# ผ่าตัดไส้เลื่อนสะดือ **ผ่าตัดไส้เลื่อนสะดือ (Umbilical hernia repair) คือการดันไขมันหรือลำไส้ที่โป่งผ่านจุดอ่อนบริเวณสะดือกลับเข้าไปในช่องท้อง แล้วเย็บปิดหรือเสริมผนังหน้าท้องให้แข็งแรงขึ้น การผ่าตัดมักพิจารณาเมื่อก้อนเจ็บ โตขึ้น ดันกลับไม่ได้ หรือเสี่ยงติดค้าง แต่ก้อนขนาดเล็กที่ไม่มีอาการบางรายอาจติดตามอาการได้ก่อน** ## ประเด็นสำคัญ - ไส้เลื่อนสะดือในผู้ใหญ่โดยทั่วไปไม่ปิดเอง การผ่าตัดเป็นวิธีซ่อมจุดอ่อนโดยตรง แต่ไม่ใช่ทุกคนต้องรีบผ่าตัดทันที ศัลยแพทย์จะพิจารณาจากอาการ ขนาดก้อน ความเสี่ยงที่อวัยวะจะติดค้าง และสุขภาพโดยรวม - การผ่าตัดทำได้ทั้งแบบเปิดผ่านแผลบริเวณสะดือและแบบส่องกล้องผ่านแผลเล็กหลายตำแหน่ง อาจเย็บซ่อมด้วยเนื้อเยื่อของผู้ป่วยหรือใช้แผ่นตาข่ายช่วยเสริม วิธีที่เหมาะขึ้นกับลักษณะไส้เลื่อนและดุลยพินิจของศัลยแพทย์ - หากก้อนปวดมากขึ้นทันที แข็ง ดันกลับไม่ได้ ผิวหนังเปลี่ยนสี หรือมีอาเจียนและท้องอืดร่วมด้วย ควรไปห้องฉุกเฉิน เพราะอาจเกิดไส้เลื่อนติดค้างหรือลำไส้ขาดเลือด ## ผ่าตัดไส้เลื่อนสะดือ คืออะไร [ไส้เลื่อน](/hdcare/inguinal-hernia-repair/)สะดือเกิดจากผนังหน้าท้องรอบสะดือมีช่องหรือจุดอ่อน ทำให้เยื่อบุช่องท้อง ไขมัน หรือลำไส้บางส่วนดันออกมาเป็นก้อนนูน ก้อนอาจเห็นชัดขึ้นเวลายืน ไอ เบ่ง หรือออกแรง และอาจยุบลงเมื่อนอนราบหรือใช้นิ้วกดเบาๆ การผ่าตัดมีเป้าหมายหลัก 3 อย่าง ได้แก่ 1. แยกถุงไส้เลื่อนออกจากเนื้อเยื่อรอบข้าง 2. นำไขมันหรือลำไส้กลับเข้าไปในช่องท้อง 3. ปิดช่องโหว่และเสริมผนังหน้าท้องเพื่อลดโอกาสที่ไส้เลื่อนจะกลับออกมา วิธีซ่อมหลักมีดังนี้ | วิธีผ่าตัด | ทำอย่างไร | มักพิจารณาเมื่อ | |---|---|---| | ผ่าตัดแบบเปิด | เปิดแผลเดียวบริเวณในหรือใต้สะดือ แล้วซ่อมช่องโหว่โดยตรง | ไส้เลื่อนขนาดเล็กถึงปานกลาง หรือกรณีที่เข้าถึงจากแผลเดียวได้เหมาะสม | | ผ่าตัดส่องกล้อง | เปิดแผลเล็กหลายตำแหน่ง ใส่กล้องและเครื่องมือเข้าไปซ่อมจากด้านใน | ไส้เลื่อนบางลักษณะ ก้อนขนาดใหญ่ ไส้เลื่อนเป็นซ้ำ หรือเมื่อศัลยแพทย์เห็นว่าเหมาะ | | เย็บซ่อมด้วยเนื้อเยื่อ | เย็บขอบเนื้อเยื่อที่แข็งแรงเข้าหากัน | ช่องโหว่บางขนาด ผู้ป่วยบางราย หรือเด็ก | | ซ่อมร่วมกับแผ่นตาข่าย | วางวัสดุเสริมบริเวณจุดอ่อนก่อนยึดให้มั่นคง | ต้องการเสริมความแข็งแรง โดยเฉพาะช่องโหว่ที่ใหญ่ขึ้นหรือมีความเสี่ยงเป็นซ้ำ | แผ่นตาข่ายไม่จำเป็นในผู้ป่วยทุกราย และโดยทั่วไปไม่ใช่วิธีหลักในเด็ก ศัลยแพทย์จะชั่งน้ำหนักระหว่างความแข็งแรงของการซ่อมกับความเสี่ยง เช่น การติดเชื้อหรือปัญหาจากวัสดุที่ใส่ไว้ [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) ไส้เลื่อนสะดือในเด็กต่างจากผู้ใหญ่ เด็กเล็กจำนวนมากมีช่องบริเวณสะดือที่ค่อยๆ ปิดได้เองเมื่อโตขึ้น จึงมักติดตามอาการก่อนหากก้อนไม่เจ็บและไม่มีภาวะแทรกซ้อน ส่วนไส้เลื่อนสะดือในผู้ใหญ่มักไม่หายไปเอง และอาจค่อยๆ ใหญ่หรือทำให้ไม่สบายมากขึ้น ## ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ ### ผู้ที่อาจเหมาะกับการผ่าตัด ศัลยแพทย์มักพิจารณาการผ่าตัดในผู้ใหญ่เมื่อมีลักษณะต่อไปนี้อย่างน้อยหนึ่งข้อ - ก้อนทำให้ปวด ตึง หน่วง หรือรบกวนการใช้ชีวิต - ก้อนโตขึ้นเมื่อเทียบกับเดิม - ก้อนยื่นออกมาบ่อยขึ้นหรือดันกลับได้ยากขึ้น - เคยมีช่วงที่ก้อนติดค้างหรือปวดมาก - มีความเสี่ยงที่ไขมันหรือลำไส้จะติดอยู่ในถุงไส้เลื่อน - ลักษณะของไส้เลื่อนทำให้ศัลยแพทย์กังวลว่าจะเกิดการอุดตันหรือขาดเลือด - ผู้ป่วยต้องออกแรง ยกของ หรือทำกิจกรรมที่ทำให้มีอาการเป็นประจำ ก้อนที่ดันกลับไม่ได้เรียกว่า “ไส้เลื่อนติดค้าง” หากเลือดไปเลี้ยงเนื้อเยื่อหรือลำไส้ในก้อนไม่เพียงพอ จะเรียกว่า “ไส้เลื่อนรัดคอ” ซึ่งเป็นภาวะฉุกเฉินและอาจต้องผ่าตัดโดยเร็ว [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) ### เด็กควรผ่าตัดเมื่อใด เด็กส่วนใหญ่ไม่ต้องผ่าตัดทันที เพราะช่องสะดืออาจปิดเองระหว่างการเจริญเติบโต แพทย์อาจพิจารณาผ่าตัดหาก - ก้อนเจ็บหรือดันกลับไม่ได้ - สงสัยว่าลำไส้ติดค้างหรือเลือดไปเลี้ยงไม่พอ - ช่องไม่ปิดเมื่อถึงวัยที่ควรปิดแล้ว - ก้อนมีขนาดใหญ่หรือมีเหตุผลเฉพาะที่ควรแก้ไข ช่วงเวลาที่เหมาะสมต้องพิจารณาตามอายุ ขนาดช่องเปิด อาการ และความเสี่ยงจากการดมยาสลบ ไม่ควรใช้เหรียญ เทป หรืออุปกรณ์กดสะดือ เพราะไม่ช่วยให้ช่องผนังหน้าท้องปิดและอาจทำให้ผิวหนังระคายเคือง ### ผู้ที่อาจติดตามอาการก่อนได้ ผู้ใหญ่บางรายที่ก้อนเล็ก ไม่มีอาการ ดันกลับได้ และมีความเสี่ยงจากการผ่าตัดสูง อาจเลือกเฝ้าดูอาการร่วมกับแพทย์ได้ การเฝ้าดูไม่ได้ทำให้ช่องโหว่ปิด แต่หลีกเลี่ยงการผ่าตัดในช่วงที่ประโยชน์อาจยังไม่มากกว่าความเสี่ยง ผู้ที่มีโรคหัวใจหรือปอดควบคุมไม่ดี การติดเชื้อที่ผิวหนังบริเวณผ่าตัด ภาวะเลือดออกผิดปกติ หรือโรคประจำตัวที่ยังไม่คงที่ อาจต้องเลื่อนการผ่าตัดที่วางแผนไว้ก่อน อย่างไรก็ตาม หากเกิดลำไส้ติดค้างหรือขาดเลือด ทีมรักษาจะประเมินความจำเป็นเร่งด่วนเป็นรายกรณี หากกำลังตั้งครรภ์หรือวางแผนตั้งครรภ์ ควรแจ้งศัลยแพทย์ เพราะการขยายตัวของหน้าท้องอาจมีผลต่อเวลาและวิธีซ่อม ผู้ที่มีน้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ หรือเป็นเบาหวานยังอาจผ่าตัดได้ แต่ควรควบคุมปัจจัยเหล่านี้เท่าที่ทำได้เพื่อลดปัญหาแผลและภาวะแทรกซ้อน งานวิจัยเชิงสังเกตพบความสัมพันธ์ระหว่างโรคอ้วนหรือเบาหวานกับภาวะแทรกซ้อนหลังซ่อมไส้เลื่อน แต่ไม่ได้หมายความว่าผู้ที่มีภาวะเหล่านี้ทุกคนจะเกิดปัญหา [PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10777094/) ## เตรียมตัวก่อนผ่าตัด ก่อนกำหนดวันผ่าตัด ศัลยแพทย์จะตรวจหน้าท้องขณะนอนและยืน รวมถึงอาจให้ไอหรือเบ่งเบาๆ เพื่อประเมินก้อน ผู้ป่วยส่วนใหญ่วินิจฉัยได้จากประวัติและการตรวจร่างกาย แต่อาจต้องตรวจภาพถ่าย เช่น อัลตราซาวนด์หรือเอกซเรย์คอมพิวเตอร์ หากก้อนไม่ชัด มีหลายตำแหน่ง เคยผ่าตัดมาก่อน หรือสงสัยภาวะแทรกซ้อน การตรวจเลือด คลื่นไฟฟ้าหัวใจ ภาพถ่ายรังสีทรวงอก หรือการประเมินอื่นไม่ได้จำเป็นเหมือนกันทุกคน โรงพยาบาลจะเลือกตามอายุ โรคประจำตัว ชนิดยาระงับความรู้สึก และความซับซ้อนของการผ่าตัด ### แจ้งข้อมูลสุขภาพให้ครบ ควรแจ้งทีมรักษาเกี่ยวกับ - โรคหัวใจ ปอด เบาหวาน ความดันโลหิตสูง ไตหรือตับ - ประวัติเลือดออกง่าย ลิ่มเลือด หรือแพ้ยา - ปัญหาจากการดมยาสลบในอดีต รวมถึงประวัติของคนในครอบครัว - การตั้งครรภ์หรือโอกาสตั้งครรภ์ - การสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า และการดื่มแอลกอฮอล์ - ไข้ ไอ หวัด แผลติดเชื้อ หรืออาการเจ็บป่วยที่เกิดขึ้นก่อนวันผ่าตัด - ยา วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริมทุกชนิดที่ใช้อยู่ นำรายชื่อยา ขนาดที่ใช้ และเวลาที่รับประทานไปด้วย จะช่วยให้ทีมรักษาวางแผนได้ปลอดภัยกว่าการจำชื่อจากความทรงจำเพียงอย่างเดียว ### ยาที่อาจต้องหยุดหรือปรับ ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน และอาหารเสริมบางชนิดอาจต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด แต่ห้ามหยุดยาเอง โดยเฉพาะยาที่ใช้ป้องกันหลอดเลือดสมองอุดตัน ลิ่มเลือด หรือภาวะแทรกซ้อนจากโรคหัวใจ ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะบอกว่าควรใช้ยาใดต่อ หยุดยาใด และเริ่มใหม่เมื่อใดตามเหตุผลที่ใช้ยา ชนิดการผ่าตัด การทำงานของไต และความเสี่ยงเลือดออก [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) ### การงดอาหารและน้ำ โรงพยาบาลจะกำหนดเวลางดอาหาร น้ำ เครื่องดื่ม นม ลูกอม และหมากฝรั่งตามชนิดของยาระงับความรู้สึก ควรทำตามเวลาที่ได้รับอย่างเคร่งครัด เพราะอาหารหรือน้ำในกระเพาะอาจไหลย้อนเข้าสู่ปอดขณะให้ยาสลบ หากเผลอรับประทานหรือดื่ม ควรบอกทีมรักษาตามจริง การผ่าตัดอาจต้องเลื่อนเพื่อความปลอดภัย ### เตรียมบ้านและการเดินทาง - จัดให้มีผู้ใหญ่มารับ หากโรงพยาบาลอนุญาตให้กลับในวันเดียวกัน - เตรียมคนช่วยดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ หรือสัตว์เลี้ยงในช่วงแรก - วางของใช้ที่จำเป็นไว้ในระดับที่หยิบง่าย เพื่อลดการก้มและยก - นำเอกสารยืนยันตัวตน เอกสารสิทธิการรักษา รายชื่อยา และผลตรวจที่โรงพยาบาลขอ - สวมเสื้อผ้าหลวมและถอดเครื่องประดับตามคำแนะนำ - หากสูบบุหรี่ ควรเริ่มลดหรือหยุดตั้งแต่ก่อนผ่าตัด เพราะการสูบบุหรี่อาจทำให้แผลหายช้าและเพิ่มปัญหาระบบหายใจ ## ขั้นตอนการผ่าตัด รายละเอียดจริงแตกต่างกันตามขนาด ตำแหน่ง เนื้อหาที่อยู่ในถุงไส้เลื่อน ประวัติผ่าตัด และวิธีที่เลือก แต่ลำดับทั่วไปมีดังนี้ ### 1. ตรวจยืนยันและเตรียมยาระงับความรู้สึก ทีมรักษาจะยืนยันชื่อ ตำแหน่งผ่าตัด ประวัติแพ้ยา และการงดอาหาร วิสัญญีแพทย์จะประเมินอีกครั้งและให้ยาระงับความรู้สึกที่เหมาะสม การส่องกล้องมักใช้การดมยาสลบ ผู้ป่วยจึงหลับระหว่างผ่าตัด ส่วนการผ่าตัดแบบเปิดบางกรณีอาจใช้ยาชาเฉพาะที่ ยาชาบริเวณ หรือการดมยาสลบร่วมกับยาแก้ปวด วิธีที่ใช้ขึ้นกับขนาดไส้เลื่อน สุขภาพ ความกังวลของผู้ป่วย และแนวทางของทีมรักษา [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) ### 2. เปิดทางเข้าสู่บริเวณไส้เลื่อน หากเป็นการผ่าตัดแบบเปิด ศัลยแพทย์มักเปิดแผลโค้งตามแนวผิวหนังในหรือใต้สะดือ เพื่อเข้าถึงถุงไส้เลื่อนและช่วยให้แผลกลืนกับแนวธรรมชาติของสะดือ หากเป็นการส่องกล้อง จะเปิดแผลเล็กหลายตำแหน่ง ใส่กล้องที่ส่งภาพไปยังจอ และสอดเครื่องมือผ่านแผลอื่น การส่องกล้องไม่ได้เหมาะกว่าการผ่าตัดเปิดในทุกกรณี การเลือกวิธีต้องพิจารณาประโยชน์และข้อจำกัดของแต่ละคน ### 3. แยกถุงไส้เลื่อนและตรวจอวัยวะภายใน ศัลยแพทย์จะแยกถุงไส้เลื่อนออกจากเนื้อเยื่อรอบข้าง ตรวจว่าในถุงมีไขมันหรือลำไส้ และประเมินว่าเนื้อเยื่อยังมีเลือดไปเลี้ยงดีหรือไม่ จากนั้นจึงดันเนื้อหากลับเข้าไปในช่องท้อง หากเป็นการผ่าตัดฉุกเฉินและพบลำไส้ขาดเลือด อาจต้องตัดส่วนที่เสียหายและต่อลำไส้กลับเข้าหากัน ทำให้การผ่าตัดซับซ้อนและพักรักษาตัวนานกว่าการซ่อมที่วางแผนไว้ ### 4. ปิดช่องโหว่ของผนังหน้าท้อง ช่องที่กล้ามเนื้อหรือพังผืดจะถูกเย็บปิดด้วยไหมที่แข็งแรง บางรายใช้การเย็บอย่างเดียว