# ยาแก้แพ้คันผิวหนัง

**อาการคันผิวหนังจากภูมิแพ้ คืออาการคัน ผื่น หรือลมพิษที่เกี่ยวข้องกับการหลั่งฮีสตามีน ซึ่งอาจบรรเทาได้ด้วยยาต้านฮีสตามีนหรือยาทาภายนอกบางชนิด**

## ประเด็นสำคัญ

- **ยาต้านฮีสตามีนช่วยลดอาการคันจากลมพิษหรือภูมิแพ้ได้ แต่ไม่ได้รักษาอาการคันทุกสาเหตุ เช่น เชื้อรา หิด ผิวติดเชื้อ หรือโรคตับและไต**
- **เภสัชกรอาจพิจารณา cetirizine, loratadine หรือ fexofenadine เพียงหนึ่งชนิด โดยเลือกขนาดตามอายุ น้ำหนัก การทำงานของไตหรือตับ ยาร่วม และฉลากของผลิตภัณฑ์ ไม่ควรซื้อหรือเลือกขนาดใช้เอง**
- **หากคันร่วมกับลิ้นหรือคอบวม หายใจลำบาก กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาจเป็นอาการแพ้รุนแรง**

## สาเหตุที่พบบ่อย

**อาการคันมักเกิดจากผิวแห้ง การสัมผัสสิ่งระคายเคือง แมลงกัด หรือลมพิษ แต่ต้องดูรูปร่างผื่น ตำแหน่ง และอาการร่วมด้วย** สาเหตุที่พบได้บ่อยมีดังนี้

- **ผิวแห้ง:** มักคันมากหลังอาบน้ำ อยู่ในห้องแอร์ หรือใช้สบู่ที่ชะล้างน้ำมันบนผิวมากเกินไป ผิวอาจแห้ง ลอก หรือแตกลาย
- **ผื่นแพ้สัมผัส:** เกิดหลังสัมผัสเครื่องสำอาง น้ำหอม น้ำยาซักผ้า โลหะ ถุงมือ หรือผลิตภัณฑ์ใหม่ ผื่นมักอยู่ตรงบริเวณที่สัมผัส
- **ลมพิษ:** เป็นผื่นนูนแดงหรือสีเดียวกับผิว คันมาก ผื่นแต่ละจุดเกิดและยุบได้ อาหาร ยา แมลง หรือการติดเชื้ออาจเป็นสิ่งกระตุ้น
- **แมลงกัดต่อย:** มักเป็นตุ่มคันเฉพาะจุด อาจมีรอยกัดตรงกลาง และพบหลายตุ่มบริเวณผิวที่เปิดโล่ง
- **ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง:** มักเป็นซ้ำ ผิวแห้ง อักเสบ และคัน โดยอาจกำเริบเมื่อเจออากาศแห้ง เหงื่อ ฝุ่น หรือผลิตภัณฑ์ระคายเคือง
- **เชื้อราและหิด:** เชื้อราอาจเป็นวง ขอบแดง และลอก ส่วนหิดมักคันมากตอนกลางคืน พบตามซอกนิ้ว ข้อมือ เอว หรืออวัยวะเพศ
- **ยาและโรคภายในร่างกาย:** ยาบางชนิด รวมถึงโรคตับ ไต หรือไทรอยด์ อาจทำให้คันโดยไม่มีผื่นชัดเจน โดยเฉพาะเมื่อคันทั่วตัวต่อเนื่อง

## เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

**คุณอาจดูแลเองระยะสั้นได้เมื่ออาการคันไม่รุนแรง รู้สิ่งกระตุ้น ไม่มีแผลติดเชื้อ และไม่มีอาการแพ้รุนแรง** หยุดใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ หลีกเลี่ยงความร้อนและการเกา ประคบเย็น และทามอยส์เจอไรเซอร์ชนิดไม่มีน้ำหอมบ่อย ๆ

| ลักษณะอาการ | สิ่งที่ทำได้เบื้องต้น |
|---|---|
| ผิวแห้ง ไม่มีผื่นลุกลาม | ทามอยส์เจอไรเซอร์หลังอาบน้ำ |
| คันหลังสัมผัสผลิตภัณฑ์ใหม่ | หยุดใช้และล้างบริเวณสัมผัส |
| ลมพิษเล็กน้อย หายใจปกติ | ใช้ยาต้านฮีสตามีนหนึ่งชนิด |
| แมลงกัดหรือตุ่มคันเฉพาะจุด | ประคบเย็นหรือทา calamine |
| มีแผล หนอง หรือปวดร้อน | ไม่ควรรักษาด้วยยาแก้แพ้อย่างเดียว |
| คันกลางคืนและคนใกล้ชิดคันด้วย | ควรตรวจหาหิดและรักษาพร้อมกัน |

