# ยกไซนัส

**ยกไซนัส (Sinus lift) คือการผ่าตัดยกเยื่อบุไซนัสบริเวณขากรรไกรบนขึ้น แล้วเติมวัสดุปลูกกระดูกเพื่อเพิ่มความสูงของกระดูกสำหรับฝังรากฟันเทียม มักพิจารณาเมื่อกระดูกบริเวณฟันกรามบนไม่เพียงพอ แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องทำ และยังมีทางเลือกอื่นหากคุณไม่พร้อมรับการผ่าตัด**

## ประเด็นสำคัญ

- การยกไซนัสไม่ได้รักษาโรคไซนัสโดยตรง แต่เป็นการเตรียมกระดูกขากรรไกรบนให้รองรับรากฟันเทียม โดยอาจทำก่อนหรือพร้อมกับการฝังรากฟันเทียมก็ได้
- ทันตแพทย์จะเลือกวิธีผ่าตัดจากความสูงและคุณภาพของกระดูกที่เหลือ สุขภาพไซนัส จำนวนฟันที่จะทดแทน และความมั่นคงที่คาดว่าจะได้จากรากฟันเทียม
- อาการบวม ช้ำ ปวดตึง และรู้สึกคัดแน่นไซนัสเกิดขึ้นได้หลังผ่าตัด แต่ถ้าปวดหรือบวมมากขึ้นหลังเริ่มดีขึ้น มีไข้ หนอง หรือเลือดกำเดาไหลไม่หยุด ควรติดต่อผู้รักษาทันที

## ยกไซนัส คืออะไร

ไซนัส[ขากรรไกร](/hdcare/corrective-jaw-surgery/)บนเป็นโพรงอากาศที่อยู่เหนือฟันกรามน้อยและฟันกรามบน ใต้ดวงตา และอยู่ติดกับโพรงจมูก ภายในไซนัสมีเยื่อบุบางคลุมอยู่ เมื่อสูญเสียฟันหลังบนไปนาน กระดูกขากรรไกรบริเวณนั้นอาจยุบตัว ขณะเดียวกันไซนัสอาจขยายลงมาใกล้สันกระดูก ทำให้ความสูงของกระดูกไม่เพียงพอสำหรับ[ฝังรากฟันเทียม](/hdcare/dental-implant-placement/)

การผ่าตัดยกพื้นไซนัสเพื่อปลูกกระดูกขากรรไกรทำโดยเปิดทางเข้าจากในช่องปาก ยกเยื่อบุไซนัสอย่างระมัดระวัง แล้วเติมวัสดุปลูกกระดูกในช่องว่างระหว่างเยื่อบุกับกระดูกเดิม วัสดุนี้ทำหน้าที่เป็นโครงให้กระดูกของร่างกายค่อยๆ งอกเข้าไป ไม่ได้กลายเป็นกระดูกที่แข็งแรงเต็มที่ทันทีหลังผ่าตัด [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

การผ่าตัดแบ่งกว้างๆ ได้เป็น 2 แนวทาง

| วิธี | เข้าถึงบริเวณไซนัสอย่างไร | มักพิจารณาเมื่อใด |
|---|---|---|
| วิธีเปิดด้านข้าง | เปิดช่องเล็กที่กระดูกขากรรไกรด้านแก้ม แล้วยกเยื่อบุไซนัสจากด้านข้าง | ต้องเพิ่มกระดูกค่อนข้างมาก หรือกระดูกเดิมมีความสูงจำกัด |
| วิธีเข้าทางตำแหน่งรากฟันเทียม | เข้าผ่านรูที่เตรียมสำหรับรากฟันเทียมและยกพื้นไซนัสจากด้านล่าง | ยังมีกระดูกเดิมพอสมควรและต้องเพิ่มความสูงไม่มาก |

หากกระดูกเดิมให้ความมั่นคงเพียงพอ ทันตแพทย์อาจฝังรากฟันเทียมพร้อมกับยกไซนัส แต่ถ้ากระดูกบางมากหรือยังยึดรากฟันเทียมไม่ได้ มักต้องรอให้กระดูกที่ปลูกไว้สมานตัวก่อน แล้วจึงผ่าตัดฝังรากฟันเทียมในภายหลัง [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

วัสดุปลูกกระดูกอาจมาจากกระดูกของผู้รับการรักษา วัสดุจากผู้บริจาคที่ผ่านกระบวนการ วัสดุจากสัตว์ที่ผ่านการเตรียมให้เหมาะสม หรือวัสดุสังเคราะห์ บางกรณีใช้ร่วมกันและอาจมีแผ่นเยื่อช่วยปิดคลุม ทันตแพทย์ควรอธิบายแหล่งที่มา ข้อดี ข้อจำกัด และเหตุผลที่เลือกใช้ หากคุณมีข้อจำกัดด้านศาสนา จริยธรรม หรือไม่ต้องการวัสดุจากสัตว์ ควรแจ้งก่อนยินยอมรักษา

## ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

### ใครอาจได้รับการพิจารณา

การยกไซนัสมักเป็นทางเลือกสำหรับผู้ที่ต้องการทดแทนฟันกรามบนด้วยรากฟันเทียม แต่ภาพถ่ายรังสีและการตรวจพบว่ากระดูกใต้ไซนัสมีความสูงหรือปริมาตรไม่เพียงพอ สาเหตุที่พบได้ ได้แก่

- สูญเสียฟันกรามบนมานานจนกระดูกบริเวณนั้นยุบตัว
- ไซนัสขากรรไกรบนขยายลงมาใกล้สันกระดูก
- กระดูกสูญเสียจากโรคปริทันต์ การติดเชื้อ หรือการ[ถอนฟัน](/hdcare/tooth-extraction/)เดิม
- รูปร่างขากรรไกรหรือไซนัสทำให้ฝังรากฟันเทียมในตำแหน่งที่เหมาะสมได้ยาก
- เคยมีการปลูกกระดูก แต่ปริมาตรกระดูกยังไม่เพียงพอ

การเห็นว่ากระดูก “บาง” ในภาพเพียงอย่างเดียวยังไม่แปลว่าคุณต้องผ่าตัด ทันตแพทย์ต้องประเมินตำแหน่งฟันที่หาย จำนวนรากฟันเทียม แรงบดเคี้ยว สุขภาพ[เหงือก](/hdcare/gum-surgery/) และทางเลือกในการทำฟันแบบอื่นร่วมด้วย

### ใครอาจต้องเลื่อนหรือหลีกเลี่ยง

ทันตแพทย์อาจให้รักษาปัญหาอื่นก่อน หรือเห็นว่าความเสี่ยงมากกว่าประโยชน์ในกรณีต่อไปนี้

- มีไซนัสอักเสบ การติดเชื้อในช่องปาก หรือการติดเชื้อที่ฟันข้างเคียง
- มีทางระบายของไซนัสอุดกั้น หรือมีโรคของจมูกและไซนัสที่ยังควบคุมไม่ได้
- โรคปริทันต์ยังไม่ได้รับการรักษา หรือดูแลความสะอาดช่องปากได้ไม่เพียงพอ
- สูบบุหรี่หรือใช้ผลิตภัณฑ์นิโคติน เพราะสัมพันธ์กับการสมานแผลและการสร้างกระดูกที่ด้อยลง
- มีโรคประจำตัวที่ยังควบคุมไม่ดี หรือมีภาวะที่กระทบการแข็งตัวของเลือด ภูมิคุ้มกัน หรือการสมานกระดูก
- เคยฉายรังสีบริเวณศีรษะและลำคอ หรือใช้ยาบางกลุ่มที่มีผลต่อกระดูก ซึ่งต้องประเมินเป็นรายบุคคล
- ไม่สามารถมาติดตามผลหรือปฏิบัติตามข้อจำกัดหลังผ่าตัดได้
- ไม่ต้องการรากฟันเทียม และยอมรับทางเลือกอย่างสะพานฟันหรือฟันปลอมถอดได้

ผู้ที่มีประวัติคัดจมูกเรื้อรัง ไซนัสอักเสบซ้ำ เคยผ่าตัดไซนัส มีริดสีดวงจมูก หรือเคยมีภาวะแทรกซ้อนจากไซนัส อาจต้องได้รับการประเมินจากแพทย์หู คอ จมูกก่อน งานทบทวนผู้ป่วยที่เกิดภาวะแทรกซ้อนระบุว่าโรคไซนัสเดิม การอุดกั้นทางกายวิภาค และเยื่อบุไซนัสฉีกขาดเป็นปัจจัยสำคัญที่ควรประเมิน [Ochsner Journal](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10262945/)

## เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวเริ่มจากการตรวจช่องปากและวางแผนให้ชัดว่าต้องการทดแทนฟันตำแหน่งใด ทันตแพทย์จะตรวจเหงือก ฟันข้างเคียง การสบฟัน และปริมาณกระดูก รวมถึงใช้ภาพรังสีเพื่อดูความสูงและความกว้างของกระดูก รูปร่างไซนัส ผนังกั้นภายในไซนัส และรอยโรคที่อาจกระทบการผ่าตัด

ก่อนวันผ่าตัด ควรแจ้งข้อมูลต่อไปนี้ให้ครบ

- โรคประจำตัว โดยเฉพาะโรคเบาหวาน โรคหัวใจ ความดันโลหิตสูง ภาวะเลือดออกง่าย และโรคภูมิคุ้มกัน
- ประวัติไซนัสอักเสบ ภูมิแพ้จมูก เลือดกำเดาไหลบ่อย หรือการผ่าตัดบริเวณจมูกและไซนัส
- ยาทุกชนิดที่ใช้อยู่ รวมยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน ยาที่มีผลต่อกระดูก สมุนไพร และผลิตภัณฑ์เสริมอาหาร
- ประวัติแพ้ยา แพ้วัสดุ หรือปฏิกิริยาต่อยาชาและยาระงับความรู้สึก
- การสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า หรือการใช้นิโคติน
- ข้อจำกัดเกี่ยวกับวัสดุปลูกกระดูกจากมนุษย์หรือสัตว์

อย่าหยุดยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยาเบาหวาน หรือยาประจำเอง ทันตแพทย์ ศัลยแพทย์ และแพทย์ผู้สั่งยาจะกำหนดว่าต้องปรับหรือหยุดหรือไม่ รวมถึงบอกเวลาที่เหมาะสมตามชนิดยา โรคประจำตัว และรูปแบบการระงับความรู้สึก