บางรายใช้แผ่นตาข่ายวางทับ ใต้ หรือระหว่างชั้นผนังหน้าท้องเพื่อเสริมบริเวณอ่อนแอ ศัลยแพทย์จะพิจารณาขนาดช่อง ความแข็งแรงของเนื้อเยื่อ การปนเปื้อนหรือการติดเชื้อ โรคร่วม และโอกาสเกิดซ้ำก่อนเลือกใช้แผ่นตาข่าย ### 5. ปิดแผลและเฝ้าดูอาการ หลังตรวจเลือดออก ศัลยแพทย์จะปิดชั้นเนื้อเยื่อและผิวหนัง แล้วปิดแผลด้วยวัสดุที่เหมาะสม ผู้ป่วยจะถูกย้ายไปห้องพักฟื้นเพื่อติดตามการหายใจ ความดัน ชีพจร อาการปวด คลื่นไส้ และแผลผ่าตัด ก่อนกลับบ้าน ทีมรักษาจะประเมินว่าผู้ป่วยรู้สึกตัวดี เดินหรือขยับได้ตามสมควร รับน้ำได้ ปัสสาวะได้เมื่อจำเป็น และไม่มีสัญญาณเลือดออกหรือภาวะแทรกซ้อนทันที ## ใช้เวลานานแค่ไหน ระยะเวลาผ่าตัดแตกต่างกันมากตามขนาดและความซับซ้อน วิธีผ่าตัด พังผืด การเป็นซ้ำ และการมีลำไส้ติดค้าง ศัลยแพทย์ผู้รักษาจึงเป็นผู้ประเมินเวลาคร่าวๆ สำหรับแต่ละราย เวลาที่อยู่ในห้องผ่าตัดไม่เท่ากับเวลาที่อยู่โรงพยาบาลทั้งหมด ยังต้องรวมการเตรียมตัวก่อนผ่าตัดและการเฝ้าดูอาการหลังได้รับยาระงับความรู้สึก ผู้ที่ผ่าตัดตามแผนและไม่มีภาวะแทรกซ้อนจำนวนหนึ่งกลับบ้านได้ในวันเดียวกัน แต่บางรายต้องพักค้างคืนหรือหลายคืน โดยเฉพาะเมื่อ - ผ่าตัดฉุกเฉิน - ไส้เลื่อนมีขนาดใหญ่หรือซับซ้อน - ต้องตัดหรือต่อลำไส้ - มีอาการปวด คลื่นไส้ หรือปัสสาวะลำบาก - มีโรคหัวใจ ปอด หรือโรคประจำตัวที่ต้องเฝ้าระวัง - ไม่มีผู้ดูแลที่บ้านหรือยังเดินทางกลับไม่ปลอดภัย แนวทางรับไว้รักษาและเกณฑ์กลับบ้านแตกต่างกันระหว่างโรงพยาบาลในประเทศไทย ศัลยแพทย์จะประเมินจากผลผ่าตัดและอาการหลังฟื้นจากยา ## พักฟื้นนานแค่ไหน ผู้ป่วยมักเริ่มลุกเดินได้ในวันผ่าตัดหรือหลังผ่าตัดไม่นาน การเดินระยะสั้นช่วยให้ร่างกายกลับมาเคลื่อนไหวและลดการอยู่นิ่งเป็นเวลานาน แต่ควรเพิ่มกิจกรรมทีละน้อยและหลีกเลี่ยงการฝืนเมื่อปวด ระยะพักฟื้นไม่มีช่วงเดียวที่ใช้ได้กับทุกคน การซ่อมก้อนเล็กตามแผนอาจฟื้นเร็วกว่าการซ่อมก้อนใหญ่ การผ่าตัดฉุกเฉิน หรือการผ่าตัดที่เกี่ยวข้องกับลำไส้ | ช่วงเวลาโดยทั่วไป | สิ่งที่อาจพบและกิจกรรมที่มักทำได้ | |---|---| | วันแรกถึงไม่กี่วันแรก | ปวดตึง บวม ช้ำ หรือรู้สึกดึงบริเวณสะดือ เดินระยะสั้น รับประทานอาหารตามที่ร่างกายรับได้ และพักเป็นช่วงๆ | | ช่วงสัปดาห์แรก | ทำกิจวัตรเบาๆ ได้มากขึ้น หากไม่เพิ่มอาการปวด งานนั่งโต๊ะบางประเภทอาจเริ่มได้เมื่อไม่ต้องใช้ยาแก้ปวดที่ทำให้ง่วงและเดินทางได้ปลอดภัย | | ไม่มีกรอบเวลามาตรฐาน | กลับไปทำงานเบาและค่อยๆ เพิ่มการยกของตามอาการและคำสั่งของศัลยแพทย์ในใบจำหน่าย โดยเฉพาะผู้ที่ผ่าตัดฉุกเฉิน ผ่าตัดลำไส้ หรือซ่อมไส้เลื่อนขนาดใหญ่ต้องได้รับคำแนะนำเฉพาะราย | | หลังจากนั้น | กลับสู่กิจกรรมเต็มที่เมื่อแผลหายดี ไม่ปวดผิดปกติ และศัลยแพทย์อนุญาต โดยการซ่อมที่ซับซ้อนอาจใช้เวลานานกว่า | แหล่งข้อมูลหนึ่งรายงานว่าผู้ป่วยหลังผ่าตัดเปิดที่ไม่ซับซ้อนบางรายหยุดงานประมาณ 3-5 วัน และเว้นกิจกรรมหนักราว 3 สัปดาห์ แต่ข้อมูลนี้มาจากสถานพยาบาลต่างประเทศและใช้แทนคำแนะนำเฉพาะบุคคลไม่ได้ [Mount Sinai](https://www.mountsinai.org/care/surgery/services/general-surgery/conditions/hernia/umbilical-hernia) ในทางปฏิบัติ งานที่ต้องยก ดัน ดึง หรือเกร็งหน้าท้องอาจต้องหยุดนานกว่านั้น ### อาการที่มักเกิดในช่วงแรก - ปวดหรือตึงรอบสะดือ โดยเฉพาะเวลาไอ ลุกจากเตียง