หลีกเลี่ยงการอาบน้ำร้อนจัด สบู่แรง เสื้อผ้ารัดหรือเนื้อหยาบ และการเกาจนเกิดแผล ตัดเล็บให้สั้น หากสงสัยเชื้อรา ไม่ควรซื้อครีมสเตียรอยด์มาทาเอง เพราะอาจทำให้ลักษณะผื่นเปลี่ยนและการติดเชื้อลุกลามได้

## กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการ

**ถ้าลักษณะอาการเข้ากับลมพิษหรือภูมิแพ้ ยาต้านฮีสตามีนชนิดรับประทานช่วยลดคันได้ โดยทั่วไปควรเลือกใช้เพียงหนึ่งชนิด** การกินหลายชนิดร่วมกันไม่ได้แปลว่าจะดีขึ้นเสมอ และอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง หรือผลไม่พึงประสงค์อื่น

| กลุ่มหรือยา | ขนาดที่มีข้อมูลรองรับ | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| cetirizine | อายุ 6 ปีขึ้นไป 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง | อาจง่วง หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ |
| loratadine | เด็กอายุ 2–12 ปีต้องกำหนดขนาดตามน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์ โดยทั่วไปน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. ใช้ 5 มก. วันละครั้ง และน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง | มักง่วงน้อยกว่า แต่ยังควรสังเกตอาการ และให้เภสัชกรตรวจสอบก่อนใช้ |
| fexofenadine | สำหรับผู้ใหญ่และเด็กอายุ 12 ปีขึ้นไป 60 มก. วันละ 2 ครั้ง หรือ 180 มก. วันละครั้ง ส่วนเด็กอายุต่ำกว่า 12 ปีต้องให้เภสัชกรหรือแพทย์กำหนดขนาดตามอายุ ข้อบ่งใช้ การทำงานของไต และฉลากผลิตภัณฑ์ | ใช้น้ำเปล่ารับประทาน และไม่กินเกินขนาด |
| calamine ชนิดทา | อายุ 2 ปีขึ้นไป ทาไม่เกินวันละ 3–4 ครั้ง | ใช้ภายนอก ห้ามเข้าตาหรือรับประทาน |

**ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร**

Cetirizine อาจทำให้ง่วงได้ จึงควรหลีกเลี่ยงการขับรถจนกว่าจะรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร แอลกอฮอล์ ยานอนหลับ และยากล่อมประสาทอาจทำให้ง่วงมากขึ้น ส่วนผู้ที่เป็นโรคไตหรือโรคตับอาจต้องปรับขนาดยา

Loratadine และ fexofenadine เป็นยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่ที่มักส่งผลต่อความตื่นตัวน้อยกว่ายารุ่นแรก แต่ยังเกิดปวดศีรษะ คลื่นไส้ อ่อนเพลีย มึนงง หรือปากแห้งได้ ห้ามใช้ยาชนิดใดหากเคยแพ้ตัวยาหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์นั้น

สำหรับเด็ก ขนาด [cetirizine](/pharmacy/cetirizine-allergy-medicine/) ชนิดรับประทานต้องพิจารณาตามน้ำหนัก โดยมีข้อมูลขนาด **0.25 มก./กก./วัน** ในเด็กเล็ก แต่ประเทศไทยรับรองยาน้ำสำหรับเด็กอายุมากกว่า 2 ปีขึ้นไป จึงไม่ควรคำนวณหรือให้ยาเด็กเล็กเอง ความเข้มข้นของยาน้ำแต่ละผลิตภัณฑ์อาจต่างกัน ต้องตรวจจำนวนมิลลิกรัมต่อมิลลิลิตรก่อนตวงทุกครั้ง

Calamine เหมาะกับอาการคันเฉพาะจุดจากแมลงกัดหรือการระคายเคืองเล็กน้อย เขย่าขวดก่อนใช้และหลีกเลี่ยงบริเวณตา ปาก และแผลลึก ผลิตภัณฑ์อาจมีส่วนผสมและความเข้มข้นต่างกัน จึงต้องยึดฉลากของผลิตภัณฑ์ที่คุณใช้

หากตั้งครรภ์ ควรตรวจสอบความเหมาะสมก่อนใช้ยารับประทาน หากให้นมบุตร ไม่แนะนำให้ใช้ cetirizine ตามฉลากที่อ้างอิง ส่วน loratadine และ fexofenadine ควรให้ผู้เชี่ยวชาญประเมินก่อนใช้ ห้ามเพิ่มขนาดหรือผสมยาต้านฮีสตามีนหลายชนิดเองเมื่อยาตัวเดิมไม่ได้ผล

## เมื่อไหร่ควรพบแพทย์

**ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากมีลมพิษร่วมกับหายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก ลิ้นหรือคอบวม กลืนไม่ได้ พูดลำบาก น้ำลายไหล หน้ามืด หรือหมดสติ** ยาต้านฮีสตามีนไม่สามารถใช้แทน epinephrine ในผู้ที่ได้รับยาฉีดสำหรับภาวะแพ้รุนแรง

