---|
| เม็ดออกฤทธิ์ทันที | ปลดปล่อยยาเร็ว มักแบ่งรับประทานระหว่างวัน |
| เม็ดออกฤทธิ์นาน | ปลดปล่อยยาช้า ห้ามบด เคี้ยว หรือหักเอง |
| ยาน้ำรับประทาน | ต้องตรวจความเข้มข้นและตวงด้วยอุปกรณ์สำหรับยา |

ความแรงของแต่ละผลิตภัณฑ์อาจต่างกัน คุณจึงควรตรวจฉลากทุกครั้ง ไม่ควรเทียบจำนวนเม็ดระหว่างผลิตภัณฑ์โดยดูจากลักษณะภายนอกเพียงอย่างเดียว

> **ชื่อสามัญกับชื่อผลิตภัณฑ์:** ให้ดูคำว่า metformin และความแรงบนฉลากเป็นหลัก ผลิตภัณฑ์ที่มีตัวยาเดียวกันอาจมีรูปแบบการปลดปล่อยยาแตกต่างกัน จึงไม่ควรสลับเอง

## ยา metformin ใช้รักษาอะไรได้บ้าง

**Metformin ใช้ควบคุมระดับน้ำตาลในผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 ร่วมกับการปรับอาหารและการออกกำลังกาย** แพทย์อาจใช้เป็นยาเดี่ยว หรือใช้ร่วมกับยาลดน้ำตาลชนิดอื่นและอินซูลิน

การใช้ยาต่อเนื่องช่วยควบคุมระดับน้ำตาล แต่ไม่ทดแทนการรับประทานอาหารตามแผน การออกกำลังกาย และการตรวจติดตามน้ำตาลหรือการทำงานของไต ยานี้เป็นยาที่ต้องใช้ตามแผนการรักษา ไม่ควรเริ่มใช้เพียงเพราะตรวจน้ำตาลครั้งเดียวแล้วได้ค่าสูง

## ยา metformin ไม่ได้ใช้รักษาอะไร

**ไม่ใช่ยาสำหรับแก้อาการน้ำตาลสูงฉุกเฉิน และไม่ใช้รักษาภาวะเบาหวานคีโตแอซิโดซิส** ภาวะดังกล่าวต้องได้รับการประเมินและรักษาเร่งด่วนด้วยวิธีที่เหมาะสม

Metformin ไม่ใช่อินซูลิน ไม่ได้ใช้แทนอินซูลินในเบาหวานชนิดที่ 1 และไม่ได้รับรองเป็นยาลดน้ำหนัก แม้บางคนอาจมีน้ำหนักลดระหว่างใช้ยา คุณไม่ควรนำยาของผู้อื่นมากินเพื่อลดน้ำหนักหรือป้องกันเบาหวานเอง

## ใครบ้างที่ห้ามใช้หรือควรระวังยา metformin

**ห้ามใช้ metformin ในผู้ที่ไตบกพร่องรุนแรง แพ้ยา metformin หรือมีภาวะกรดเกินจากการเผาผลาญ** การสะสมของยาอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะกรดแลกติกคั่ง ซึ่งพบไม่บ่อยแต่เป็นอันตรายถึงชีวิตได้