หากผ่าตัดด้วยยาชาเฉพาะที่เพียงอย่างเดียว อาจไม่จำเป็นต้องงดอาหาร แต่หากใช้ยากล่อมประสาทหรือดมยาสลบจะมีข้อกำหนดเรื่องงดน้ำและอาหาร ทีมรักษาต้องแจ้งเวลาเฉพาะให้คุณทราบ อย่าใช้คำแนะนำทั่วไปแทนคำสั่งของสถานพยาบาล เพราะเงื่อนไขแตกต่างกัน

สิ่งที่ควรเตรียมในวันผ่าตัด ได้แก่ บัตรประจำตัว เอกสารสิทธิการรักษาหรือประกัน รายชื่อยา ผลตรวจหรือภาพรังสีที่ได้รับแจ้งให้นำมา และผู้ดูแลสำหรับพากลับหากได้รับยาที่ทำให้ง่วง ไม่ควรขับรถหรือทำงานกับเครื่องจักรหลังได้รับยากล่อมประสาทหรือยาสลบจนกว่าทีมรักษาจะอนุญาต

ก่อนลงนามยินยอม คุณควรทราบว่าจะใช้วิธีใด ใช้วัสดุปลูกกระดูกจากแหล่งใด จะฝังรากฟันเทียมพร้อมกันหรือไม่ หากเยื่อบุไซนัสฉีกจะจัดการอย่างไร และแผนจะเปลี่ยนเป็นอะไรหากระหว่างผ่าตัดพบว่ากระดูกหรือไซนัสไม่เป็นไปตามภาพถ่ายรังสี

## ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดแตกต่างกันตามวิธีที่เลือก แต่ลำดับโดยทั่วไปมีดังนี้

1. **ยืนยันแผนและตำแหน่งผ่าตัด**  
   ทีมรักษาตรวจประวัติยา ภาพรังสี ตำแหน่งฟัน และชนิดวัสดุอีกครั้ง จากนั้นทำความสะอาดบริเวณที่จะผ่าตัด

2. **ระงับความรู้สึก**  
   ส่วนใหญ่อาศัยยาชาเฉพาะที่ คุณจึงไม่ควรรู้สึกเจ็บแหลมระหว่างทำ แต่อาจรู้สึกกด สั่น หรือมีแรงเคาะได้ ผู้ที่กังวลมากหรือมีการผ่าตัดซับซ้อนอาจได้รับยากล่อมประสาทหรือการระงับความรู้สึกแบบอื่นตามการประเมิน

3. **เปิดแผลจากในช่องปาก**  
   ทันตแพทย์เปิดเหงือกบริเวณฟันกรามบนเพื่อเข้าถึงกระดูก จึงไม่มีแผลที่ผิวหน้าในกระบวนการปกติ

4. **สร้างทางเข้าสู่ไซนัส**  
   หากใช้วิธีเปิดด้านข้าง จะทำช่องที่กระดูกด้านแก้มอย่างระมัดระวัง หากใช้วิธีเข้าทางตำแหน่งรากฟันเทียม จะเตรียมช่องผ่านสันกระดูกจากด้านล่าง

5. **ยกเยื่อบุไซนัส**  
   เยื่อบุบางที่คลุมด้านในไซนัสจะถูกแยกและยกขึ้นเพื่อสร้างช่องว่าง ขั้นตอนนี้ต้องทำอย่างระมัดระวัง เพราะการฉีกหรือทะลุของเยื่อบุเป็นภาวะแทรกซ้อนที่พบได้บ่อยที่สุด [Ochsner Journal](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10262945/)

6. **เติมวัสดุปลูกกระดูก**  
   ทันตแพทย์ใส่วัสดุในช่องว่างที่สร้างขึ้น ปริมาณขึ้นกับรูปทรงของกระดูกและเป้าหมายของการฝังรากฟันเทียม บางกรณีวางแผ่นเยื่อปิดเหนือวัสดุเพื่อช่วยปกป้องบริเวณปลูกกระดูก

7. **พิจารณาฝังรากฟันเทียม**  
   หากกระดูกเดิมยึดรากฟันเทียมได้มั่นคง อาจฝังพร้อมกัน หากไม่มั่นคงเพียงพอ จะปิดแผลและรอการสร้างกระดูกก่อน การเปลี่ยนแผนระหว่างผ่าตัดอาจจำเป็นเพื่อไม่ให้ฝืนฝังรากในกระดูกที่รับแรงไม่ได้

8. **ปิดแผล**  
   เหงือกถูกจัดกลับและเย็บปิด บางกรณีใช้ไหมที่ละลายเอง ขณะที่บางกรณีต้องกลับมาตัดไหม ทีมรักษาจะนัดตรวจแผลและแจ้งวิธีดูแลเฉพาะราย

หากเยื่อบุไซนัสฉีก ทันตแพทย์อาจซ่อมด้วยการเย็บหรือปิดด้วยแผ่นเยื่อ หากปิดได้ดีอาจทำขั้นตอนต่อ แต่ถ้ารอยฉีกใหญ่หรือซ่อมไม่ได้อย่างมั่นคง อาจหยุดผ่าตัดเพื่อให้เยื่อบุสมานก่อน แล้วจึงวางแผนใหม่ภายหลัง [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