ควรพบแพทย์เมื่อมีอาการต่อไปนี้

- ผื่นพุพอง ผิวลอก มีแผลในปาก หรือเกิดหลังเริ่มยาใหม่
- ผื่นมีสีคล้ำคล้ายรอยช้ำ เจ็บมาก หรือไม่คัน
- มีไข้ หนอง บวมแดง ร้อน หรือปวดมากขึ้น ซึ่งอาจสัมพันธ์กับการติดเชื้อ
- คันทั่วตัวต่อเนื่องโดยไม่มีผื่นชัด หรือมีตาเหลือง ตัวเหลือง ปัสสาวะผิดปกติ หรือน้ำหนักลด
- อาการแย่ลง เป็นนานเกิน 7 วัน หรือหายแล้วกลับมาเป็นซ้ำในไม่กี่วัน
- ลมพิษเป็นซ้ำเรื้อรัง หรือใช้ยาตามขนาดแล้วควบคุมอาการไม่ได้
- คันรุนแรงตอนกลางคืน หรือคนที่อาศัยร่วมกันมีอาการคล้ายกัน
- เกิดอาการแพ้หลังรับประทานอาหาร ยา หรือถูกแมลงต่อย แม้อาการครั้งแรกจะไม่รุนแรง

## คำถามที่พบบ่อย

### คันผิวหนังควรกิน cetirizine หรือ loratadine?

**ทั้งสองชนิดช่วยลดอาการคันที่เกี่ยวกับลมพิษหรือภูมิแพ้ได้** Cetirizine อาจทำให้ง่วงมากกว่าในบางคน ส่วน loratadine มักง่วงน้อยกว่า แต่ผลตอบสนองแตกต่างกัน ควรเลือกเพียงหนึ่งชนิดและใช้ตามขนาดบนฉลาก

### กิน cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม?

**ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮีสตามีนเหมือนกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียง** หากใช้หนึ่งชนิดตามขนาดแล้วอาการไม่ดีขึ้น ควรประเมินก่อนว่าอาการคันเกิดจากภูมิแพ้จริงหรือมีสาเหตุอื่น เช่น เชื้อรา หิด หรือผิวติดเชื้อ

### ยาแก้แพ้ช่วยรักษาเชื้อราหรือหิดไหม?

**ไม่ช่วยกำจัดเชื้อราหรือไรหิด แม้อาจทำให้รู้สึกคันน้อยลงชั่วคราว** เชื้อราต้องใช้ยาต้านเชื้อราที่เหมาะสม โดยให้เภสัชกรหรือแพทย์ประเมินชนิดและตำแหน่งของเชื้อราก่อนเลือกยา ส่วนหิดต้องใช้ยากำจัดหิดและจัดการเสื้อผ้า เครื่องนอน รวมถึงผู้สัมผัสใกล้ชิด

### กินยาแล้วง่วงควรทำอย่างไร?

**หยุดขับรถ ทำงานบนที่สูง หรือใช้เครื่องจักร และหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์** อย่ากินยาซ้ำหรือเปลี่ยนไปใช้ยาอีกชนิดในวันเดียวกันโดยไม่ตรวจตัวยา เพราะผลิตภัณฑ์แก้หวัดบางชนิดอาจมียาต้านฮีสตามีนผสมอยู่แล้ว

### คันผิวหนังแต่ไม่มีผื่นเกิดจากอะไร?

**อาจเกิดจากผิวแห้ง ยา หรือโรคภายในร่างกาย และยาต้านฮีสตามีนอาจไม่ช่วยเสมอไป** หากคันทั่วตัวต่อเนื่อง รบกวนการนอน หรือมีตัวเหลือง น้ำหนักลด อ่อนเพลีย หรือปัสสาวะเปลี่ยนไป ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

### ทา calamine ได้นานแค่ไหน?

**ใช้บรรเทาอาการเฉพาะจุดชั่วคราว และควรหยุดหากผื่นแย่ลง** หากใช้แล้วอาการยังอยู่เกิน 7 วัน หรือหายแล้วกลับมาอีกภายในไม่กี่วัน ควรตรวจหาสาเหตุแทนการทาต่อเนื่อง

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้ หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2501)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2501) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
2. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 4334)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=4334) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
3. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2170)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2170) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
4. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 9961)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=9961) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
5. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 1062)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=1062) — เกี่ยวกับ loratadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
6. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 10727)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=10727) — เกี่ยวกับ loratadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
7. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 7069)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=7069) — เกี่ยวกับ fexofenadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
8. [Cleveland Clinic: Antihistamine Types & Side Effects](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/antihistamines) — เกี่ยวกับ cetirizine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
9. [WebMD: Chlorpheniramine (Chlor-Trimeton, ChlorTabs, and others)](https://www.webmd.com/drugs/chlorpheniramine-maleate) — เกี่ยวกับ chlorphenamine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
10. [MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Chlorpheniramine: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682543.html) — เกี่ยวกับ chlorphenamine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
11. [ncbi.nlm.nih.gov: Loratadine - StatPearls - NCBI Bookshelf](https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK542278/) — เกี่ยวกับ loratadine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้
> หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์