หรือเปลี่ยนท่า - บวมและช้ำบริเวณแผล - รู้สึกเหนื่อยกว่าปกติ - ท้องอืดหรือถ่ายยากจากยาระงับความรู้สึก การเคลื่อนไหวน้อย และยาแก้ปวดบางชนิด - บวมเป็นก้อนนิ่มหรือมีของเหลวคั่งใต้แผล ซึ่งต้องให้แพทย์แยกจากไส้เลื่อนเป็นซ้ำ เวลาจะไอหรือจาม อาจใช้หมอนใบเล็กประคองหน้าท้องเบาๆ เพื่อลดความรู้สึกกระเทือน ไม่ควรรัดหน้าท้องแน่นหรือใช้อุปกรณ์พยุงเอง เว้นแต่ทีมผ่าตัดแนะนำ ### การขับรถและกลับไปทำงาน กลับมาขับรถเมื่อหมุนตัว เหยียบเบรกฉุกเฉิน และควบคุมรถได้โดยไม่เจ็บมาก รวมทั้งไม่ได้ใช้ยาที่ทำให้ง่วงหรือการตอบสนองช้าลง ควรตรวจข้อกำหนดของแพทย์และบริษัทประกันด้วย งานนั่งโต๊ะมักกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยกของ ปีนป่าย หรือเกร็งหน้าท้อง หากงานเกี่ยวข้องกับแรงกาย ควรให้ศัลยแพทย์ระบุข้อจำกัดตามลักษณะงาน ไม่ควรประเมินจากขนาดแผลภายนอกเพียงอย่างเดียว เพราะเนื้อเยื่อชั้นลึกยังต้องใช้เวลาสมานตัว ## ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน ผู้ป่วยส่วนใหญ่ผ่านการผ่าตัดโดยไม่มีปัญหารุนแรง แต่การผ่าตัดและยาระงับความรู้สึกมีความเสี่ยง ไม่มีวิธีใดรับประกันว่าจะไม่เกิดภาวะแทรกซ้อนหรือไส้เลื่อนกลับเป็นซ้ำ ### ความเสี่ยงทั่วไปจากการผ่าตัด - เลือดออกหรือก้อนเลือดคั่ง - แผลติดเชื้อ - แพ้ยาหรือมีปัญหาจากยาระงับความรู้สึก - หายใจลำบากหรือปัญหาปอด - ลิ่มเลือดที่ขาหรือเคลื่อนไปปอด - ปัสสาวะลำบากหลังผ่าตัด - ปวดแผลระยะสั้นหรือปวดเรื้อรัง ### ความเสี่ยงเฉพาะของการซ่อมไส้เลื่อน - มีน้ำคั่งใต้แผล - บาดเจ็บต่อลำไส้หรืออวัยวะใกล้เคียง - ลำไส้ทำงานช้าหรืออุดตัน - การติดเชื้อบริเวณแผ่นตาข่าย - รู้สึกมีก้อน ตึง หรือระคายเคืองบริเวณที่ซ่อม - สะดือมีรูปร่างเปลี่ยนไป - ไส้เลื่อนกลับเป็นซ้ำ MedlinePlus ระบุว่าการบาดเจ็บต่อลำไส้เป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบไม่บ่อย แต่ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นเมื่อมีไส้เลื่อนติดค้าง พังผืด หรือการผ่าตัดเดิม [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) งานวิจัยเกี่ยวกับการซ่อมไส้เลื่อนหลายชนิดรายงานภาวะแทรกซ้อน เช่น น้ำคั่ง แผลติดเชื้อ และการติดเชื้อของแผ่นตาข่าย แต่ตัวเลขจากงานนั้นไม่ควรนำมาใช้ทำนายความเสี่ยงของการผ่าตัดไส้เลื่อนสะดือรายบุคคล เพราะรวมตำแหน่งไส้เลื่อนและลักษณะผู้ป่วยหลายแบบ [PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10777094/) ความเสี่ยงส่วนบุคคลขึ้นกับขนาดก้อน การผ่าตัดตามแผนหรือฉุกเฉิน การใช้แผ่นตาข่าย อายุ น้ำหนัก การสูบบุหรี่ เบาหวาน โรคหัวใจหรือปอด และประวัติแผลติดเชื้อ ศัลยแพทย์ควรอธิบายว่าความเสี่ยงข้อใดสำคัญกับคุณมากที่สุดก่อนลงนามยินยอม ## สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที > **อาการฉุกเฉิน โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที** ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัดก่อน หากมีอาการเหล่านี้ หายใจลำบากหรือหายใจไม่ออก เจ็บแน่นหน้าอก หมดสติหรือซึมมากจนปลุกไม่ตื่น ชัก เลือดออกมากไม่หยุด ใบหน้า ปาก หรือคอบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดขึ้นทันที > > อาการอื่นด้านล่าง ให้ทำตามที่ระบุไว้ในแต่ละข้อ ข้อที่ไม่ได้ระบุว่าฉุกเฉิน ให้ติดต่อทีมผ่าตัดหรือโรงพยาบาลที่รักษาทันทีที่พบ หากติดต่อไม่ได้ ไม่แน่ใจ หรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน หลังผ่าตัด ควรติดต่อทีมผ่าตัดหรือไปโรงพยาบาลทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้ - หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หน้ามืดมาก หรือหมดสติ - ปวดท้องหรือปวดแผลรุนแรงขึ้นอย่างรวดเร็ว - หน้าท้องบวมตึงมากขึ้นร่วมกับอาเจียน - ไม่ผายลม ไม่ถ่าย และปวดท้องมาก - แผลมีเลือดออกต่อเนื่อง แผลแยก หรือมีเนื้อเยื่อยื่นออกมา - แผลแดงลาม ร้อน บวมมาก มีหนอง หรือมีกลิ่นผิดปกติ - มีไข้หรือหนาวสั่นร่วมกับอาการแผลผิดปกติ - ผิวบริเวณสะดือเปลี่ยนเป็นสีคล้ำ ม่วง หรือน้ำเงิน - ขาข้างหนึ่งบวม แดง ร้อน หรือปวดผิดปกติ - ปัสสาวะไม่ได้หรือปัสสาวะน้อยลงมาก - ก้อนบริเวณสะดือกลับมาและแข็ง เจ็บ หรือดันกลับไม่ได้ สำหรับผู้ที่ยังไม่ได้ผ่าตัด ก้อนที่ปวดมาก ดันกลับไม่ได้ ร่วมกับคลื่นไส้ อาเจียน ท้องอืด ไม่ผายลม หรือผิวหนังเปลี่ยนสี เป็นสัญญาณของไส้เลื่อนติดค้างหรือรัดคอ ไม่ควรรอวันนัดตามปกติ [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) ## ทางเลือกอื่น ### เฝ้าดูอาการ การเฝ้าดูอาจเป็นทางเลือกสำหรับผู้ใหญ่ที่ก้อนเล็ก ไม่มีอาการ และดันกลับได้ โดยต้องเข้าใจว่าไส้เลื่อนมักไม่ปิดเอง ควรสังเกตว่าก้อนโตขึ้น เจ็บขึ้น หรือดันกลับยากขึ้นหรือไม่ และรู้สัญญาณฉุกเฉินอย่างชัดเจน ผู้ที่สุขภาพไม่พร้อมรับการผ่าตัดอาจควบคุมโรคประจำตัว ลดหรือหยุดบุหรี่ และปรับน้ำหนักก่อนประเมินใหม่ การรอควรเป็นแผนร่วมกับศัลยแพทย์ ไม่ใช่ปล่อยก้อนไว้โดยไม่มีการติดตาม ### ลดกิจกรรมที่กระตุ้นอาการ การหลีกเลี่ยงยกของที่ทำให้ปวด รักษาอาการไอเรื้อรัง และลดการเบ่งจากท้องผูกอาจช่วยลดอาการ แต่ไม่สามารถปิดช่องโหว่ของผนังหน้าท้องได้ หากต้องยกของ ควรใช้ท่าที่เหมาะสมและหยุดเมื่อก้อนเจ็บหรือแข็งขึ้น เข็มขัดหรืออุปกรณ์พยุงไส้เลื่อนอาจช่วยประคองชั่วคราวในบางราย แต่ไม่ใช่การรักษาให้ช่องปิด การใช้ผิดขนาดหรือกดบนก้อนที่ติดค้างอาจทำให้เจ็บและทำให้ประเมินอาการล่าช้า จึงควรใช้เฉพาะเมื่อผู้รักษาแนะนำ ### เลือกวิธีผ่าตัดอื่น หากจำเป็นต้องซ่อม ศัลยแพทย์อาจเสนอการผ่าตัดเปิดหรือส่องกล้อง รวมถึงการเย็บอย่างเดียวหรือเสริมแผ่นตาข่าย แต่ละวิธีมีข้อดีและข้อจำกัดต่างกัน ไม่มีวิธีเดียวที่เหมาะกับทุกคน ก่อนตัดสินใจ ควรถามว่า - ช่องไส้เลื่อนมีขนาดและลักษณะอย่างไร - เหตุใดจึงแนะนำวิธีเปิดหรือส่องกล้อง - จำเป็นต้องใช้แผ่นตาข่ายหรือไม่ และจะวางไว้ในชั้นใด - หากพบลำไส้ติดค้าง แผนผ่าตัดอาจเปลี่ยนอย่างไร - ความเสี่ยงเป็นซ้ำและข้อจำกัดหลังผ่าตัดของกรณีนี้คืออะไร ## สิทธิการรักษา ความครอบคลุมขึ้นกับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ โรงพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และเงื่อนไขของแต่ละกองทุน ควรแยกเรื่อง “มีข้อบ่งชี้ให้ผ่าตัดหรือไม่” ออกจากเรื่อง “ใช้สิทธิที่ใดและต้องขออนุมัติอย่างไร” ### สิทธิหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ผู้มีสิทธิบัตรทองควรเริ่มที่หน่วยบริการประจำหรือหน่วยบริการที่ระบบกำหนด แพทย์จะตรวจและส่งต่อไปยังโรงพยาบาลที่มีศัลยแพทย์หากจำเป็น การผ่าตัดที่มีข้อบ่งชี้ทางการแพทย์อาจอยู่ในสิทธิ แต่ต้องเป็นไปตามขั้นตอนส่งต่อและแนวทางของหน่วยบริการ ควรถามหน่วยบริการว่า ต้องใช้ใบส่งตัวหรือไม่ ต้องตรวจอะไรล่วงหน้า และการติดตามหลังผ่าตัดทำที่โรงพยาบาลใด ### สิทธิประกันสังคม ผู้ประกันตนควรติดต่อโรงพยาบาลตามสิทธิให้แพทย์ประเมินก่อน หากต้องส่งต่อ โรงพยาบาลจะดำเนินการตามเครือข่ายและหลักเกณฑ์ที่ใช้ในขณะนั้น กรณีฉุกเฉิน เช่น สงสัยลำไส้ขาดเลือด ควรไปสถานพยาบาลที่เข้าถึงได้ทันที แล้วให้ญาติหรือผู้ดูแลประสานเรื่องสิทธิภายหลังตามระบบ ### สิทธิข้าราชการหรือสวัสดิการต้นสังกัด ผู้มีสิทธิข้าราชการหรือสวัสดิการหน่วยงานควรตรวจสอบโรงพยาบาลที่ใช้สิทธิได้ วิธีส่งตัว และเงื่อนไขของวัสดุที่ใช้ในการผ่าตัด เอกสารที่ต้องเตรียมอาจแตกต่างตามต้นสังกัดและสถานพยาบาล ### ประกันสุขภาพเอกชน ประกันเอกชนพิจารณาจากกรมธรรม์ ระยะเวลารอคอย โรคหรืออาการที่มีอยู่ก่อนทำประกัน ความจำเป็นทางการแพทย์ และเครือข่ายโรงพยาบาล ควรขอให้โรงพยาบาลส่งข้อมูลเพื่อพิจารณาสิทธิก่อนเข้ารับการผ่าตัดตามแผน และถามบริษัทประกันว่า - ต้องขออนุมัติล่วงหน้าหรือไม่ - คุ้มครองการผ่าตัดแบบผู้ป่วยนอกหรือจำเป็นต้องนอนโรงพยาบาล - คุ้มครองค่าวิสัญญี การตรวจทางพยาธิวิทยา และวัสดุผ่าตัดหรือไม่ - มีข้อยกเว้นเกี่ยวกับไส้เลื่อนเดิมหรือภาวะที่เป็นมาก่อนหรือไม่ - ต้องใช้เอกสารจากศัลยแพทย์อะไรบ้าง อย่าตัดสินใจเลือกวิธีผ่าตัดจากสิทธิอย่างเดียว ควรให้ศัลยแพทย์อธิบายก่อนว่าวิธีใดเหมาะทางการแพทย์ แล้วจึงตรวจสอบความครอบคลุมและทางเลือกที่ทำได้จริง ### จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare ## คำถามที่พบบ่อย ### ไส้เลื่อนสะดือต้องผ่าตัดทุกคนไหม ไม่ต้องผ่าตัดทุกคนทันที เพราะก้อนเล็กที่ไม่มีอาการในผู้ใหญ่บางรายอาจติดตามได้ ส่วนเด็กเล็กจำนวนมากมีโอกาสที่ช่องสะดือจะปิดเอง ผู้ที่ก้อนปวด โตขึ้น หรือติดค้างมีแนวโน้มต้องพิจารณาผ่าตัดมากกว่า ### ไส้เลื่อนสะดือหายเองได้ไหม ในผู้ใหญ่มักไม่หายเอง เพราะช่องอ่อนแอของผนังหน้าท้องไม่ปิดกลับตามธรรมชาติ ส่วนในเด็กเล็กช่องสะดือจำนวนมากอาจค่อยๆ ปิดเมื่อโตขึ้น จึงมักเฝ้าดูก่อนหากไม่มีอาการอันตราย [MedlinePlus](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) ### ก้อนดันกลับได้แปลว่าไม่อันตรายใช่ไหม ก้อนที่ดันกลับได้มักไม่ใช่ภาวะฉุกเฉินในขณะนั้น แต่ยังอาจโตขึ้นหรือเกิดการติดค้างในอนาคต ควรให้ศัลยแพทย์ประเมินขนาด อาการ และความเหมาะสมของการติดตามหรือผ่าตัด ### ผ่าตัดแบบเปิดกับส่องกล้อง แบบไหนดีกว่า ไม่มีวิธีใดดีกว่าสำหรับทุกคน เพราะการเลือกขึ้นกับขนาดและตำแหน่งของช่องโหว่ การเป็นซ้ำ พังผืด โรคร่วม และประสบการณ์ของทีมผ่าตัด แบบเปิดใช้แผลหลักตำแหน่งเดียว ส่วนแบบส่องกล้องใช้กล้องและแผลเล็กหลายตำแหน่ง ### ต้องใส่แผ่นตาข่ายทุกคนไหม ไม่ต้องใส่ทุกคน ศัลยแพทย์จะพิจารณาจากขนาดช่อง ความแข็งแรงของเนื้อเยื่อ ความเสี่ยงเป็นซ้ำ การติดเชื้อ และอายุของผู้ป่วย โดยเด็กมักไม่ได้ใช้แผ่นตาข่ายเป็นวิธีหลัก ### ผ่าตัดเจ็บมากไหม ช่วงแรกมักปวด ตึง หรือรู้สึกดึงบริเวณสะดือ โดยเฉพาะเวลาไอ ลุก หรือเปลี่ยนท่า แต่ระดับความปวดต่างกันตามวิธีผ่าตัด ขนาดการซ่อม และแต่ละบุคคล ทีมรักษาจะวางแผนควบคุมอาการปวดและประเมินหากปวดรุนแรงผิดปกติ ### ต้องนอนโรงพยาบาลกี่คืน ผู้ที่ผ่าตัดตามแผนและไม่มีปัญหาบางรายกลับได้ในวันเดียวกัน ขณะที่การผ่าตัดใหญ่ ฉุกเฉิน หรือเกี่ยวข้องกับลำไส้อาจต้องพักหลายคืน โรงพยาบาลจะตัดสินจากผลผ่าตัด