# ยาแก้แพ้แก้คัน ตัวไหนดี

**อาการคันคือความรู้สึกระคายผิวที่ทำให้อยากเกา โดยยาแก้แพ้ช่วยได้เมื่ออาการสัมพันธ์กับฮีสตามีน เช่น ลมพิษหรืออาการแพ้ แต่ไม่ครอบคลุมอาการคันทุกสาเหตุ**

## ประเด็นสำคัญ

- **ถ้าคันจากลมพิษหรือภูมิแพ้ ยาต้านฮีสตามีนรุ่นใหม่ เช่น cetirizine, loratadine หรือ fexofenadine มักเหมาะกว่า chlorpheniramine เพราะทำให้ง่วงและกระทบความตื่นตัวน้อยกว่า**
- **ขนาดตามฉลากสากล ได้แก่ cetirizine 10 มก. วันละครั้ง, loratadine 10 มก. วันละครั้ง และ fexofenadine 180 มก. วันละครั้ง โดยไม่ควรกินหลายชนิดร่วมกันเอง**
- **หากมีลิ้นหรือคอบวม หายใจลำบาก กลืนลำบาก หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาจเป็นอาการแพ้รุนแรงที่ยาแก้แพ้ชนิดกินทดแทนการรักษาฉุกเฉินไม่ได้**

## อาการคันมีสาเหตุอะไรที่พบบ่อย

**สาเหตุที่พบบ่อยคือผิวแห้ง การสัมผัสสารระคายเคือง แมลงกัดต่อย และปฏิกิริยาภูมิแพ้** ลักษณะผื่น ตำแหน่งที่คัน และสิ่งกระตุ้นช่วยบอกได้ว่ายาแก้แพ้มีโอกาสช่วยหรือไม่

- **ลมพิษ:** เป็นผื่นนูนแดงหรือสีเดียวกับผิว คัน และอาจย้ายตำแหน่งหรือยุบแล้วขึ้นใหม่ มักสัมพันธ์กับการหลั่งฮีสตามีน จึงตอบสนองต่อยาต้านฮีสตามีนได้
- **ภูมิแพ้หรือสารก่อภูมิแพ้:** ฝุ่น เกสร เชื้อรา และขนสัตว์อาจทำให้คันร่วมกับจาม น้ำมูกไหล หรือคันตา การหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นช่วยลดอาการได้มากกว่าการเพิ่มยา
- **ผิวแห้ง:** มักคันทั่วบริเวณโดยไม่มีผื่นนูนชัด พบได้หลังอาบน้ำร้อนหรืออยู่ในอากาศแห้ง การทามอยส์เจอไรเซอร์อาจตรงสาเหตุกว่ายาแก้แพ้
- **ผื่นระคายเคืองหรือผื่นแพ้สัมผัส:** อาจเกิดหลังใช้สบู่ เครื่องสำอาง น้ำยาซักผ้า โลหะ หรือถุงมือบางชนิด ควรหยุดสัมผัสสิ่งที่สงสัย
- **แมลงกัดต่อย:** มักเป็นตุ่มเฉพาะจุดและคัน ยาแก้แพ้อาจลดความคันได้ แต่ต้องสังเกตอาการบวมลาม หายใจผิดปกติ หรือหน้ามืด
- **โรคผิวหนังและการติดเชื้อ:** กลาก หิด ผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง หรือการติดเชื้ออาจทำให้คัน ยาแก้แพ้บรรเทาได้เพียงบางส่วนและไม่รักษาต้นเหตุ
- **ยาและโรคภายในร่างกาย:** ยาบางชนิด รวมถึงโรคตับ ไต หรือไทรอยด์ อาจทำให้คันโดยไม่มีผื่นชัด โดยเฉพาะอาการคันทั่วตัวที่เป็นต่อเนื่อง

## เมื่อไหร่ที่ใช้ยาแก้แพ้ดูแลตัวเองได้

**หากอาการไม่รุนแรงและคล้ายลมพิษหรือภูมิแพ้ ให้ปรึกษาเภสัชกรเพื่อเลือกยาต้านฮีสตามีนที่เหมาะสมและใช้ตามคำแนะนำ** โดยไม่ใช้หลายชนิดร่วมกันหรือเพิ่มขนาดยาเอง พร้อมหลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นที่สงสัย

| ลักษณะอาการ | ควรทำอย่างไร |
|---|---|
| ผื่นลมพิษคันเล็กน้อย | ใช้ยาต้านฮีสตามีนชนิดเดียว |
| คันหลังเจอฝุ่นหรือขนสัตว์ | หลีกเลี่ยงสิ่งกระตุ้นและล้างผิว |
| ผิวแห้ง ไม่มีผื่นนูน | ทามอยส์เจอไรเซอร์ ลดน้ำร้อน |
| ผื่นหลังใช้ผลิตภัณฑ์ใหม่ | หยุดใช้และล้างบริเวณสัมผัส |
| คันร่วมกับคอหรือลิ้นบวม | ไปห้องฉุกเฉินทันที |
| คันเรื้อรังหรือไม่ทราบสาเหตุ | พบแพทย์เพื่อตรวจหาต้นเหตุ |

