มะขามป้อม คืออะไร ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และแหล่งกำเนิด
ทำความรู้จักกับมะขามป้อม
มะขามป้อม เป็นพืชท้องถิ่นที่มีความสำคัญในภูมิภาคเอเชียใต้และเอเชียตะวันออกเฉียงใต้มาอย่างยาวนาน พืชชนิดนี้มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Phyllanthus emblica L. จัดอยู่ในวงศ์ Phyllanthaceae ซึ่งเป็นวงศ์เดียวกับมะยม ในประเทศไทยพบได้ทั่วทุกภาค โดยเฉพาะในป่าเบญจพรรณและป่าเต็งรัง
มะขามป้อมมีชื่อเรียกหลากหลายตามท้องถิ่น เช่น กันโตด หรือ กำทวด ในภาคอีสาน และ สันยาส่า ในภาคเหนือ ผลของมะขามป้อมเป็นที่รู้จักกันดีในเรื่องรสชาติที่เป็นเอกลักษณ์ คือมีรสเปรี้ยวอมฝาด และเมื่อดื่มน้ำตามจะรู้สึกหวานชื่นใจ
ลักษณะทางพฤกษศาสตร์และการระบุชนิด
มะขามป้อมเป็นไม้ยืนต้นขนาดกลาง สูงประมาณ 8-18 เมตร ลำต้นมักคดงอเล็กน้อย เปลือกต้นสีน้ำตาลอมเทา ผิวเปลือกมีลักษณะลอกเป็นแผ่นบาง เรือนยอดเป็นพุ่มกลมหรือรูปไข่ กิ่งก้านแผ่กระจายออกรอบลำต้น
ใบของมะขามป้อมเป็นใบประกอบแบบขนนก เรียงสลับบนกิ่ง ใบย่อยมีขนาดเล็กรูปขอบขนาน กว้างประมาณ 3-6 มิลลิเมตร ยาว 8-15 มิลลิเมตร ปลายใบมนหรือแหลมเล็กน้อย ขอบใบเรียบ แผ่นใบบางเกลี้ยงทั้งสองด้าน สีเขียวอ่อน เมื่อมองจากระยะไกลจะคล้ายกับใบของมะขามแต่มีขนาดเล็กกว่า
ผลมะขามป้อมมีลักษณะกลมแป้นเล็กน้อย เส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5-2.5 เซนติเมตร ผิวเรียบเป็นมัน มีสันตื้นๆ 6 สัน เมื่อผลอ่อนจะมีสีเขียวอ่อน เมื่อสุกจะเปลี่ยนเป็นสีเหลืองอมเขียวหรือสีเหลืองอ่อน เนื้อผลกรอบฉ่ำน้ำ ภายในมีเมล็ดแข็ง 1 เมล็ด
- ลำต้นสูง 8-18 เมตร เปลือกสีน้ำตาลอมเทา ลอกเป็นแผ่นบาง
- ใบประกอบแบบขนนก ใบย่อยเล็กคล้ายใบมะขามแต่ขนาดเล็กกว่า
- ดอกเป็นช่อ ขนาดเล็ก สีเหลืองอมเขียว ออกดอกช่วงเดือนมกราคมถึงเมษายน
- ผลกลมแป้น มี 6 สัน ผลสุกสีเหลืองอมเขียว ออกผลช่วงเดือนตุลาคมถึงกุมภาพันธ์
การเก็บมะขามป้อมจากธรรมชาติควรมั่นใจว่าสามารถระบุชนิดได้อย่างถูกต้อง เนื่องจากอาจสับสนกับผลไม้ป่าชนิดอื่นที่มีลักษณะคล้ายคลึงกัน หากไม่แน่ใจควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์หรือนักสมุนไพรในท้องถิ่นก่อนนำมาบริโภค
คำถามที่พบบ่อย
หัวข้อที่เกี่ยวข้อง
หากพบพืชที่คาดว่าอาจเป็นมะขามป้อมในธรรมชาติ การใช้แอปพลิเคชันระบุชนิดพืชหรือการปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านพฤกษศาสตร์จะช่วยให้การระบุชนิดมีความถูกต้องและปลอดภัยยิ่งขึ้น