## ใช้เวลานานแค่ไหน

ระยะเวลาผ่าตัดขึ้นกับว่าจะทำข้างเดียวหรือสองข้าง วิธีเข้าถึงไซนัส ปริมาณกระดูกที่ต้องเติม จำนวนรากฟันเทียม และมีการฝังรากฟันเทียมพร้อมกันหรือไม่ แหล่งอ้างอิงที่ใช้ไม่ได้กำหนดช่วงเวลาผ่าตัดที่ใช้ได้กับทุกกรณี ทันตแพทย์จึงควรบอกเวลาประมาณหลังดูภาพรังสีและสรุปแผนแล้ว

ส่วนใหญ่อาจทำด้วยยาชาเฉพาะที่ หากการผ่าตัดกว้าง ผู้รับการรักษากังวลมาก หรือมีขั้นตอนอื่นร่วมด้วย อาจพิจารณายากล่อมประสาทหรือดมยาสลบ สถานที่ทำและการเฝ้าสังเกตหลังผ่าตัดจะขึ้นกับวิธีระงับความรู้สึก โรคประจำตัว และแนวทางของสถานพยาบาล

หลายกรณีกลับบ้านได้ในวันเดียว แต่ไม่ควรถือว่าเป็นกฎสำหรับทุกคน ผู้ที่ได้รับยากล่อมประสาทหรือดมยาสลบต้องมีผู้ดูแลพากลับ และอาจต้องเฝ้าสังเกตนานขึ้น หากมีเลือดออก ควบคุมอาการปวดไม่ได้ หรือเกิดปัญหาระหว่างผ่าตัด ทีมรักษาอาจปรับแผนการดูแลตามความจำเป็น

ช่วงจากการยกไซนัสจนถึงการใส่ฟันถาวรไม่ได้จบในครั้งเดียวเสมอไป ต้องรอหลายเดือนให้บริเวณปลูกกระดูกสมานก่อนฝังรากหรือใส่ฟันตามแผน ระยะเวลาจริงแตกต่างกันมากและผู้ผ่าตัดจะประเมินจากภาพรังสีและการสมานของแต่ละราย [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

## พักฟื้นนานแค่ไหน

การพักฟื้นของแผลเหงือกเร็วกว่าการสร้างกระดูกภายใน คุณจึงอาจกลับไปทำกิจวัตรได้แล้ว แต่ยังต้องรอกระดูกสมานก่อนรับขั้นตอนถัดไป

| ช่วงเวลา | สิ่งที่มักพบ | การดูแลทั่วไป |
|---|---|---|
| วันแรกๆ | มีเลือดซึมเล็กน้อย ปวดตึง บวม และคัดแน่นบริเวณไซนัส | พัก ยกศีรษะสูง ใช้ยาตามที่สั่ง และหลีกเลี่ยงกิจกรรมที่เพิ่มแรงดัน |
| ประมาณ 1-3 วัน | อาการบวมและช้ำอาจชัดขึ้น โดยแหล่งอ้างอิงระบุว่าบวมมักมากที่สุดราววันที่ 2 | สังเกตว่าอาการเริ่มทรงตัวและค่อยๆ ดีขึ้นหรือไม่ |
| ประมาณ 1-2 สัปดาห์ | แผลเหงือกเริ่มสมาน อาจมีนัดตรวจหรือตัดไหมตามชนิดไหม | กลับไปทำงานเบาได้ตามอาการ แต่หลีกเลี่ยงแรงกระแทกและงานหนักจนได้รับอนุญาต |
| ประมาณ 2-3 สัปดาห์ | หลายคนรู้สึกใกล้เคียงปกติ | ยังต้องปฏิบัติตามข้อจำกัดเกี่ยวกับไซนัสและการเคี้ยว |
| หลายเดือน | วัสดุปลูกกระดูกค่อยๆ รวมกับกระดูกของร่างกาย | มาตรวจและถ่ายภาพตามนัดก่อนฝังรากหรือใช้งานรากฟันเทียม |

ช่วงเวลาในตารางอ้างอิงจากข้อมูลผู้ป่วยของ Cambridge University Hospitals และอาจต่างจากการรักษาในไทยตามขนาดแผล เทคนิค และสุขภาพของแต่ละคน [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

หลังผ่าตัดมักต้องหลีกเลี่ยงการสั่งน้ำมูก การจามโดยปิดปาก หรือกิจกรรมที่สร้างแรงดันในโพรงจมูก เพราะแรงดันอาจรบกวนแผลและวัสดุปลูกกระดูก หากต้องจามให้เปิดปากเพื่อลดแรงดัน ระยะเวลาที่ต้องปฏิบัติตามข้อจำกัดให้ยึดคำสั่งของผู้ผ่าตัด เพราะขึ้นกับวิธีและสภาพเยื่อบุไซนัส

ควรกินอาหารนุ่มและไม่ร้อนจัดในช่วงแรก เคี้ยวอีกด้านหากทำได้ และทำความสะอาดช่องปากตามคำแนะนำ อย่าใช้นิ้วหรือลิ้นดันแผล ไม่ควรสูบบุหรี่หรือใช้บุหรี่ไฟฟ้า เพราะอาจรบกวนการสมานและเพิ่มโอกาสที่กระดูกปลูกจะไม่เป็นไปตามแผน

การกลับไปทำงานขึ้นกับลักษณะงานและอาการ งานที่ไม่ใช้แรงอาจกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยกของหนัก ก้มบ่อย ทำงานบนที่สูง หรือเสี่ยงกระแทกใบหน้า อย่าเร่งออกกำลังกายหนักเพียงเพราะแผลในปากดูปิดแล้ว เพราะกระดูกภายในยังอยู่ระหว่างสมานตัว

## ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การยกไซนัสเป็นการผ่าตัดแบบเลือกทำ คุณจึงควรเข้าใจทั้งประโยชน์และความเสี่ยงก่อนตัดสินใจ ไม่สามารถรับรองได้ว่ากระดูกจะสร้างได้เพียงพอหรือรากฟันเทียมจะใช้งานได้ตามแผนในทุกคน

### อาการที่พบได้ระหว่างการสมานตามปกติ

- ปวด ตึง หรือระบมบริเวณแผล
- บวมที่เหงือกและแก้ม โดยอาจชัดขึ้นในช่วงสองสามวันแรก
- รอยช้ำที่แก้มหรือกระจายลงมาทางขากรรไกร
- เลือดซึมจากแผลหรือมีเลือดกำเดาเล็กน้อย
- รู้สึกแน่น หนัก หรือคัดในไซนัสชั่วคราว
- ชาบริเวณที่ยาชายังออกฤทธิ์

อาการเหล่านี้ควรค่อยๆ ดีขึ้นตามลำดับ หากกลับรุนแรงขึ้นหลังจากเริ่มดีแล้ว ต้องนึกถึงการติดเชื้อหรือปัญหาอื่นแทนที่จะรอดูเอง

### ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

**เยื่อบุไซนัสฉีกหรือทะลุ**  
เป็นภาวะแทรกซ้อนที่รายงานว่าพบบ่อยที่สุด รอยฉีกบางส่วนซ่อมได้ในคราวเดียว แต่บางกรณีต้องหยุดผ่าตัดและรอให้เยื่อบุหายก่อน ข้อมูลจากโรงพยาบาลอ้างอิงรายงานความเสี่ยงต่างกันระหว่างวิธีเปิดด้านข้างและวิธีเข้าทางตำแหน่งรากฟันเทียม จึงไม่ควรนำตัวเลขจากต่างประเทศมาใช้ทำนายความเสี่ยงส่วนบุคคลโดยตรง [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

**การติดเชื้อของแผล ไซนัส หรือวัสดุปลูกกระดูก**  
อาจมีอาการปวดและบวมเพิ่ม ไข้ กลิ่นหรือรสผิดปกติ หนอง หรือมีน้ำมูกผิดปกติ หากรักษาไม่ได้อาจต้องระบายหนอง ผ่าตัดไซนัส หรือนำวัสดุปลูกกระดูกออก งานทบทวนระบุว่าภาวะไซนัสอักเสบเฉียบพลันหรือเรื้อรังสัมพันธ์กับโรคไซนัสเดิม ทางระบายอุดกั้น และเยื่อบุฉีก [Ochsner Journal](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10262945/)

**วัสดุปลูกกระดูกเคลื่อน สูญเสีย หรือติดไม่เพียงพอ**  
กระดูกที่สร้างขึ้นอาจมีปริมาตรไม่ถึงเป้าหมาย ทำให้ต้องปลูกเพิ่ม เปลี่ยนขนาดหรือตำแหน่งรากฟันเทียม หรือเลือกการบูรณะแบบอื่น การสูบบุหรี่และปัจจัยที่รบกวนการสมานอาจเพิ่มความเสี่ยง

**เกิดช่องเชื่อมระหว่างปากกับไซนัส**  
หากแผลเปิดหรือเยื่อบุเสียหาย อาจมีทางเชื่อมที่ทำให้น้ำหรืออากาศผ่านระหว่างช่องปากกับไซนัส ภาวะนี้ต้องได้รับการประเมินและอาจต้องผ่าตัดปิด

**เลือดออกหรือเลือดกำเดา**  
เลือดซึมเล็กน้อยอาจพบได้ แต่เลือดไหลต่อเนื่อง ปริมาณมาก หรือทำให้กลืนเลือดตลอดไม่ใช่อาการที่ควรรอดู

**ชา หรือการบาดเจ็บต่อเส้นประสาท**  
อาจมีอาการชาที่แก้ม เหงือก หรือฟันบน ส่วนใหญ่อาจเป็นชั่วคราว แต่มีโอกาสคงอยู่นานหรือถาวรได้แม้พบไม่บ่อย [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

**เวียนศีรษะหรือบ้านหมุน**  
อาจเกิดชั่วคราว โดยเฉพาะเทคนิคที่มีการเคาะหรือเพิ่มแรงผ่านสันกระดูก หากอาการมาก เดินไม่มั่นคง หรือไม่ดีขึ้น ควรแจ้งผู้รักษา

**กระทบฟันหรือรากฟันข้างเคียง**  
ตำแหน่งผ่าตัดอยู่ใกล้รากฟันบน จึงอาจเกิดการระคายเคืองหรือบาดเจ็บได้ แม้มีการวางแผนจากภาพรังสีแล้วก็ตาม

## สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

<!-- hdcare:emergency -->
> **อาการฉุกเฉิน โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที** ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัดก่อน หากมีอาการเหล่านี้ หายใจลำบากหรือหายใจไม่ออก เจ็บแน่นหน้าอก หมดสติหรือซึมมากจนปลุกไม่ตื่น ชัก เลือดออกมากไม่หยุด ใบหน้า ปาก หรือคอบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดขึ้นทันที
>
> อาการอื่นด้านล่าง ให้ทำตามที่ระบุไว้ในแต่ละข้อ ข้อที่ไม่ได้ระบุว่าฉุกเฉิน ให้ติดต่อทีมผ่าตัดหรือโรงพยาบาลที่รักษาทันทีที่พบ หากติดต่อไม่ได้ ไม่แน่ใจ หรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน

หากหายใจลำบาก กลืนลำบาก หรือใบหน้า ปาก คอบวมลามรวดเร็ว ให้โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัด

สำหรับอาการที่ไม่คุกคามทางเดินหายใจ ให้ติดต่อทันตแพทย์หรือสถานพยาบาลที่ผ่าตัดโดยเร็ว หากมีอาการต่อไปนี้

| อาการ | เหตุผลที่ควรประเมิน |
|---|---|
| เลือดออกต่อเนื่องหรือเลือดกำเดาไม่หยุด | อาจต้องห้ามเลือดและตรวจแผล |
| ปวดหรือบวมมากขึ้นหลังจากเคยเริ่มดีขึ้น | อาจบ่งถึงการติดเชื้อหรือการคั่งของของเหลว |
| มีไข้ หนอง กลิ่นเหม็น หรือรสผิดปกติจากแผล | อาจเป็นการติดเชื้อ |
| มีน้ำหรืออาหารผ่านจากปากออกจมูก | อาจมีช่องเชื่อมระหว่างช่องปากกับไซนัส |
| มีวัสดุคล้ายเม็ดกระดูกออกจากจมูกจำนวนมาก | อาจมีการเคลื่อนของวัสดุปลูกกระดูก |
| คัดจมูกข้างเดียว ปวดใบหน้า หรือมีน้ำมูกผิดปกติต่อเนื่อง | อาจเป็นภาวะไซนัสอักเสบ |
| ชามากขึ้น กล้ามเนื้อใบหน้าผิดปกติ หรือปวดแปลบรุนแรง | ต้องประเมินเส้นประสาทและบริเวณผ่าตัด |
| บ้านหมุนรุนแรง อาเจียน หรือเดินไม่ได้ | ต้องแยกภาวะแทรกซ้อนอื่น |
| ยาที่สั่งทำให้มีผื่น หน้าบวม หรือหายใจติดขัด | อาจเป็นอาการแพ้ยา โดยอาการหายใจติดขัดเป็นภาวะฉุกเฉิน |

หากหายใจลำบาก หมดสติ เลือดออกมาก หรือมีอาการแพ้รุนแรง ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอถึงวันนัด

## ทางเลือกอื่น

การยกไซนัสไม่ใช่คำตอบเดียวสำหรับฟันหลังบนที่หาย และไม่จำเป็นหากคุณไม่ต้องการฝังรากฟันเทียม ทางเลือกที่เหมาะสมขึ้นกับจำนวนฟันที่หาย สภาพฟันข้างเคียง การสบฟัน และเป้าหมายของคุณ

### ไม่ทดแทนฟันในขณะนี้

บางคนอาจเลือกติดตามอาการหากยังเคี้ยวได้และไม่มีผลต่อฟันอื่น อย่างไรก็ตาม ช่องว่างอาจทำให้ฟันข้างเคียงเอียง ฟันคู่สบเคลื่อน หรือการบดเคี้ยวเปลี่ยนไป ทันตแพทย์ควรอธิบายผลของการปล่อยช่องว่างตามตำแหน่งจริง

### ฟันปลอมถอดได้

ใช้ทดแทนฟันได้โดยไม่ต้องยกไซนัสหรือฝังรากฟันเทียม ถอดทำความสะอาดได้และเหมาะกับหลายตำแหน่ง ข้อจำกัดคืออาจขยับขณะเคี้ยว ต้องใช้เวลาปรับตัว และต้องตรวจปรับเมื่อเหงือกหรือกระดูกเปลี่ยนรูป

### สะพานฟัน

ใช้ฟันข้างเคียงเป็นหลักรองรับ จึงหลีกเลี่ยงการผ่าตัดไซนัสได้ แต่ฟันหลักต้องแข็งแรงและอาจต้องถูกกรอ การทำความสะอาดใต้สะพานฟันต้องทำอย่างสม่ำเสมอ หากฟันข้างเคียงสมบูรณ์มาก คุณควรถามถึงข้อดีและข้อเสียของการกรอฟันเหล่านั้น

### รากฟันเทียมแบบสั้นหรือการเปลี่ยนตำแหน่ง

บางกรณีอาจใช้รากฟันเทียมที่สั้นลง ปรับมุม หรือลดจำนวนรากฟันเทียมได้ แต่ไม่เหมาะกับทุกคน เพราะต้องพิจารณาคุณภาพกระดูก แรงบดเคี้ยว และตำแหน่งโครงสร้างสำคัญอย่างรอบคอบ

### การปลูกกระดูกด้วยวิธีอื่น

หากปัญหาหลักเป็นความกว้างของสันกระดูก ไม่ใช่ความสูงใต้ไซนัส อาจใช้การเสริมสันกระดูกหรือวิธีปลูกกระดูกชนิดอื่นแทนหรือร่วมกัน วิธีเหล่านี้ก็เป็นการผ่าตัดและมีความเสี่ยงของตนเอง