การฟื้นจากยา อาการปวด การรับอาหาร และโรคประจำตัว ### หลังผ่าตัดกลับไปทำงานได้เมื่อไร การกลับไปทำงานขึ้นกับวิธีผ่าตัด อาการปวด การใช้ยาที่ทำให้ง่วง การเดินทาง และลักษณะงาน งานเบาอาจกลับได้เมื่อเคลื่อนไหวและทำงานได้อย่างปลอดภัย ส่วนงานใช้แรงต้องรอคำแนะนำเฉพาะจากศัลยแพทย์ ### หลังผ่าตัดยกของได้เมื่อไร ควรหลีกเลี่ยงการยกที่ทำให้เจ็บหรือเกร็งมากในช่วงแรก และกลับไปยกของหนักเมื่อศัลยแพทย์อนุญาต ช่วงเวลามักอยู่ในระดับหลายสัปดาห์ แต่ขึ้นกับขนาดไส้เลื่อน การใช้ตาข่าย ความแข็งแรงของแผล และชนิดงาน ### หลังผ่าตัดก้อนยังนูนอยู่ แปลว่าเป็นซ้ำหรือไม่ ไม่จำเป็นต้องเป็นซ้ำ เพราะอาการบวม น้ำคั่ง หรือก้อนเลือดใต้แผลอาจทำให้บริเวณสะดือนูนในช่วงพักฟื้นได้ อย่างไรก็ตาม หากก้อนโตขึ้น ปวด แดง แข็ง หรือดันกลับไม่ได้ ควรให้ทีมผ่าตัดตรวจ ### ไส้เลื่อนสะดือกลับมาเป็นซ้ำได้ไหม เป็นซ้ำได้แม้ซ่อมแล้ว โดยความเสี่ยงขึ้นกับขนาดช่อง วิธีซ่อม การสมานแผล น้ำหนัก การสูบบุหรี่ เบาหวาน การติดเชื้อ และแรงดันในช่องท้อง ไม่มีวิธีผ่าตัดใดรับประกันว่าจะไม่กลับเป็นซ้ำ ### ตั้งครรภ์แล้วมีไส้เลื่อนสะดือควรทำอย่างไร ควรให้สูติแพทย์และศัลยแพทย์ประเมินร่วมกัน เพราะก้อนที่ไม่มีภาวะแทรกซ้อนอาจติดตามระหว่างตั้งครรภ์ได้ แต่ก้อนที่ปวดมาก ติดค้าง หรือสงสัยลำไส้ขาดเลือดต้องประเมินเร่งด่วน เวลาในการซ่อมขึ้นกับอาการ อายุครรภ์ และแผนมีบุตรในอนาคต ### ออกกำลังกายทำให้ไส้เลื่อนแย่ลงไหม กิจกรรมที่เพิ่มแรงดันในช่องท้องอาจทำให้ก้อนนูนหรือปวดมากขึ้น แต่ผลต่างกันในแต่ละคน ควรหยุดกิจกรรมที่ทำให้เจ็บ ก้อนแข็ง หรือดันกลับไม่ได้ และขอคำแนะนำเรื่องการออกกำลังที่เหมาะกับขนาดและอาการของก้อน ### ถ้าไส้เลื่อนดันกลับไม่ได้ควรทำอย่างไร ควรไปโรงพยาบาลทันที โดยเฉพาะเมื่อก้อนปวด แข็ง ผิวเปลี่ยนสี หรือมีคลื่นไส้ อาเจียน และท้องอืดร่วมด้วย ไม่ควรฝืนกดแรงๆ เพราะอาจทำให้อวัยวะที่ติดค้างบาดเจ็บและทำให้การรักษาล่าช้า ## ข้อมูลอ้างอิง 1. [MedlinePlus (U.S. National Library of Medicine): Umbilical hernia repair: MedlinePlus Medical Encyclopedia](https://medlineplus.gov/ency/article/002935.htm) — เกี่ยวกับ Umbilical hernia repair — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) 2. [Cleveland Clinic: Hernia repair surgery](https://my.clevelandclinic.org/health/procedures/17967-hernia-repair-surgery) — เกี่ยวกับ Umbilical hernia repair — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) 3. [PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Risk Factors for Postoperative Complications in Hernia Repair - PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10777094/) — เกี่ยวกับ Umbilical hernia repair — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) 4. [mountsinai.org: Umbilical Hernia - Repair & Surgery | Mount Sinai - New York](https://www.mountsinai.org/care/surgery/services/general-surgery/conditions/hernia/umbilical-hernia) — เกี่ยวกับ Umbilical hernia repair — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) > ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้ > หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที