ไพล คืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และถิ่นกำเนิด

รู้จักไพล สมุนไพรพื้นบ้านของไทย

ไพล หรือชื่อวิทยาศาสตร์ Zingiber montanum เป็นพืชล้มลุกในวงศ์ขิง (Zingiberaceae) ที่มีการใช้ในตำรับยาพื้นบ้านของไทยมาอย่างยาวนาน พืชชนิดนี้มีเหง้าใต้ดินขนาดใหญ่ที่มีกลิ่นหอมเฉพาะตัว และเป็นส่วนที่นิยมนำมาใช้ประโยชน์มากที่สุด ไพลจัดเป็นพืชที่ปลูกและพบได้ทั่วไปในประเทศไทย

การรู้จักลักษณะทางพฤกษศาสตร์ของไพลอย่างถูกต้องมีความสำคัญ เนื่องจากพืชในวงศ์ขิงมีหลายชนิดที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน การระบุชนิดที่ถูกต้องจะช่วยให้สามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้อย่างเหมาะสม ทั้งนี้ควรศึกษาจากแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการระบุชนิดไพล

ไพลเป็นพืชล้มลุกที่มีลำต้นเทียมสูงประมาณ 0.7 ถึง 1.5 เมตร เกิดจากกาบใบที่ซ้อนกันแน่น ใบเป็นใบเดี่ยวเรียงสลับ รูปใบหอกแกมรูปขอบขนาน กว้างประมาณ 4 ถึง 5 เซนติเมตร ยาว 25 ถึง 35 เซนติเมตร ผิวใบเกลี้ยง สีเขียวเข้ม มีกลิ่นหอมอ่อนเมื่อขยี้

เหง้าของไพลเป็นส่วนที่อยู่ใต้ดิน มีลักษณะเป็นแท่งทรงกระบอก แตกแขนงออกเป็นนิ้ว เปลือกนอกสีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลเข้ม เนื้อในสีเหลืองอมเขียว มีกลิ่นหอมฉุนเฉพาะตัวคล้ายการบูร เมื่อตัดหรือฝานจะเห็นเส้นใยและน้ำมันหอมระเหยที่ซึมออกมา

ดอกไพลออกเป็นช่อแทงขึ้นจากเหง้าใต้ดินโดยตรง กลีบดอกสีขาวอมชมพูหรือสีครีม ใบประดับสีแดงอมม่วง ออกดอกในช่วงฤดูฝนประมาณเดือนมิถุนายนถึงสิงหาคม ผลเป็นผลแห้งแตกได้ แต่มักไม่ค่อยติดผลในประเทศไทย

• เหง้าสีเหลืองอมเขียว มีกลิ่นหอมฉุนคล้ายการบูรเมื่อตัดหรือขูด
• ใบรูปหอกแกมขอบขนาน สีเขียวเข้ม ผิวใบเกลี้ยงเป็นมัน
• ลำต้นเทียมสูงได้ถึง 1.5 เมตร เกิดจากกาบใบซ้อนกัน
• ดอกสีขาวอมชมพู ใบประดับสีแดงอมม่วง แทงขึ้นจากเหง้าใต้ดิน

คำถามที่พบบ่อย

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง