บัวบกคืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และถิ่นกำเนิด
ทำความรู้จักบัวบก สมุนไพรพื้นบ้านที่พบได้ทั่วไป
บัวบกเป็นพืชล้มลุกขนาดเล็กที่มีชื่อทางวิทยาศาสตร์ว่า Centella asiatica อยู่ในวงศ์ Apiaceae หรือวงศ์เดียวกับผักชี พืชชนิดนี้เป็นที่รู้จักกันดีในภูมิภาคเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาอย่างยาวนาน และถูกนำมาใช้ในตำรับยาพื้นบ้านหลายประเทศ
ในประเทศไทย บัวบกเป็นสมุนไพรที่หาได้ง่ายและเจริญเติบโตได้ดีในสภาพอากาศร้อนชื้น นิยมนำมาใช้ทั้งในรูปแบบสดและแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์ต่าง ๆ การรู้จักลักษณะทางพฤกษศาสตร์จะช่วยให้สามารถระบุชนิดพืชได้อย่างถูกต้อง
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการสังเกตบัวบก
บัวบกเป็นพืชล้มลุกที่ทอดเลื้อยไปตามพื้นดิน มีลำต้นเรียวเล็กสีเขียวอ่อนถึงเขียวเข้ม แตกรากตามข้อที่สัมผัสกับดิน ทำให้สามารถแพร่กระจายได้อย่างรวดเร็ว ความสูงของต้นโดยทั่วไปอยู่ที่ประมาณ 5-15 เซนติเมตร
ใบบัวบกมีลักษณะเด่นที่จดจำได้ง่าย คือ ใบรูปไต หรือรูปกลมคล้ายพัด ขอบใบหยักมน มีเส้นใบแผ่ออกจากจุดเดียวกันคล้ายรูปฝ่ามือ ก้านใบยาวประมาณ 5-15 เซนติเมตร ผิวใบค่อนข้างเรียบ สีเขียวสด
ดอกบัวบกมีขนาดเล็กมาก สีขาวอมชมพูหรือม่วงอ่อน ออกเป็นช่อกระจุกที่ซอกใบ ประกอบด้วยดอกย่อย 3-4 ดอก ผลมีขนาดเล็ก รูปไข่แบน มีสันตามยาว เมื่อแก่จะแตกออกเป็นสองซีก
- ใบรูปไตหรือรูปกลมคล้ายพัด เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 2-5 เซนติเมตร
- ก้านใบยาว แตกออกจากข้อของลำต้นที่ทอดเลื้อยไปตามพื้น
- ชอบขึ้นในที่ชื้นแฉะ ริมน้ำ หรือบริเวณที่มีร่มเงา
- มีกลิ่นเฉพาะตัวเมื่อขยี้ใบ กลิ่นหอมอ่อน ๆ คล้ายสมุนไพร
การเก็บบัวบกจากธรรมชาติควรมั่นใจว่าสามารถระบุชนิดพืชได้อย่างถูกต้อง เนื่องจากอาจมีพืชบางชนิดที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน หากไม่แน่ใจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญหรือนักพฤกษศาสตร์ก่อนนำมาใช้ และควรหลีกเลี่ยงการเก็บจากบริเวณที่อาจปนเปื้อนสารเคมี
คำถามที่พบบ่อย
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
หากต้องการระบุชนิดพืชสมุนไพรอย่างแม่นยำ สามารถใช้แอปพลิเคชันระบุพืชหรือปรึกษานักพฤกษศาสตร์เพื่อความปลอดภัยในการนำมาใช้ประโยชน์