อย่ากินยาแก้แพ้หลายชนิดพร้อมกันหรือเพิ่มขนาดเอง แม้อาการยังไม่หาย เพราะยาอยู่ในกลุ่มเดียวกันและอาจเพิ่มอาการง่วง มึนงง ปากแห้ง หรือผลไม่พึงประสงค์อื่น โดยไม่ได้แก้สาเหตุของอาการคัน

ถ้าคุณตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีโรคไตหรือโรคตับ หรือกำลังใช้ยานอนหลับ ยาคลายกังวล หรือยาที่ทำให้ง่วง ควรตรวจสอบความเหมาะสมของยาก่อนใช้ ผู้สูงอายุอาจไวต่อผลข้างเคียงมากขึ้นและอาจต้องปรับขนาดยา

## มียากลุ่มใดใช้บรรเทาอาการคันได้บ้าง

**ยาต้านฮีสตามีนชนิด H1 เป็นกลุ่มหลักสำหรับอาการคันจากลมพิษและภูมิแพ้ โดยทั่วไปควรเริ่มจากยารุ่นใหม่ที่ทำให้ง่วงน้อยกว่า** ยาเหล่านี้ลดผลของฮีสตามีน แต่ไม่ได้รักษากลาก หิด เชื้อรา ผิวแห้ง หรือสาเหตุจากโรคภายในร่างกาย

| ตัวยา | จุดเด่นและข้อควรระวัง | ขนาดตามข้อมูลที่ใช้ |
|---|---|---|
| cetirizine | ออกฤทธิ์ลดคันและอาการแพ้ แต่อาจง่วงได้ | ผู้ใหญ่และเด็กโตตามฉลาก โดยทั่วไป 10 มก. วันละครั้ง ไม่เกิน 10 มก. ใน 24 ชั่วโมง ส่วนเด็กอายุ 6–11 ปีไม่ควรกำหนดขนาดจากอายุเพียงอย่างเดียว ให้ตรวจน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์หรือปรึกษาเภสัชกร โดยอาจเริ่ม 5 มก. วันละครั้งและใช้สูงสุด 10 มก. ต่อวันเมื่อเหมาะสม |
| loratadine | โดยทั่วไปง่วงน้อยกว่า cetirizine แต่กินเกินขนาดอาจง่วง | เด็กอายุ 6 ปีขึ้นไปให้พิจารณาตามน้ำหนักและฉลากผลิตภัณฑ์ โดยน้ำหนักไม่เกิน 30 กก. ใช้ 5 มก. วันละครั้ง และน้ำหนักมากกว่า 30 กก. ใช้ 10 มก. วันละครั้ง ผู้ปกครองควรตรวจสอบรูปแบบยาและความเข้มข้นกับเภสัชกร |
| fexofenadine | ใช้ลดคันจากลมพิษและมักกระทบความตื่นตัวน้อย | อายุ 12 ปีขึ้นไป 180 มก. วันละครั้งกับน้ำ ไม่เกิน 1 เม็ดใน 24 ชั่วโมง |
| chlorpheniramine | ช่วยลดอาการแพ้ แต่ทำให้ง่วงและกระทบการขับรถได้มากกว่า | รูปแบบยามีหลายชนิด ให้ใช้ตามฉลากเฉพาะผลิตภัณฑ์ |