1. **ห้ามใช้เมื่อ eGFR ต่ำกว่า 30 มล./นาที/1.73 ตร.ม.** เพราะไตกำจัดยาได้ลดลงและเสี่ยงต่อการสะสมของยา
2. **ห้ามใช้หากเคยแพ้ metformin** เพราะการใช้ซ้ำอาจทำให้เกิดปฏิกิริยาแพ้รุนแรง
3. **ห้ามใช้เมื่อมีภาวะกรดเกินจากการเผาผลาญ** รวมถึงเบาหวานคีโตแอซิโดซิส ไม่ว่าจะมีอาการโคม่าหรือไม่
4. **ไม่แนะนำให้เริ่มยาเมื่อ eGFR อยู่ระหว่าง 30–45 มล./นาที/1.73 ตร.ม.** หากค่าไตลดลงต่ำกว่า 45 ระหว่างรักษา แพทย์ต้องประเมินประโยชน์และความเสี่ยงใหม่
5. **ต้องแจ้งแพทย์ก่อนตรวจที่ใช้สารทึบรังสีชนิดไอโอดีน** ผู้ที่มี eGFR 30–60 มีโรคตับ ดื่มแอลกอฮอล์มาก มีภาวะหัวใจล้มเหลว หรือได้รับสารทึบรังสีเข้าหลอดเลือดแดง อาจต้องหยุดยาชั่วคราว
6. **ต้องระวังเมื่อขาดน้ำหรือเจ็บป่วยรุนแรง** เช่น อาเจียนหรือท้องเสียมาก มีไข้ ดื่มน้ำได้น้อย หรือติดเชื้อรุนแรง เพราะการทำงานของไตอาจลดลงชั่วคราว
7. **ต้องแจ้งแพทย์หากมีโรคตับ ภาวะหัวใจล้มเหลว หรือกำลังผ่าตัด** ภาวะเหล่านี้อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อกรดแลกติกคั่งและทำให้ต้องปรับแผนยา

ค่า creatinine เพียงตัวเดียวไม่เพียงพอสำหรับตัดสินว่าใช้ยาได้หรือไม่ ปัจจุบันใช้ eGFR ซึ่งสะท้อนการกรองของไตได้เหมาะสมกว่า คุณไม่ควรหยุดหรือเริ่มยาใหม่จากผลตรวจเก่าโดยไม่ประเมินสภาพปัจจุบัน

> **ไปห้องฉุกเฉินทันที** หากมีอ่อนเพลียผิดปกติมาก ปวดกล้ามเนื้อ ปวดท้อง คลื่นไส้อาเจียน หายใจลึกหรือหายใจเร็ว หายใจลำบาก เวียนศีรษะ รู้สึกหนาว หรือหัวใจเต้นผิดปกติ เพราะอาจพบได้ในภาวะกรดแลกติกคั่ง

### ตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรใช้ยา metformin ได้ไหม

**การตั้งครรภ์หรือให้นมบุตรไม่ควรหยุดหรือเริ่ม metformin เอง** การควบคุมน้ำตาลระหว่างตั้งครรภ์มีความสำคัญ และแพทย์ต้องพิจารณาทั้งระดับน้ำตาล การทำงานของไต ยาอื่นที่ใช้ และประโยชน์ต่อแม่กับทารก

หากวางแผนตั้งครรภ์ สงสัยว่าตั้งครรภ์ หรือต้องการให้นมบุตร ให้แจ้งแพทย์ที่ดูแลเบาหวาน การหยุดยาทันทีอาจทำให้ระดับน้ำตาลสูงขึ้นได้

### เด็กใช้ยา metformin ได้ไหม

**เด็กไม่ควรใช้ metformin จากยาของผู้ใหญ่หรือคำนวณขนาดยาตามอายุเอง** ขนาดยารับประทานในเด็กต้องพิจารณาน้ำหนัก การทำงานของไต ระดับน้ำตาล รูปแบบยา และการตอบสนองต่อการรักษา

ห้ามทำตารางแบ่งขนาดยากินตามช่วงอายุ เพราะเด็กวัยเดียวกันอาจมีน้ำหนักต่างกันมาก หากเป็นยาน้ำ ต้องทราบความเข้มข้นเป็นมิลลิกรัมต่อมิลลิลิตรก่อนตวงทุกครั้ง

## ยา metformin มีผลข้างเคียงอะไรบ้าง

**ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดของ metformin เกิดกับระบบทางเดินอาหาร ส่วนภาวะกรดแลกติกคั่งเป็นอาการรุนแรงที่ต้องรักษาเร่งด่วน** อาการและความรุนแรงแตกต่างกันในแต่ละคน

### ผลข้างเคียงที่พบบ่อย

| อาการ | ควรทำอย่างไร |
|---|---|
| ท้องเสีย | ดื่มน้ำให้เพียงพอและสังเกตภาวะขาดน้ำ |
| คลื่นไส้หรืออาเจียน | รับประทานยาพร้อมหรือหลังอาหารตามคำสั่ง |
| ท้องอืด มีลม | หลีกเลี่ยงมื้อใหญ่และอาหารที่กระตุ้นอาการ |
| ไม่สบายท้อง อาหารไม่ย่อย | แจ้งผู้สั่งยาหากรบกวนการกินอาหาร |
| ปวดศีรษะหรืออ่อนแรง | ตรวจน้ำตาลตามแผนและสังเกตอาการร่วม |

อาการทางกระเพาะและลำไส้มักเด่นในช่วงเริ่มยา หรือหลังเพิ่มขนาดยา การเริ่มด้วยขนาดต่ำและค่อยปรับตามการตอบสนองอาจช่วยให้ทนยาได้ดีขึ้น แต่คุณไม่ควรปรับขนาดเอง

การใช้ metformin ระยะยาวอาจสัมพันธ์กับระดับวิตามินบี 12 ลดลง หากมีซีด ชาปลายมือปลายเท้า ลิ้นเจ็บ หรืออ่อนเพลียเรื้อรัง ควรแจ้งแพทย์เพื่อพิจารณาตรวจเพิ่มเติม

### ผลข้างเคียงที่รุนแรง

| อาการ | การจัดการ |
|---|---|
| หายใจเร็ว ลึก หรือหายใจลำบาก | หยุดยาและไปห้องฉุกเฉิน |
| อ่อนแรงมาก ปวดกล้ามเนื้อ รู้สึกหนาว | ไปห้องฉุกเฉิน |
| เวียนศีรษะมาก หัวใจเต้นช้าหรือเร็วผิดปกติ | ไปห้องฉุกเฉิน |
| น้ำตาลต่ำ เหงื่อออก มือสั่น สับสน | แก้ภาวะน้ำตาลต่ำตามแผนที่ได้รับและขอความช่วยเหลือ |
| ผื่นร่วมกับหน้าบวม ปากบวม หายใจลำบาก | เรียกบริการฉุกเฉินทันที |

Metformin เดี่ยว ๆ มีแนวโน้มทำให้น้ำตาลต่ำไม่มาก แต่ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับอินซูลินหรือยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน โดยเฉพาะเมื่อกินอาหารน้อย ออกกำลังกายหนัก หรือดื่มแอลกอฮอล์

> **อาการแพ้ยา:** ผื่นหรือหน้าแดงอาจเป็นอาการแพ้ระดับไม่รุนแรง แต่หากลิ้น ปาก คอ หรือใบหน้าบวม ร่วมกับหายใจลำบาก ให้หยุดยาและรับความช่วยเหลือฉุกเฉิน

## ยา metformin มีปฏิกิริยากับยาอะไร

**Metformin อาจมีปฏิกิริยากับยาที่เพิ่มภาวะกรดในเลือด ลดการกำจัด metformin ทางไต หรือเปลี่ยนระดับน้ำตาล** แจ้งรายการยา อาหารเสริม และสมุนไพรทั้งหมดก่อนเริ่มยาใหม่

| กลุ่มยาหรือตัวอย่าง | ความเสี่ยงสำคัญ |
|---|---|
| ยายับยั้ง carbonic anhydrase เช่น topiramate, acetazolamide | เพิ่มความเสี่ยงกรดแลกติกคั่ง |
| ยาที่ลดการกำจัด metformin เช่น cimetidine, dolutegravir | ระดับ metformin อาจสูงขึ้น |
| อินซูลินหรือยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน | เพิ่มความเสี่ยงน้ำตาลต่ำ |
| ยาขับปัสสาวะหรือ corticosteroids | ระดับน้ำตาลอาจสูงขึ้น |
| ฮอร์โมนไทรอยด์ เอสโตรเจน หรือยาคุมกำเนิด | อาจเปลี่ยนการควบคุมน้ำตาล |
| สารทึบรังสีชนิดไอโอดีน | อาจต้องหยุด metformin ชั่วคราว |

