ตะไคร้

ทำความรู้จักกับตะไคร้

ตะไคร้เป็นพืชล้มลุกในวงศ์หญ้า (Poaceae) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Cymbopogon citratus เป็นพืชที่คนไทยคุ้นเคยมาอย่างยาวนาน นิยมใช้เป็นเครื่องเทศในอาหารและเป็นสมุนไพรพื้นบ้าน ตะไคร้มีกลิ่นหอมเฉพาะตัวจากน้ำมันหอมระเหยที่อยู่ในลำต้นและใบ

พืชชนิดนี้มีถิ่นกำเนิดในเขตร้อนของทวีปเอเชีย โดยเฉพาะในแถบเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ ปัจจุบันมีการปลูกแพร่หลายในหลายประเทศทั่วโลกที่มีภูมิอากาศร้อนชื้น ในประเทศไทยพบตะไคร้ได้ทั่วทุกภาค เนื่องจากเป็นพืชที่ปลูกง่ายและเจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศบ้านเรา

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการระบุชนิด

ตะไคร้เป็นพืชล้มลุกที่ขึ้นเป็นกอ มีความสูงประมาณ 1-1.5 เมตร ลำต้นตั้งตรง โคนต้นมีลักษณะอวบ สีขาวอมเขียวหรือม่วงอ่อน กาบใบซ้อนกันแน่นเป็นชั้น เมื่อลอกกาบใบออกจะเห็นเนื้อในสีขาวนวล มีกลิ่นหอมของมะนาวอ่อนๆ

ใบของตะไคร้เป็นใบเดี่ยว รูปขอบขนานแคบยาว ปลายใบแหลม ขอบใบคม ผิวใบสากมือเล็กน้อย สีเขียวสด ใบยาวประมาณ 50-100 เซนติเมตร กว้างประมาณ 1-2 เซนติเมตร เส้นกลางใบเด่นชัด ใบแตกออกจากลำต้นในลักษณะสลับกัน

รากของตะไคร้เป็นระบบรากฝอย แผ่กระจายอยู่ในชั้นดินตื้น ทำให้พืชยึดเกาะดินได้ดีและดูดซับน้ำได้อย่างมีประสิทธิภาพ ตะไคร้ขยายพันธุ์โดยการแตกหน่อจากโคนต้น ทำให้เจริญเติบโตเป็นกอขนาดใหญ่ได้ในเวลาไม่นาน

  • ลำต้นอวบ โคนสีขาวอมเขียวหรือม่วงอ่อน กาบใบซ้อนกันแน่น
  • ใบยาวแคบคล้ายหญ้า สีเขียวสด ขอบใบคม ผิวสากมือ
  • มีกลิ่นหอมคล้ายมะนาวเมื่อขยี้หรือหั่น
  • ขึ้นเป็นกอ สูงประมาณ 1-1.5 เมตร ชอบดินร่วนระบายน้ำดี
  • แตกหน่อจากโคนต้น ขยายพันธุ์ได้ง่าย
ข้อควรระวัง

การระบุชนิดตะไคร้ควรพิจารณาจากลักษณะทางกายภาพและกลิ่นประกอบกัน เนื่องจากมีพืชบางชนิดที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน หากไม่แน่ใจในการระบุชนิดพืช ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือใช้เครื่องมือช่วยในการระบุชนิดเพื่อความปลอดภัย

คำถามที่พบบ่อย

ตะไคร้กับตะไคร้หอมต่างกันอย่างไร
ตะไคร้ (Cymbopogon citratus) และตะไคร้หอม (Cymbopogon nardus) เป็นพืชคนละชนิดกัน ตะไคร้มีกลิ่นหอมคล้ายมะนาว นิยมใช้ประกอบอาหาร ส่วนตะไคร้หอมมีกลิ่นแรงกว่า มักใช้ไล่ยุงและแมลง ลักษณะภายนอกคล้ายกันแต่สังเกตได้จากกลิ่นที่แตกต่าง
ตะไคร้ชอบสภาพแวดล้อมแบบใด
ตะไคร้เจริญเติบโตได้ดีในพื้นที่ที่มีแสงแดดจัด ดินร่วนระบายน้ำดี และมีความชื้นพอเหมาะ ทนแล้งได้ดีพอสมควร แต่ไม่ชอบน้ำขัง พบได้ทั่วไปในเขตร้อนและกึ่งร้อน
สังเกตตะไคร้ที่ดีสำหรับนำไปใช้ได้อย่างไร
ตะไคร้ที่ดีควรมีลำต้นอวบแน่น โคนต้นสีขาวสะอาด ไม่มีรอยช้ำหรือเน่าเสีย ใบสดสีเขียว เมื่อหักหรือขยี้จะได้กลิ่นหอมชัดเจน หากลำต้นแห้งหรือมีกลิ่นผิดปกติควรหลีกเลี่ยง

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง

หากต้องการความมั่นใจในการระบุชนิดตะไคร้หรือพืชสมุนไพรอื่นๆ สามารถใช้แอปพลิเคชันระบุชนิดพืชหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์เพื่อข้อมูลที่ถูกต้องแม่นยำ

ข้อมูลนี้มีไว้เพื่อการศึกษาเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์ กรุณาปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญก่อนใช้สมุนไพรใดๆ