# ยาเเก้คัน

**ยาแก้คันคือยากินหรือยาทาที่ช่วยลดอาการคันจากภูมิแพ้ ลมพิษ แมลงกัด ผิวแห้ง หรือผื่นระคายเคือง โดยต้องเลือกให้ตรงกับสาเหตุและลักษณะผื่น**

## ประเด็นสำคัญ

- **อาการคันเล็กน้อยที่ทราบสิ่งกระตุ้นและไม่มีแผลติดเชื้อ อาจดูแลด้วยการหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้น ประคบเย็น ใช้มอยส์เจอไรเซอร์ หรือยาเฉพาะอาการ**
- **ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปใช้ cetirizine 10 มก. วันละครั้งได้ตามฉลากสากล และห้ามเกิน 10 มก. ภายใน 24 ชั่วโมง**
- **หากคันร่วมกับหายใจลำบาก หน้าหรือลิ้นบวม หน้ามืด หรือผื่นลอกพุพอง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูอาการเอง**

## สาเหตุที่พบบ่อย

**อาการคันมักเกิดจากผิวแห้ง การสัมผัสสารระคายเคือง แมลงกัด หรือปฏิกิริยาภูมิแพ้ แต่บางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับโรคผิวหนังหรือโรคภายในร่างกาย**

- **ผิวแห้ง:** มักคันโดยไม่มีผื่นชัด ผิวอาจหยาบ แตก หรือลอก พบได้บ่อยหลังอาบน้ำร้อน อยู่ในห้องปรับอากาศ หรือใช้สบู่แรง
- **ผื่นแพ้สัมผัส:** เกิดหลังสัมผัสเครื่องสำอาง น้ำหอม น้ำยาซักผ้า โลหะ หรือผลิตภัณฑ์ใหม่ ผื่นมักอยู่ตรงบริเวณที่สัมผัส
- **แมลงกัดต่อย:** มักเป็นตุ่มแดง คัน และเกิดเฉพาะจุด หากเกาจะเพิ่มโอกาสเกิดแผลและติดเชื้อ
- **ลมพิษ:** เป็นปื้นนูนแดงหรือสีเดียวกับผิว เกิดและยุบได้ อาจสัมพันธ์กับอาหาร ยา การติดเชื้อ อากาศ หรือหาสาเหตุไม่พบ
- **โรคผิวหนังอักเสบ:** เช่น ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง อาจทำให้ผิวแดง แห้ง หนา หรือลอก และมักกลับเป็นซ้ำ
- **เชื้อราหรือการติดเชื้อ:** ผื่นอาจมีขอบชัด ลาม เป็นวง มีน้ำเหลือง เจ็บ ร้อน หรือมีหนอง [ยาแก้คัน](/pharmacy/anti-itch-medicine/)เพียงอย่างเดียวไม่กำจัดเชื้อ
- **ยาหรือโรคภายในร่างกาย:** อาการคันทั่วตัวโดยไม่มีผื่นอาจสัมพันธ์กับยาบางชนิด หรือปัญหาเกี่ยวกับตับ ไต และระบบอื่น ๆ จึงควรตรวจหาสาเหตุหากเป็นต่อเนื่อง

## เมื่อไหร่ที่ดูแลเองได้

**คุณอาจดูแลเองได้เมื่ออาการคันไม่รุนแรง เป็นเฉพาะจุด ทราบสิ่งกระตุ้น ไม่มีไข้ ไม่มีหนอง และไม่มีอาการแพ้รุนแรง**

เริ่มจากหยุดใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ หลีกเลี่ยงการเกา ประคบเย็น และทามอยส์เจอไรเซอร์ชนิดไม่มีน้ำหอม หากสงสัยผื่นแพ้สัมผัส ให้ล้างบริเวณนั้นด้วยน้ำและผลิตภัณฑ์อ่อนโยน แล้วหลีกเลี่ยงสารที่สงสัย

| ลักษณะอาการ | ดูแลเบื้องต้น |
|---|---|
| ผิวแห้ง คัน ไม่มีแผล | ทามอยส์เจอไรเซอร์บ่อย ๆ |
| คันหลังสัมผัสผลิตภัณฑ์ | หยุดใช้และล้างผิว |
| แมลงกัด ตุ่มเล็กเฉพาะจุด | ประคบเย็น ไม่เกา |
| ลมพิษเล็กน้อย ไม่มีบวมคอ | พิจารณายาต้านฮิสตามีน |
| ผื่นมีหนอง เจ็บ หรือร้อน | ไม่ควรรักษาด้วยยาแก้คันอย่างเดียว |
| หายใจลำบาก หน้าบวม | ไปห้องฉุกเฉินทันที |

หลีกเลี่ยงน้ำร้อน เสื้อผ้ารัดแน่น และผลิตภัณฑ์ที่มีน้ำหอมหรือแอลกอฮอล์ หากใช้ยาทาแล้วผื่นแสบมากขึ้น ลาม หรือเกิดอาการแพ้ ให้ล้างยาออกและหยุดใช้

## กลุ่มยาที่ใช้บรรเทาอาการ

**ยาที่เหมาะขึ้นอยู่กับว่าคันจากลมพิษ ผิวแห้ง แมลงกัด หรือผิวหนังอักเสบ เพราะยากินและยาทาออกฤทธิ์ต่างกัน**

| กลุ่มยา | เหมาะกับอาการแบบใด | ข้อควรรู้ |
|---|---|---|
| ยาต้านฮิสตามีนรุ่นใหม่ | ลมพิษหรืออาการแพ้ | อาจง่วงได้ในบางคน |
| ยาต้านฮิสตามีนรุ่นแรก | อาการแพ้บางกรณี | ง่วงและปากแห้งมากกว่า |
| calamine | คันจากแมลงกัดหรือระคายเคืองเล็กน้อย | ใช้ภายนอกเท่านั้น |
| hydrocortisone 1% | ผื่นอักเสบหรือแพ้สัมผัสเล็กน้อย | ไม่ใช้กับผื่นติดเชื้อเอง |
| มอยส์เจอไรเซอร์ | ผิวแห้ง แตก หรือลอก | เลือกชนิดไม่มีน้ำหอม |

### ยาต้านฮิสตามีนชนิดกินใช้อย่างไร

**Cetirizine และ loratadine เป็นยาต้านฮิสตามีนรุ่นใหม่ที่ช่วยลดอาการจากฮิสตามีน และมักทำให้ง่วงน้อยกว่ายารุ่นแรก แต่ cetirizine ยังทำให้ง่วงได้**

ฉลากสากลระบุว่า ผู้ใหญ่และเด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปใช้ [cetirizine](/pharmacy/cetirizine-allergy-medicine/) 10 มก. วันละครั้ง และไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ส่วน loratadine สำหรับเด็กควรเลือกขนาดตามน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์ โดยเด็กน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. มักใช้ 5 มก. วันละครั้ง และเด็กน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง ควรให้เภสัชกรตรวจสอบก่อนใช้

อย่ากินยาต้านฮิสตามีนหลายชนิดพร้อมกันหรือเพิ่มขนาดเอง เพราะอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง หรือผลไม่พึงประสงค์อื่น หากกิน cetirizine ควรหลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ ยานอนหลับ และยากล่อมประสาท พร้อมงดขับรถจนทราบว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

ห้ามใช้ cetirizine หากเคยแพ้ cetirizine, hydroxyzine หรือส่วนประกอบของยา และห้ามใช้ loratadine หากเคยแพ้ยาหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์ ผู้ที่มีโรคตับหรือโรคไตอาจต้องปรับขนาดยา ส่วนผู้ตั้งครรภ์ควรขอคำแนะนำก่อนใช้ และฉลาก cetirizine ไม่แนะนำระหว่างให้นมบุตร

ขนาดยาน้ำสำหรับเด็กต้องพิจารณาจากอายุ น้ำหนัก ความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์ และขนาดสูงสุดตามฉลาก ไม่ควรใช้สูตรเดียวสำหรับเด็กทุกวัยหรือคำนวณขนาดยาให้เด็กเอง ควรให้เภสัชกรตรวจสอบข้อมูลเหล่านี้ก่อนให้ยา โดยเฉพาะเด็กที่มีโรคไต

### ยาทาผิวใช้อย่างไร

**Calamine ช่วยบรรเทาอาการคันจากแมลงกัด ผื่น และการระคายเคืองเล็กน้อย ส่วน hydrocortisone 1% ช่วยลดการอักเสบและคันของผื่นบางชนิด**

Calamine บางสูตรมีตัวยาอื่นผสมอยู่ จึงควรอ่านส่วนประกอบทุกครั้ง ฉลากสากลให้ทาบริเวณที่มีอาการได้ไม่เกินวันละ 3–4 ครั้งในผู้ใหญ่และเด็กอายุ 2 ปีขึ้นไป เขย่าขวดก่อนใช้หากเป็นโลชัน และห้ามทาเข้าตาหรือรับประทาน

ควรปรึกษาเภสัชกรก่อนใช้ hydrocortisone 1% เพื่อยืนยันว่าไม่ใช่ผื่นติดเชื้อและกำหนดความถี่ตามผลิตภัณฑ์ โดยทั่วไปทาบาง ๆ วันละ 1–2 ครั้งและใช้ช่วงสั้น หลีกเลี่ยงใบหน้า รอบดวงตา ขาหนีบ รักแร้ หรือพื้นที่กว้างในเด็ก เว้นแต่บุคลากรทางการแพทย์แนะนำ

ข้อมูลขนาดยาในส่วนนี้อ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

## สัญญาณที่ควรพบแพทย์

**ควรพบแพทย์เมื่ออาการคันรบกวนการนอน เป็นทั่วตัว ไม่ทราบสาเหตุ หรือไม่ดีขึ้นหลังดูแลเบื้องต้น โดยเฉพาะเมื่อมีผื่นผิดปกติหรืออาการร่วมอื่น**

ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากมีอาการต่อไปนี้:

- หายใจลำบาก หายใจมีเสียงหวีด หรือแน่นคอ
- ริมฝีปาก ลิ้น ใบหน้า หรือคอบวม
- หน้ามืด เป็นลม สับสน หรืออ่อนแรงฉับพลัน
- ผื่นลอกเป็นแผ่น มีตุ่มพอง หรือมีแผลในปากและรอบดวงตา
- ผื่นเกิดหลังเริ่มยาใหม่และลามรวดเร็ว

ควรนัดพบแพทย์หากคันนานเกิน 7 วัน ผื่นหายแล้วกลับมาใหม่ มีไข้ ปวด บวมร้อน หนอง หรือน้ำเหลือง รวมถึงคันทั่วตัวโดยไม่มีผื่น ผิวหรือตาเหลือง ปัสสาวะผิดปกติ น้ำหนักลด หรือเหงื่อออกกลางคืน

## คำถามที่พบบ่อย

### คันตามตัวแต่ไม่มีผื่น กินยาแก้แพ้ได้ไหม

**กินได้ในบางกรณี แต่ยาแก้แพ้อาจไม่ช่วยหากอาการไม่ได้เกิดจากฮิสตามีน** หากคันทั่วตัวต่อเนื่อง ไม่มีผื่น หรือกลับเป็นซ้ำ ควรตรวจหาสาเหตุอื่น เช่น ผิวแห้ง ผลจากยา หรือโรคภายในร่างกาย

### กิน cetirizine แล้วขับรถได้ไหม

**ควรงดขับรถจนแน่ใจว่ายาไม่ทำให้คุณง่วงหรือมึนงง** แม้เป็นยาต้านฮิสตามีนรุ่นใหม่ แต่บางคนยังมีอาการง่วง โดยเฉพาะช่วงแรกหรือเมื่อกินร่วมกับแอลกอฮอล์และยาที่ทำให้ง่วง

### ใช้ cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม

**ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮิสตามีนเหมือนกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียง** โดยทั่วไปควรเลือกเพียงชนิดเดียวตามขนาดที่เหมาะสม หากยาชนิดเดิมไม่ได้ผล ไม่ควรเพิ่มหรือผสมยาเอง

### ผื่นคันทุกชนิดทา hydrocortisone ได้ไหม

**ไม่ได้ เพราะ hydrocortisone อาจทำให้ผื่นติดเชื้อบางชนิดดูดีขึ้นชั่วคราวแต่เชื้อลุกลามได้** หากผื่นเป็นวง มีหนอง เจ็บ ร้อน พุพอง หรือไม่ทราบสาเหตุ ควรหลีกเลี่ยงการทาเอง

### เด็กคันตามตัวใช้ยาอะไรได้บ้าง

**ต้องเลือกตามสาเหตุ น้ำหนัก อายุ และความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์** อย่าให้ยาน้ำเป็นจำนวนมิลลิลิตรโดยไม่ตรวจความเข้มข้น และไม่ควรใช้ cetirizine ในเด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีเอง แม้จะมีข้อมูลการใช้ตามน้ำหนักในบางประเทศ

### อาการคันหลังเริ่มยาใหม่ควรทำอย่างไร

**หากเกิดผื่นหลังเริ่มยาใหม่ ควรติดต่อแพทย์หรือเภสัชกรโดยเร็วก่อนรับยาที่สงสัยครั้งถัดไป ไม่ควรรอให้อาการรุนแรง** ส่วนยาประจำชนิดอื่นไม่ควรหยุดเอง และหากผื่นลามเร็ว มีไข้ ปวดผิว ตุ่มพอง แผลในปาก ตาบวม หรือหายใจลำบาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้  
หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2501)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2501) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
2. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 4334)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=4334) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
3. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2170)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2170) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
4. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 9961)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=9961) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
5. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 1062)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=1062) — เกี่ยวกับ loratadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
6. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 10727)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=10727) — เกี่ยวกับ loratadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
7. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 9295)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=9295) — เกี่ยวกับ hydrocortisone — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
8. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 10637)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=10637) — เกี่ยวกับ hydrocortisone — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
9. [WebMD: Chlorpheniramine (Chlor-Trimeton, ChlorTabs, and others)](https://www.webmd.com/drugs/chlorpheniramine-maleate) — เกี่ยวกับ chlorphenamine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
10. [Healthline: Cetirizine: Uses, Side Effects, and Precautions](https://www.healthline.com/health/drugs/cetirizine) — เกี่ยวกับ cetirizine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
11. [Cleveland Clinic: Antihistamine Types & Side Effects](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/antihistamines) — เกี่ยวกับ cetirizine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
12. [verywellhealth.com: How to Relieve Contact Dermatitis - Verywell Health](https://www.verywellhealth.com/contact-dermatitis-treatment-4685697) — เกี่ยวกับ calamine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้
> หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์