ข้อมูลขนาดยาอ้างอิงจากแหล่งข้อมูลสากล ควรใช้ตามฉลากหรือคำแนะนำของเภสัชกร

[cetirizine](/pharmacy/cetirizine-allergy-medicine/) อาจเหมาะเมื่ออยากควบคุมอาการคันจากลมพิษ แต่ต้องเผื่อความเสี่ยงเรื่องง่วง โดยเฉพาะช่วงแรกที่ใช้ ห้ามดื่มแอลกอฮอล์หรือใช้ร่วมกับยากดประสาทโดยไม่ตรวจสอบ และควรงดขับรถจนรู้ว่ายามีผลต่อคุณอย่างไร

loratadine เป็นอีกทางเลือกที่มักทำให้ง่วงน้อย แต่ห้ามกินมากกว่าที่ฉลากกำหนด ผู้ที่มีโรคตับหรือโรคไตอาจต้องใช้ขนาดต่างจากทั่วไป จึงไม่ควรปรับขนาดด้วยตัวเอง

fexofenadine เหมาะกับผู้ที่ต้องการหลีกเลี่ยงอาการง่วง และใช้บรรเทาคันจากลมพิษได้ แต่ไม่ได้ป้องกันลมพิษจากอาหาร ยา แมลงต่อย หรือสารที่ทราบว่าแพ้ หากเคยมีอาการแพ้รุนแรง ยานี้ไม่สามารถใช้แทนยาฉุกเฉินที่แพทย์สั่งไว้ได้

สำหรับเด็ก ขนาดยาชนิดกินควรพิจารณาจากน้ำหนัก รูปแบบยา และความเข้มข้น ไม่ควรแปลงขนาดผู้ใหญ่เอง ข้อมูลในประเทศไทยรับรองยาน้ำ cetirizine สำหรับเด็กอายุมากกว่า 2 ปี ส่วนข้อมูลการใช้ในทารกและเด็กเล็กระบุขนาด 0.25 มก./กก./วัน ซึ่งควรให้แพทย์เป็นผู้ประเมิน ไม่ควรใช้เองในเด็กอายุต่ำกว่าที่ฉลากไทยกำหนด และห้ามคำนวณปริมาตรเป็นมิลลิลิตรโดยไม่ดูความเข้มข้นบนขวด

**ห้ามใช้ยาที่เคยทำให้คุณแพ้หรือแพ้ส่วนประกอบของยา** ผู้ที่เคยแพ้ cetirizine หรือยาต้านฮีสตามีนที่มีโครงสร้างเกี่ยวข้องกับ hydroxyzine ต้องไม่ใช้ cetirizine ส่วน loratadine และ fexofenadine ห้ามใช้หากเคยแพ้ตัวยาหรือส่วนประกอบของผลิตภัณฑ์นั้น

## เมื่อไหร่ที่อาการคันควรพบแพทย์

**ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากคันหรือลมพิษร่วมกับหายใจมีเสียงหวีด หายใจลำบาก กลืนลำบาก ลิ้นหรือบริเวณปากบวม พูดลำบาก น้ำลายไหล หน้ามืด หรือหมดสติ** อาการเหล่านี้อาจเกิดพร้อมผื่นหรือเกิดตามหลังภายในไม่กี่ชั่วโมง และอาจเป็นอันตรายถึงชีวิต

ควรพบแพทย์โดยไม่รอดูอาการ หากมีข้อใดข้อหนึ่งต่อไปนี้

- ผื่นมีสีผิดปกติ ดูคล้ายรอยช้ำ เป็นตุ่มพอง เจ็บ หรือไม่คัน
- ผื่นลามเร็ว มีไข้ หรือมีอาการป่วยทั่วร่างกายร่วมด้วย
- คันทั่วตัวโดยไม่มีผื่นชัด หรือคันต่อเนื่องจนรบกวนการนอน
- อาการเริ่มหลังใช้ยา อาหาร หรือถูกแมลงต่อย และกำลังรุนแรงขึ้น
- ใช้ยาตามฉลากแล้วอาการไม่ดีขึ้น หรือยาที่เคยได้ผลกลับควบคุมอาการไม่ได้
- ลมพิษเป็นซ้ำบ่อยหรือเป็นเรื้อรัง เพราะควรประเมินสิ่งกระตุ้นและสาเหตุอื่น
- มีแผล ตุ่มหนอง ผิวร้อน บวมแดง หรือสงสัยการติดเชื้อ
- คันร่วมกับตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะผิดปกติ น้ำหนักลด หรืออ่อนเพลียมาก

## คำถามที่พบบ่อย

### ยาแก้แพ้ตัวไหนกินแล้วไม่ง่วง?

**fexofenadine และ loratadine โดยทั่วไปทำให้ง่วงน้อย ส่วน cetirizine ยังทำให้ง่วงได้ในบางคน** อย่างไรก็ตาม การตอบสนองต่างกันในแต่ละคน คุณไม่ควรขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรจนรู้ว่ายามีผลต่อความตื่นตัวหรือไม่

### คันแต่ไม่มีผื่น กินยาแก้แพ้ได้ไหม?

**กินได้เฉพาะเมื่อสงสัยอาการแพ้ แต่ยาอาจไม่ช่วยถ้าสาเหตุคือผิวแห้ง โรคผิวหนัง หรือโรคภายในร่างกาย** หากคันทั่วตัว เป็นต่อเนื่อง หรือไม่มีสิ่งกระตุ้นชัดเจน ควรตรวจหาสาเหตุแทนการกินยาแก้แพ้ต่อเนื่อง

### กิน cetirizine กับ loratadine พร้อมกันได้ไหม?

**ไม่ควรกินพร้อมกันเอง เพราะเป็นยาต้านฮีสตามีนกลุ่มเดียวกันและอาจเพิ่มผลข้างเคียง** หากยาชนิดเดียวตามขนาดฉลากควบคุมอาการไม่ได้ ไม่ควรเพิ่มขนาดหรือผสมยาด้วยตัวเอง

### ยาแก้แพ้ช่วยรักษาผื่นลมพิษให้หายขาดไหม?

**ยาแก้แพ้ช่วยลดผื่นและอาการคัน แต่ไม่ได้กำจัดสาเหตุหรือป้องกันลมพิษจากสิ่งที่ทราบว่าแพ้** หากเกิดซ้ำ ควรจดอาหาร ยา เครื่องดื่ม และสิ่งที่สัมผัสก่อนมีอาการ เพื่อช่วยหาสิ่งกระตุ้น

### กินยาแก้แพ้แล้วดื่มแอลกอฮอล์ได้ไหม?

**ควรหลีกเลี่ยง โดยเฉพาะเมื่อใช้ cetirizine หรือ chlorpheniramine เพราะแอลกอฮอล์อาจเพิ่มอาการง่วงและลดความตื่นตัว** ยานอนหลับ ยาคลายกังวล และยากดประสาทชนิดอื่นอาจเสริมผลแบบเดียวกัน

### เด็กคันจากลมพิษใช้ยาแก้แพ้ของผู้ใหญ่ได้ไหม?

**ไม่ควรแบ่งยาเม็ดผู้ใหญ่หรือกะยาน้ำเอง เพราะขนาดยากินในเด็กต้องสัมพันธ์กับน้ำหนักและความเข้มข้นของผลิตภัณฑ์** เด็กอายุต่ำกว่าที่ฉลากกำหนดควรได้รับการประเมินก่อนใช้ยา โดยเฉพาะทารกและเด็กเล็ก

### กินยาแก้แพ้แล้วผื่นขึ้นมากกว่าเดิมควรทำอย่างไร?

**หยุดยาและรีบรับการประเมิน เพราะผื่นที่เพิ่มขึ้นอาจเป็นอาการแพ้ยาหรือเกิดจากสาเหตุอื่น** หากมีริมฝีปาก ลิ้น หรือคอบวม แน่นหน้าอก หายใจผิดปกติ หน้ามืด หรือหมดสติ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้  
หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2501)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2501) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
2. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 4334)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=4334) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
3. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 2170)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=2170) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
4. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 9961)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=9961) — เกี่ยวกับ cetirizine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
5. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 1062)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=1062) — เกี่ยวกับ loratadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
6. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 10727)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=10727) — เกี่ยวกับ loratadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
7. [หน่วยคลังข้อมูลยา คณะเภสัชศาสตร์ มหาวิทยาลัยมหิดล (คำถามที่ 7069)](https://pharmacy.mahidol.ac.th/dic/qa_full.php?id=7069) — เกี่ยวกับ fexofenadine — แหล่งวิชาการไทย (สืบค้น 2026-09-18)
8. [Healthline: Cetirizine: Uses, Side Effects, and Precautions](https://www.healthline.com/health/drugs/cetirizine) — เกี่ยวกับ cetirizine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
9. [Cleveland Clinic: Antihistamine Types & Side Effects](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/antihistamines) — เกี่ยวกับ loratadine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
10. [WebMD: Chlorpheniramine (Chlor-Trimeton, ChlorTabs, and others)](https://www.webmd.com/drugs/chlorpheniramine-maleate) — เกี่ยวกับ chlorphenamine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)
11. [MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Chlorpheniramine: MedlinePlus Drug Information](https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682543.html) — เกี่ยวกับ chlorphenamine — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-18)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำแนะนำจากเภสัชกรหรือแพทย์ได้
> หากมีอาการผิดปกติ ควรปรึกษาเภสัชกรหรือพบแพทย์