ถั่งเช่าคืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งกำเนิด

ทำความรู้จักถั่งเช่า สมุนไพรจากดินแดนหลังคาโลก

ถั่งเช่า หรือ Cordyceps เป็นสิ่งมีชีวิตที่มีความพิเศษในธรรมชาติ เนื่องจากเกิดจากความสัมพันธ์ระหว่างราและแมลง จัดอยู่ในกลุ่มราเอนโดพาราไซต์ที่เจริญเติบโตบนตัวอ่อนของแมลง ชื่อภาษาจีนของถั่งเช่าคือ ตงฉงเซี่ยเฉ่า แปลว่า หนอนในฤดูหนาว หญ้าในฤดูร้อน ซึ่งสะท้อนถึงวงจรชีวิตอันน่าทึ่งของมัน

ถั่งเช่าถูกใช้ในตำรับยาแผนโบราณของจีนและทิเบตมานานหลายศตวรรษ ได้รับการยกย่องว่าเป็นหนึ่งในสมุนไพรล้ำค่าที่หายาก เนื่องจากเงื่อนไขในการเจริญเติบโตที่จำเพาะเจาะจงมาก ปัจจุบันมีการศึกษาวิจัยถั่งเช่าอย่างต่อเนื่องในหลายประเทศทั่วโลก

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการจำแนกชนิด

ถั่งเช่าแท้ หรือ Ophiocordyceps sinensis เป็นราที่เจริญเติบโตโดยการปล่อยสปอร์เข้าสู่ตัวอ่อนของผีเสื้อกลางคืนสกุล Thitarodes ที่อาศัยอยู่ใต้ดิน เส้นใยราจะเจริญภายในตัวหนอนจนหนอนตาย จากนั้นจะงอกก้านสตรอมา (stroma) ขึ้นมาเหนือพื้นดินในช่วงฤดูร้อน ก้านนี้มีลักษณะคล้ายหญ้าสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ยาวประมาณ 4-10 เซนติเมตร

แหล่งกำเนิดของถั่งเช่าแท้อยู่บนที่ราบสูงทิเบตและเทือกเขาหิมาลัย ในระดับความสูง 3,000-5,000 เมตรเหนือระดับน้ำทะเล พบมากในมณฑลชิงไห่ ทิเบต เสฉวน และยูนนานของประเทศจีน รวมถึงเนปาลและภูฏาน สภาพอากาศหนาวเย็นและความชื้นสูงเป็นปัจจัยสำคัญต่อการเจริญเติบโต

นอกจากถั่งเช่าแท้แล้ว ยังมีถั่งเช่าสายพันธุ์อื่นที่นิยมนำมาเพาะเลี้ยง เช่น Cordyceps militaris หรือถั่งเช่าสีทอง ซึ่งมีลักษณะเป็นก้านสีส้มถึงเหลืองทอง สามารถเพาะเลี้ยงได้ในสภาพแวดล้อมควบคุม ทำให้มีราคาถูกกว่าและหาได้ง่ายกว่าถั่งเช่าแท้จากธรรมชาติ

• ถั่งเช่าแท้ (Ophiocordyceps sinensis) มีลักษณะเป็นก้านสีน้ำตาลเข้มถึงดำ ติดอยู่กับตัวหนอนแห้ง
• ถั่งเช่าสีทอง (Cordyceps militaris) มีก้านสีส้มสดถึงเหลืองทอง เพาะเลี้ยงได้ง่าย
• แหล่งกำเนิดธรรมชาติอยู่ในเขตที่ราบสูงทิเบตและเทือกเขาหิมาลัย ระดับความสูง 3,000-5,000 เมตร
• ถั่งเช่าแท้จะถูกเก็บเกี่ยวในช่วงเดือนพฤษภาคมถึงมิถุนายนของทุกปี

คำถามที่พบบ่อย

หัวข้อที่เกี่ยวข้อง