การเลือกไม่ยกไซนัสอาจหมายความว่าไม่สามารถฝังรากฟันเทียมในตำแหน่งฟันกรามบนตามแผนเดิมได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าคุณจะไม่มีทางทดแทนฟัน ทันตแพทย์ควรเปรียบเทียบทางเลือกด้วยแผนภาพหรือแบบจำลองของช่องปากคุณ ไม่ใช่เสนอการผ่าตัดเป็นทางเดียว [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

## สิทธิการรักษา

สิทธิครอบคลุมการยกไซนัสหรือไม่ ขึ้นกับเหตุผลทางการแพทย์ เงื่อนไขของสิทธิ สถานพยาบาลตามสิทธิ และว่าการรักษานั้นถูกจัดเป็นงานบูรณะฟันที่จำเป็นหรือเป็นส่วนหนึ่งของการฝังรากฟันเทียมแบบเลือกทำ ควรขอให้สถานพยาบาลตรวจสิทธิก่อนเริ่มรักษา เพราะการอนุมัติส่วนหนึ่งไม่ได้แปลว่าจะครอบคลุมทุกขั้นตอนต่อเนื่อง

### ประกันสังคม

ตรวจสอบกับสถานพยาบาลตามสิทธิและสำนักงานประกันสังคมว่าการตรวจ โรคในช่องปาก การผ่าตัด หรือส่วนที่เกี่ยวข้องกับรากฟันเทียมอยู่ในเงื่อนไขใด ควรถามแยกเป็นรายการ ได้แก่ ภาพรังสี การรักษาไซนัส การปลูกกระดูก การฝังรากฟันเทียม และฟันส่วนบน เพราะอาจอยู่ภายใต้เงื่อนไขต่างกัน

### บัตรทอง

เริ่มจากหน่วยบริการประจำหรือหน่วยบริการที่รับผิดชอบสิทธิ เพื่อรับการตรวจและส่งต่อเมื่อมีข้อบ่งชี้ การยกไซนัสเพื่อรองรับรากฟันเทียมอาจไม่ได้ครอบคลุมโดยอัตโนมัติ ต้องตรวจเกณฑ์ของหน่วยบริการและเหตุผลทางการแพทย์เป็นรายกรณี

### ประกันสุขภาพเอกชน

กรมธรรม์จำนวนมากแยกความคุ้มครองทันตกรรมออกจากการผ่าตัดทั่วไป และอาจมีข้อยกเว้นสำหรับรากฟันเทียม การปลูกกระดูก หรือภาวะที่มีอยู่ก่อนทำประกัน ก่อนรักษาควรส่งแผน รายการหัตถการ ภาพรังสี และเอกสารจากทันตแพทย์เพื่อขออนุมัติล่วงหน้า พร้อมถามว่าความคุ้มครองรวมภาวะแทรกซ้อนและการผ่าตัดแก้ไขหรือไม่

ไม่ว่าจะใช้สิทธิใด ควรถามสถานพยาบาลว่าแผนที่ยื่นอนุมัติครอบคลุมเฉพาะการยกไซนัส หรือรวมการตรวจติดตาม การฝังรากฟันเทียม และขั้นตอนบูรณะฟันด้วย เพื่อป้องกันความเข้าใจคลาดเคลื่อนระหว่างขั้นตอน

### จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

## คำถามที่พบบ่อย

### ยกไซนัสเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดไม่ควรรู้สึกเจ็บแหลมเพราะมีการใช้ยาชา แต่คุณอาจรู้สึกแรงกด สั่น หรือแรงเคาะได้ หลังยาชาหมดฤทธิ์มักมีอาการปวดตึงและบวม ซึ่งควรค่อยๆ ลดลงด้วยการดูแลและยาที่ผู้รักษาสั่ง

### ทำไมต้องยกไซนัสก่อนฝังรากฟันเทียม

เพราะกระดูกใต้ไซนัสอาจมีความสูงไม่พอที่จะยึดรากฟันเทียมอย่างมั่นคง การผ่าตัดจึงเพิ่มพื้นที่กระดูกในตำแหน่งฟันกรามบน แต่หากกระดูกเดิมเพียงพอหรือใช้ทางเลือกอื่นได้ คุณอาจไม่ต้องทำ

### ยกไซนัสพร้อมฝังรากฟันเทียมได้หรือไม่

ทำพร้อมกันได้ในบางคนที่มีกระดูกเดิมพอให้รากฟันเทียมยึดได้มั่นคง หากกระดูกบางเกินไป ทันตแพทย์มักปลูกกระดูกก่อนและรอให้สมาน แล้วจึงฝังรากฟันเทียมภายหลัง

### ต้องรอนานเท่าไรกว่าจะใส่ฟันได้

ต้องรอหลายเดือนให้บริเวณปลูกกระดูกสมานก่อนฝังรากหรือใส่ฟันตามแผน ระยะเวลาจริงแตกต่างกันมากและผู้ผ่าตัดจะประเมินจากภาพรังสีและการสมานของแต่ละราย [Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/)

### หลังผ่าตัดสั่งน้ำมูกได้ไหม

โดยทั่วไปควรหลีกเลี่ยงการสั่งน้ำมูกในช่วงที่ผู้ผ่าตัดกำหนด เพราะแรงดันอาจรบกวนเยื่อบุและวัสดุปลูกกระดูก หากต้องจามควรเปิดปาก และไม่บีบจมูกกลั้นจาม

### ถ้าเป็นภูมิแพ้หรือไซนัสอักเสบยังทำได้ไหม

อาจทำได้หลังประเมินและควบคุมโรคให้เหมาะสม แต่ไซนัสอักเสบที่กำลังเป็นหรือทางระบายไซนัสอุดกั้นอาจทำให้ต้องเลื่อนผ่าตัด ผู้ที่มีอาการเรื้อรังอาจต้องพบแพทย์หู คอ จมูกก่อน

### วัสดุปลูกกระดูกเป็นกระดูกของใคร

วัสดุอาจมาจากตัวคุณ ผู้บริจาค สัตว์ที่ผ่านกระบวนการ หรือวัสดุสังเคราะห์ และอาจใช้ร่วมกันได้ คุณมีสิทธิทราบแหล่งที่มา รวมถึงแจ้งข้อจำกัดด้านศาสนาหรือความเชื่อก่อนยินยอม

### ถ้าเยื่อบุไซนัสฉีกจะเกิดอะไรขึ้น

ทันตแพทย์อาจซ่อมรอยฉีกและทำต่อได้หากปิดได้มั่นคง แต่หากรอยฉีกใหญ่หรือซ่อมไม่ได้ อาจต้องหยุดผ่าตัดและรอให้เยื่อบุสมานก่อนจึงวางแผนใหม่ การเปลี่ยนแผนนี้ทำเพื่อลดความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและการสูญเสียวัสดุปลูกกระดูก

### หลังผ่าตัดมีเลือดออกทางจมูกปกติไหม

เลือดกำเดาหรือเลือดซึมเล็กน้อยอาจเกิดขึ้นได้ แต่เลือดไหลต่อเนื่อง ปริมาณมาก หรือไม่ลดลงควรได้รับการประเมินทันที อย่าแคะจมูกหรือสั่งน้ำมูกเพื่อเอาลิ่มเลือดออกเอง

### กลับไปทำงานได้เมื่อไร

การกลับไปทำงานแตกต่างกันในแต่ละคน ให้ประเมินจากอาการ ขอบเขตการผ่าตัด วิธีระงับความรู้สึก และลักษณะงาน โดยยึดคำแนะนำและใบรับรองแพทย์จากผู้ผ่าตัด ไม่ควรกำหนดช่วงวันตายตัวล่วงหน้า

### สูบบุหรี่หลังยกไซนัสได้ไหม

ไม่ควรสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า หรือใช้นิโคตินระหว่างการสมาน เพราะเพิ่มความเสี่ยงที่แผลและกระดูกปลูกจะไม่เป็นไปตามแผน หากหยุดยาก ควรแจ้งทีมรักษาก่อนผ่าตัดเพื่อวางแผนที่เหมาะสม

### ถ้าไม่ยกไซนัสจะฝังรากฟันเทียมได้ไหม

บางคนอาจใช้รากฟันเทียมที่สั้นกว่า ปรับตำแหน่ง หรือเลือกวิธีบูรณะอื่นได้ แต่ถ้ากระดูกใต้ไซนัสไม่เพียงพอ รากฟันเทียมตามแผนเดิมอาจไม่มั่นคง ทางเลือกต้องประเมินจากภาพรังสีและแรงบดเคี้ยวของคุณ

### กระดูกที่ปลูกมีโอกาสไม่ติดหรือไม่

มีโอกาสที่กระดูกจะสร้างไม่เพียงพอ วัสดุจะติดเชื้อ หรือปริมาตรลดลงจนต้องปรับแผน ปัจจัยอย่างการสูบบุหรี่ โรคที่ควบคุมไม่ดี การติดเชื้อ และปัญหาของไซนัสอาจเพิ่มความเสี่ยง จึงไม่มีผู้รักษารายใดรับรองผลได้ทุกกรณี

### หลังผ่าตัดรู้สึกคัดแน่นไซนัสเป็นเรื่องปกติไหม

อาการคัดหรือแน่นชั่วคราวอาจพบได้ แต่ควรมีแนวโน้มดีขึ้น หากไม่ดีขึ้นตามช่วงที่ผู้ผ่าตัดแจ้ง รุนแรงขึ้นหลังเริ่มดีขึ้น หรือมีไข้ ปวดใบหน้า หนอง น้ำมูกหรือกลิ่นผิดปกติ ให้ติดต่อผู้รักษาโดยเร็ว

### ต้องพบแพทย์หู คอ จมูกก่อนทุกคนไหม

ไม่จำเป็นสำหรับทุกคน แต่ควรพิจารณาในผู้ที่มีไซนัสอักเสบซ้ำ คัดจมูกเรื้อรัง เคยผ่าตัดไซนัส หรือภาพรังสีพบความผิดปกติ การจัดการโรคไซนัสก่อนอาจช่วยลดปัจจัยเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อน [Ochsner Journal](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10262945/)

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [NHS: Sinus lift procedures | CUH - Cambridge University Hospitals](https://www.cuh.nhs.uk/patient-information/sinus-lift-procedures/) — เกี่ยวกับ Sinus lift — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
2. [PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Sinonasal Complications Following the Sinus Lift Procedure - PMC](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC10262945/) — เกี่ยวกับ Sinus lift — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

> หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที