# OPD card หรือใบ OPD คืออะไร คลินิกต้องเก็บยังไงและนานแค่ไหน **[OPD card](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/124-opd-card-template-download/) หรือบัตรผู้ป่วยนอก** คือเอกสารที่บันทึกข้อมูลและประวัติการรักษาของคนไข้ที่มารับบริการแบบไม่ได้นอนพักที่สถานพยาบาล เป็นเอกสารพื้นฐานที่สุดของคลินิก และเป็นเอกสารที่มีข้อกำหนดทางกฎหมายเกี่ยวข้องมากกว่าที่หลายคนคิด > เนื้อหานี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ควรตรวจสอบข้อกำหนดที่บังคับใช้กับสถานพยาบาลประเภทของคุณกับผู้เชี่ยวชาญ ## OPD card ควรมีข้อมูลอะไร โครงสร้างพื้นฐานที่คลินิกส่วนใหญ่ใช้ **ข้อมูลระบุตัวตน** ชื่อ นามสกุล เลขประจำตัวประชาชน วันเกิด เพศ ที่อยู่ เบอร์ติดต่อ **ข้อมูลสำคัญทางการแพทย์** [ประวัติแพ้ยา](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/208-drug-allergy-card-register/) โรคประจำตัว ยาที่ใช้อยู่ ประวัติการผ่าตัด **ข้อมูลการมาแต่ละครั้ง** วันที่ อาการสำคัญ การตรวจร่างกาย การวินิจฉัย การรักษาและยาที่จ่าย ชื่อผู้ให้การรักษา **ข้อมูลเพิ่มเติมตามประเภทคลินิก** เช่น แผนภาพฟันสำหรับทันตกรรม ภาพก่อนหลังสำหรับคลินิกความงาม หรือน้ำหนักและสายพันธุ์สำหรับคลินิกสัตว์ **สองข้อแรกสำคัญเป็นพิเศษ** โดยเฉพาะประวัติแพ้ยา เพราะเป็นข้อมูลที่ต้องเข้าถึงได้ทันทีทุกครั้งที่คนไข้มา ไม่ใช่ข้อมูลที่ต้องไปค้นหา ## ปัญหาที่พบบ่อยกับ OPD card แบบกระดาษ **ค้นหาช้า** ยิ่งคนไข้สะสมมาก ยิ่งใช้เวลานาน และเป็นเวลาที่คนไข้ยืนรออยู่ที่เคาน์เตอร์ **ลายมืออ่านไม่ออก** ซึ่งกระทบทั้งความต่อเนื่องของการรักษาและความปลอดภัย **ใช้พร้อมกันไม่ได้** แพทย์ถือบัตรอยู่ในห้องตรวจ หน้าเคาน์เตอร์จึงตอบคำถามคนไข้ไม่ได้ **เสี่ยงสูญหายและเสียหาย** ทั้งจากน้ำ ไฟ และการวางผิดที่ **ค้นย้อนหลังเป็นกลุ่มไม่ได้** คำถามอย่าง "คนไข้ที่แพ้ยากลุ่มนี้มีใครบ้าง" หรือ "ใครถึงรอบตรวจซ้ำแล้ว" ตอบไม่ได้เลยถ้าไม่ไล่เปิดทีละใบ **ควบคุมการเข้าถึงได้ยาก** ตู้เอกสารที่ทุกคนเปิดได้ ทำให้ระบุไม่ได้ว่าใครเปิดดูข้อมูลคนไข้รายไหนเมื่อไหร่ **ข้อสุดท้ายเป็นประเด็นภายใต้ [PDPA](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/[เวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์](https://jib-os.hdmall.co.th/blog/140-emr-vs-ehr-difference/)สำหรับคลินิกความงาม-สิ่งที่ต้องมีเพื่อ[ความปลอดภัยของข้อมูล](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/เวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์สำหรับคลินิกความงาม-สิ่งที่ต้องมีเพื่อความปลอดภัยของข้อมูลคนไข้/)คนไข้)** เพราะข้อมูลสุขภาพเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหว ซึ่งควรมีมาตรการควบคุมการเข้าถึงที่เหมาะสม ## เก็บนานแค่ไหน **เวชระเบียนมีข้อกำหนดทางกฎหมายเรื่องระยะเวลาการเก็บรักษา** ซึ่งคลินิกต้องปฏิบัติตามและไม่สามารถทำลายก่อนครบกำหนดได้ ระยะเวลาและเงื่อนไขขึ้นอยู่กับประเภทสถานพยาบาลและลักษณะข้อมูล จึงควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญมากกว่าอ้างอิงตัวเลขจากบทความทั่วไป **สิ่งที่ควรทำในทางปฏิบัติ** - ทราบชัดว่าข้อกำหนดที่ใช้กับคลินิกของคุณคืออะไร - มีวิธีระบุได้ว่าเวชระเบียนแต่ละชุดครบกำหนดเมื่อไหร่ - มีขั้นตอนการทำลายที่ปลอดภัยและมีบันทึก - ถ้าเปลี่ยนระบบ อย่าทำลายของเดิมก่อนครบกำหนด **ข้อสุดท้ายสำคัญมากตอนย้ายระบบ** เพราะคลินิกจำนวนหนึ่งเข้าใจว่าย้ายข้อมูลเข้าระบบใหม่แล้วทิ้งของเดิมได้ทันที ## เก็บอย่างไรให้ปลอดภัยและใช้งานได้จริง ### ถ้ายังใช้กระดาษ - เก็บในตู้ที่ล็อกได้และกำหนดว่าใครมีกุญแจ - มีระบบเลขที่และการจัดเรียงที่ค้นได้เร็ว - แยกเก็บบัตรของคนไข้ที่ยังใช้บริการกับที่ไม่ได้มานานแล้ว - ป้องกันน้ำและไฟเท่าที่ทำได้ - **มีสำเนาสำรองของข้อมูลที่สำคัญที่สุด** เช่น ประวัติแพ้ยา ### ถ้าย้ายเป็นดิจิทัล - ควบคุมสิทธิ์ได้ว่าใครเห็นอะไร - มีบันทึกการเข้าถึงว่าใครเปิดดูเมื่อไหร่ - สำรองข้อมูลนอกสถานที่อัตโนมัติ - ค้นหาย้อนหลังได้ทั้งรายบุคคลและเป็นกลุ่ม - ส่งออกข้อมูลได้ถ้าวันหนึ่งต้องย้ายระบบอีก **ข้อที่สองเป็นสิ่งที่กระดาษทำไม่ได้เลย** และเป็นเหตุผลสำคัญที่ระบบดิจิทัลจัดการเรื่อง PDPA ได้ดีกว่า ไม่ใช่แค่เรื่องความสะดวก ## ย้ายจากกระดาษเป็นดิจิทัลอย่างไร คำแนะนำที่ตรงที่สุดคือ **อย่าย้ายทั้งหมด** คลินิกที่ตั้งใจสแกนบัตรทุกใบย้อนหลังสิบปีมักไม่ได้ทำจนจบ เพราะงานใหญ่เกินไป วิธีที่ใช้ได้จริง 1. **เริ่มบันทึกในระบบใหม่ตั้งแต่วันนี้** สำหรับคนไข้ใหม่และคนที่กลับมา 2. **ย้ายเฉพาะคนไข้ที่ยังใช้บริการอยู่** ปกติคือมาภายใน 18 ถึง 24 เดือน โดยคีย์เฉพาะข้อมูลสำคัญ ไม่ต้องพิมพ์ทุกบรรทัด 3. **สแกนเก็บเป็นภาพสำหรับบัตรที่มีข้อมูลสำคัญ** เช่น ประวัติแพ้ยาและการรักษาที่ซับซ้อน 4. **เก็บกระดาษเดิมไว้ตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด** **ข้อ 2 คือส่วนที่ประหยัดเวลาที่สุด** เพราะคลินิกส่วนใหญ่มีคนไข้ที่ยังใช้บริการอยู่เป็นสัดส่วนไม่มากเมื่อเทียบกับที่สะสมมาทั้งหมด ## เรียกอีกอย่างว่าอะไรบ้าง เอกสารนี้ถูกเรียกหลายชื่อ ทั้ง **OPD card**, **โอพีดีการ์ด**, **opd การ์ด**, **ใบ OPD** และ **บัตรผู้ป่วยนอก** ทั้งหมดหมายถึงสิ่งเดียวกัน คือบัตรบันทึกการรักษาของผู้ป่วยนอกที่ใช้ต่อเนื่องทุกครั้งที่คนไข้มา **คลินิกการพยาบาลและการผดุงครรภ์ก็ใช้เอกสารลักษณะเดียวกัน** โดยรายการที่ต้องบันทึกอาจต่างกันตามขอบเขตวิชาชีพ ควรตรวจสอบข้อกำหนดที่ใช้กับสถานพยาบาลของท่าน ## คำถามที่พบบ่อย ### ใบ OPD คืออะไร ใบ OPD คือคำเรียกสั้นๆ ของ OPD card หรือบัตรบันทึกการรักษาผู้ป่วยนอก เป็นเอกสารที่บันทึกประวัติ อาการ การตรวจ การวินิจฉัย และการรักษาของคนไข้แต่ละครั้งที่มาพบ คำว่า OPD ย่อมาจาก Out-Patient Department ซึ่งหมายถึงผู้ป่วยที่มารับการรักษาแล้วกลับ ไม่ได้นอนพักรักษาตัว ### OPD card คืออะไร OPD ย่อมาจาก Out-Patient Department ดังนั้น OPD card คือบัตรบันทึกข้อมูลและประวัติการรักษาของผู้ป่วยนอก ซึ่งหมายถึงคนไข้ที่มารับบริการโดยไม่ได้นอนพักที่สถานพยาบาล เป็นเอกสารพื้นฐานของคลินิกที่บันทึกทั้งข้อมูลระบุตัวตน ประวัติแพ้ยาและโรคประจำตัว และรายละเอียดการรักษาแต่ละครั้ง ### OPD card ต้องมีข้อมูลอะไรบ้าง โครงสร้างพื้นฐานประกอบด้วยข้อมูลระบุตัวตนของคนไข้ ข้อมูลสำคัญทางการแพทย์โดยเฉพาะประวัติแพ้ยาและโรคประจำตัว และบันทึกการมาแต่ละครั้งที่ระบุวันที่ อาการ การวินิจฉัย การรักษา ยาที่จ่าย และชื่อผู้ให้การรักษา นอกจากนี้อาจมีข้อมูลเฉพาะตามประเภทคลินิก เช่น แผนภาพฟันหรือภาพก่อนหลัง ### เวชระเบียนต้องเก็บนานแค่ไหน มีข้อกำหนดทางกฎหมายเรื่องระยะเวลาการเก็บรักษาที่คลินิกต้องปฏิบัติตาม โดยระยะเวลาและเงื่อนไขขึ้นอยู่กับประเภทสถานพยาบาลและลักษณะข้อมูล จึงควรตรวจสอบกับผู้เชี่ยวชาญสำหรับกรณีของคลินิกเอง สิ่งที่สำคัญในทางปฏิบัติคือต้องระบุได้ว่าเวชระเบียนแต่ละชุดครบกำหนดเมื่อไหร่ และมีขั้นตอนการทำลายที่ปลอดภัยพร้อมบันทึก ### เก็บ OPD card แบบกระดาษผิด PDPA ไหม ไม่ผิดโดยตัวมันเอง แต่ต้องมีมาตรการรักษาความปลอดภัยที่เหมาะสม เพราะข้อมูลสุขภาพเป็นข้อมูลส่วนบุคคลที่มีความอ่อนไหว ประเด็นที่กระดาษทำได้ยากคือการควบคุมว่าใครเข้าถึงข้อมูลส่วนไหนได้ และการตรวจสอบย้อนหลังว่าใครเปิดดูเวชระเบียนของใครเมื่อไหร่ ซึ่งเป็นสิ่งที่ระบบดิจิทัลจัดการได้ดีกว่า ### ย้าย OPD card เป็นดิจิทัลต้องสแกนทุกใบไหม ไม่ควรและมักทำไม่สำเร็จถ้าพยายาม วิธีที่ใช้ได้จริงคือเริ่มบันทึกในระบบใหม่ตั้งแต่วันนี้ ย้ายเฉพาะข้อมูลสำคัญของคนไข้ที่ยังใช้บริการอยู่ซึ่งปกติคือมาภายใน 18 ถึง 24 เดือน และสแกนเก็บเป็นภาพเฉพาะบัตรที่มีข้อมูลสำคัญอย่างประวัติแพ้ยา ส่วนกระดาษเดิมยังต้องเก็บตามระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด ### ทำลาย OPD card เดิมหลังย้ายเข้าระบบใหม่ได้ไหม ไม่ได้ทันที เพราะระยะเวลาการเก็บรักษาตามกฎหมายไม่ได้หมดไปเพราะเปลี่ยนรูปแบบการจัดเก็บ คลินิกจำนวนหนึ่งเข้าใจผิดว่าย้ายข้อมูลแล้วทิ้งของเดิมได้เลย ควรตรวจสอบข้อกำหนดที่ใช้กับคลินิกของคุณ และเมื่อครบกำหนดแล้วควรมีขั้นตอนการทำลายที่ปลอดภัยพร้อมบันทึกว่าทำลายอะไรเมื่อไหร่ ### OPD card แนวตั้งกับแนวนอน แบบไหนดีกว่ากัน ไม่มีแบบไหนถูกต้องกว่าโดยตัวมันเอง แนวตั้งใส่ตารางบันทึกการรักษาได้หลายแถวกว่าในหน้าเดียว จึงเหมาะกับคลินิกที่คนไข้มาต่อเนื่องหลายครั้ง ส่วนแนวนอนใส่คอลัมน์ได้กว้างกว่า จึงเหมาะกับงานที่ต้องบันทึกรายละเอียดต่อครั้งมาก เช่นงานที่มีผลตรวจหลายรายการ สิ่งที่สำคัญกว่าทิศทางกระดาษคือช่องประวัติแพ้ยาต้องเห็นได้ทันทีไม่ว่าจะวางแนวไหน ## อ่านต่อ - [คลินิกที่ยังเก็บ OPD ในระบบออฟไลน์ ย้ายยังไงไม่ให้งานสะดุด](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/89-migrating-from-offline-opd-records/) - [ระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ (EMR) คืออะไร ทำไมคลินิกยุคใหม่ต้องมี](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/ระบบเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์-emr-คืออะไร-ทำไมคลินิกยุคใหม่ต้องมี/) - [ข้อมูลคนไข้กับระบบ AI สิ่งที่คลินิกต้องรู้เรื่อง PDPA](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/85-patient-data-pdpa-and-ai-systems/) - [ดาวน์โหลดแบบฟอร์ม OPD Card ตัวอย่าง (PDF พิมพ์ได้) สำหรับคลินิก](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/124-opd-card-template-download/) - [สร้างแบบฟอร์ม OPD Card ของคลินิกคุณเอง แล้วสั่งพิมพ์ได้เลย](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/130-opd-card-builder/) - [คลินิกแพทย์แผนไทย ต้องบันทึกอะไรและวางระบบยังไง](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/137-thai-traditional-medicine-clinics/) - [คลินิกไร้กระดาษ ทำได้จริงแค่ไหน และควรเริ่มจากตรงไหน](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/138-paperless-clinic/) - [IPD กับ OPD ต่างกันอย่างไร และคลินิกต้องรู้อะไรบ้าง](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/142-ipd-vs-opd-difference/) - [HN คืออะไร คลินิกควรออกเลข HN ยังไงให้ไม่พัง](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/143-what-is-hn-hospital-number/) - [ใบส่งตัวผู้ป่วย ควรมีอะไรบ้าง พร้อมแบบฟอร์มกรอกแล้วพิมพ์ได้เลย](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/145-referral-letter-for-clinics/) - [บัตร OPD แนวตั้งหรือแนวนอนดี ข้อดีข้อเสียที่ต้องรู้ก่อนสั่งพิมพ์](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/168-opd-card-layout-orientation/) - [ดาวน์โหลดแบบฟอร์มใบส่งตัวผู้ป่วย (Excel) ฟรี พร้อมตัวอย่าง](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/181-referral-form-template/) - [ทะเบียนส่งตรวจแล็บและผลที่ค้าง ผลที่ไม่กลับมาหน้าตาเหมือนผลปกติ](https://hdmall.co.th/jib-os/resources/203-lab-pending-results-tracker/)