อย่าหยุดยาประจำเองหากพบชื่อยาในตาราง ผู้สั่งยาจะพิจารณาจากขนาดยา ค่าไต และระยะเวลาที่ใช้ร่วมกัน บางกรณีใช้ร่วมกันได้แต่ต้องติดตามระดับน้ำตาลหรือการทำงานของไตถี่ขึ้น

## กินยา metformin แล้วดื่มแอลกอฮอล์ได้ไหม

**ควรหลีกเลี่ยงการดื่มแอลกอฮอล์มากหรือดื่มปริมาณมากในช่วงเวลาสั้น ๆ ระหว่างใช้ metformin** แอลกอฮอล์รบกวนการจัดการแลกเตตของร่างกาย จึงเพิ่มความเสี่ยงต่อกรดแลกติกคั่ง และอาจทำให้น้ำตาลต่ำได้

ความเสี่ยงสูงขึ้นหากคุณกินอาหารน้อย ขาดน้ำ มีโรคตับ ไตทำงานลดลง หรือใช้ยาอื่นที่ลดน้ำตาล หากดื่มเป็นประจำควรแจ้งปริมาณและรูปแบบการดื่มตามจริงแก่ผู้ดูแลการรักษา

## ขนาดและวิธีใช้ยา metformin เป็นอย่างไร

**ขนาดยาขึ้นอยู่กับรูปแบบยา ระดับน้ำตาล การทำงานของไต อายุ โรคร่วม และความทนต่อผลข้างเคียง** รับประทานยาพร้อมอาหารหรือหลังอาหารตามคำสั่ง เพื่อช่วยลดคลื่นไส้และอาการไม่สบายท้อง

### ขนาดยา metformin ในผู้ใหญ่

| รูปแบบยา | ขนาดสูงสุดที่อ้างอิง |
|---|---:|
| ชนิดออกฤทธิ์นาน | ไม่เกิน 2,000 มก./วัน |
| ชนิดออกฤทธิ์ทันที | 2,550–3,000 มก./วัน |

ตัวเลขในตารางเป็นเพดานขนาดยา ไม่ใช่ขนาดที่ทุกคนควรได้รับ ขนาดสูงอาจทำให้คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียมากขึ้น และขนาดที่เหมาะสมอาจต่ำกว่านี้ตามค่าไต อายุ โรคร่วม และการควบคุมระดับน้ำตาล

ห้ามเปลี่ยนจากชนิดออกฤทธิ์ทันทีเป็นชนิดออกฤทธิ์นานโดยเทียบจำนวนเม็ดเอง เม็ดยาออกฤทธิ์นานต้องกลืนทั้งเม็ด ไม่บด เคี้ยว หรือหัก เว้นแต่ฉลากของผลิตภัณฑ์นั้นระบุว่าสามารถทำได้

#### คำถามเกี่ยวกับขนาดยา

**ลืมกิน metformin ทำอย่างไร?** กินเมื่อนึกได้หากยังไม่ใกล้มื้อหรือเวลาถัดไป หากใกล้แล้วให้ข้ามมื้อนั้น ห้ามกินเพิ่มเป็นสองเท่า

**ลดขนาดยาเองเมื่อท้องเสียได้ไหม?** ไม่ควรปรับเอง หากท้องเสียมาก ดื่มน้ำไม่ได้ หรือมีอาการขาดน้ำ ต้องติดต่อผู้ดูแลเพราะอาจจำเป็นต้องหยุดยาชั่วคราว

**น้ำตาลยังสูง เพิ่มยาเองได้ไหม?** ไม่ควรเพิ่มยาเอง เพราะต้องประเมินอาหาร การใช้ยาเดิม ค่าไต และสาเหตุที่ทำให้น้ำตาลสูงร่วมกัน

### ขนาดยา metformin ในเด็ก

**ขนาดยาในเด็กต้องกำหนดจากน้ำหนัก การทำงานของไต รูปแบบยา และการตอบสนองต่อการรักษา** ไม่ควรใช้ขนาดผู้ใหญ่ ลดจำนวนเม็ดโดยประมาณ หรือกำหนดขนาดตามอายุเพียงอย่างเดียว

หากเป็นยาน้ำ ต้องตรวจความเข้มข้นบนฉลากก่อนแปลงเป็นมิลลิลิตร การระบุเพียงปริมาตรโดยไม่มีความเข้มข้นอาจทำให้เด็กได้รับยาผิดขนาด

### คำถามเกี่ยวกับการรับประทาน

**ควรกินก่อนหรือหลังอาหาร?** รับประทานพร้อมอาหารหรือหลังอาหารตามคำสั่ง การกินร่วมกับอาหารช่วยลดอาการทางกระเพาะและลำไส้ได้

**หักหรือบดเม็ดยาได้ไหม?** ชนิดออกฤทธิ์นานต้องกลืนทั้งเม็ด การบดหรือเคี้ยวอาจทำให้ยาปลดปล่อยผิดจากที่ออกแบบไว้

**หยุดยาเมื่อระดับน้ำตาลปกติได้ไหม?** ไม่ควรหยุดเอง เพราะค่าน้ำตาลที่ดีอาจเป็นผลจากยา อาหาร และการออกกำลังกายร่วมกัน

## หากใช้ยา metformin เกินขนาดควรทำอย่างไร

**หากกิน metformin เกินขนาด ให้ขอความช่วยเหลือทางการแพทย์ทันที แม้ยังไม่มีอาการ** เตรียมแผงยา ฉลากยา ปริมาณที่คาดว่ากิน และเวลาที่กินไปด้วย อย่าทำให้อาเจียนเอง

หากมีอ่อนเพลียมาก คลื่นไส้อาเจียน ปวดท้อง ปวดกล้ามเนื้อ หายใจลึกหรือเร็ว เวียนศีรษะ รู้สึกหนาว หรือหมดสติ ให้เรียกบริการฉุกเฉิน อาการเหล่านี้อาจสัมพันธ์กับภาวะกรดแลกติกคั่งและต้องตรวจเลือดกับดูแลในโรงพยาบาล

## คำถามที่พบบ่อย

### Metformin ทำให้ไตพังไหม

**Metformin ไม่ได้ทำลายไตโดยตรง แต่ไตที่ทำงานลดลงทำให้ยาสะสมได้** จึงต้องตรวจ eGFR ก่อนเริ่มยาและเป็นระยะ ห้ามใช้เมื่อ eGFR ต่ำกว่า 30 มล./นาที/1.73 ตร.ม.

### ค่าไตเท่าไรห้ามกิน metformin

**ห้ามใช้เมื่อ eGFR ต่ำกว่า 30 มล./นาที/1.73 ตร.ม.** ช่วง 30–45 ไม่แนะนำให้เริ่มยา ส่วนผู้ที่ใช้ยาอยู่แล้วและ eGFR ลดต่ำกว่า 45 ต้องได้รับการประเมินประโยชน์กับความเสี่ยงใหม่

### Metformin ทำให้น้ำตาลต่ำไหม

**Metformin เดี่ยว ๆ มีแนวโน้มทำให้น้ำตาลต่ำไม่มาก แต่ยังเกิดได้ในบางสถานการณ์** ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเมื่อใช้ร่วมกับอินซูลินหรือยากระตุ้นการหลั่งอินซูลิน รวมถึงเมื่อกินอาหารน้อยหรือดื่มแอลกอฮอล์

### Metformin ทำให้ขาอ่อนแรงได้ไหม

**อาการกล้ามเนื้ออ่อนแรงไม่ใช่ผลข้างเคียงที่พบบ่อย แต่ไม่ควรมองข้าม** หากเกิดร่วมกับอ่อนเพลียมาก ปวดท้อง หายใจผิดปกติ เวียนศีรษะ หรือรู้สึกหนาว ให้หยุดยาและพบแพทย์ด่วน เพราะอาจเกี่ยวข้องกับกรดแลกติกคั่ง

### กิน metformin เพื่อลดน้ำหนักได้ไหม

**ไม่ควรใช้ metformin เพื่อลดน้ำหนักเอง** บางคนอาจมีน้ำหนักลดระหว่างรักษา แต่ยานี้มีข้อห้ามและต้องติดตามการทำงานของไต จึงไม่เหมาะกับการนำยาของผู้อื่นมาใช้

### ก่อนฉีดสารทึบรังสีต้องหยุด metformin ไหม

**บางคนต้องหยุด metformin ณ เวลาตรวจหรือก่อนฉีดสารทึบรังสีชนิดไอโอดีน** โดยเฉพาะผู้ที่ eGFR 30–60 มีโรคตับ ดื่มแอลกอฮอล์มาก มีภาวะหัวใจล้มเหลว หรือได้รับสารเข้าหลอดเลือดแดง หากได้รับคำสั่งให้หยุด metformin ให้ตรวจการทำงานของไตซ้ำหลังได้รับสารทึบรังสีประมาณ 48 ชั่วโมง และเริ่มยาใหม่เมื่อแพทย์ยืนยันว่าค่าไตคงที่

### ท้องเสียจาก metformin ควรหยุดยาหรือไม่

**ท้องเสียเล็กน้อยอาจพบได้ช่วงเริ่มยา แต่ท้องเสียรุนแรงหรือดื่มน้ำไม่ได้ต้องได้รับการประเมิน** ภาวะขาดน้ำอาจทำให้ไตทำงานลดลงและเพิ่มความเสี่ยงจากการสะสมของยา อย่าฝืนกินต่อหรือหยุดยานานเองโดยไม่มีแผน

### Metformin ชนิดออกฤทธิ์นานบดได้ไหม

**ห้ามบด เคี้ยว หรือทำให้เม็ดยาออกฤทธิ์นานแตกเอง** การทำลายเม็ดยาอาจเปลี่ยนอัตราการปลดปล่อยยา หากกลืนยาไม่ได้ ควรขอเปลี่ยนเป็นรูปแบบที่เหมาะสม

### กิน metformin แล้วต้องตรวจวิตามินบี 12 ไหม

**การใช้ metformin ระยะยาวอาจทำให้วิตามินบี 12 ลดลงในบางคน** ผู้ที่มีซีด ชา ปลายมือปลายเท้าผิดปกติ หรืออ่อนเพลียเรื้อรังอาจต้องตรวจระดับวิตามินบี 12 ตามดุลยพินิจของแพทย์

### หยุด metformin เองได้ไหม

**ไม่ควรหยุด metformin เอง เว้นแต่มีอาการฉุกเฉินหรือได้รับคำสั่งให้หยุดชั่วคราว** การหยุดยาอาจทำให้น้ำตาลสูงขึ้น หากมีอาการแพ้ หายใจผิดปกติ หรือสงสัยกรดแลกติกคั่ง ให้หยุดยาและรับการรักษาเร่งด่วน

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2047)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2047) — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
2. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 10147)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=10147) — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
3. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 742)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=742) — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
4. [Healthline: Metformin: Side Effects, Weight Loss, and More](https://www.healthline.com/health/drugs/metformin-oral-tablet) — เกี่ยวกับ metformin — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
5. [Cleveland Clinic: Possible Side Effects of Metformin Use in Patients with Type 2 ...](https://consultqd.clevelandclinic.org/possible-side-effects-of-metformin-use-in-patients-with-type-2-diabetes) — เกี่ยวกับ metformin — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
6. [MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Metformin: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a696005.html) — เกี่ยวกับ metformin — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้
> หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์