# ผ่าตัดปิดทวารเทียม **ผ่าตัดปิดทวารเทียม (Colostomy reversal) คือการปิดช่องเปิดของลำไส้ใหญ่ที่หน้าท้อง แล้วต่อลำไส้กลับเข้าหากันเพื่อให้อุจจาระออกทางทวารหนักอีกครั้ง การผ่าตัดทำได้เฉพาะเมื่อโรคเดิมสงบ ลำไส้ส่วนที่จะต่อหายดี กล้ามเนื้อหูรูดทำงานเพียงพอ และร่างกายแข็งแรงพอสำหรับการผ่าตัดอีกครั้ง** ## ประเด็นสำคัญ - ทวารเทียมที่วางแผนไว้ว่าเป็นแบบชั่วคราวไม่ได้หมายความว่าจะปิดได้ทุกคน ศัลยแพทย์ต้องตรวจว่าลำไส้หายดี ไม่มีการอักเสบ การติดเชื้อ หรือรอยรั่ว และคุณควบคุมการขับถ่ายทางทวารหนักได้เพียงพอ - การผ่าตัดอาจเป็นเพียงการเปิดแผลรอบปากทวารเทียม หรือต้องผ่าตัดผ่านช่องท้องเพื่อหาปลายลำไส้อีกด้าน ขึ้นกับชนิดของทวารเทียม พังผืด และการผ่าตัดครั้งก่อน - หลังปิดทวารเทียม การถ่ายบ่อย ถ่ายเหลว ปวดถ่ายเร่งด่วน หรือกลั้นลำบากอาจเกิดขึ้นในช่วงแรก ลำไส้ต้องใช้เวลาปรับตัวตั้งแต่หลายสัปดาห์ไปจนถึงหลายเดือน โดยเฉพาะผู้ที่เคยผ่าตัดลำไส้ตรง ## ผ่าตัดปิดทวารเทียม คืออะไร ทวาร[ลำไส้ใหญ่](/hdcare/colectomy/)ทางหน้าท้อง คือการนำปลายหรือส่วนหนึ่งของลำไส้ใหญ่ออกมาเปิดที่ผิวหนังหน้าท้อง ช่องเปิดนี้เรียกว่า “ปากทวารเทียม” อุจจาระจึงออกผ่านหน้าท้องเข้าสู่ถุงรองรับ แทนที่จะผ่านลำ[ไส้ตรง](/hdcare/rectal-resection/)และทวารหนัก ศัลยแพทย์อาจสร้างทวารเทียมชั่วคราวเพื่อพักลำไส้ส่วนปลายหรือป้องกันรอยต่อลำไส้ เช่น หลัง[ลำไส้อุดตัน](/hdcare/bowel-obstruction-surgery/) ลำไส้ทะลุ การติดเชื้อในช่องท้อง อุบัติเหตุ การผ่าตัดมะเร็งลำไส้ หรือการผ่าตัดโรคลำไส้อักเสบบางชนิด เมื่อโรคเดิมได้รับการรักษาและลำไส้หายดีแล้ว จึงประเมินว่าปิดทวารเทียมได้หรือไม่ ([Mayo Clinic](https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/colostomy-reversal/about/pac-20589660)) ระหว่างการผ่าตัด ศัลยแพทย์จะแยกลำไส้ออกจากผนังหน้าท้อง แล้วเชื่อมปลายลำไส้เข้าหากัน รอยเชื่อมนี้เรียกว่า “รอยต่อลำไส้” จากนั้นนำลำไส้กลับเข้าไปในช่องท้องและปิดผนังหน้าท้องบริเวณเดิม วิธีผ่าตัดต่างกันตามชนิดของทวารเทียม: | ชนิด | ลักษณะการปิด | |---|---| | ทวารเทียมแบบห่วง | ปลายลำไส้สองด้านอยู่ใกล้กันบริเวณหน้าท้อง มักแยกออกจากผนังหน้าท้องแล้วต่อกลับได้โดยไม่ต้องเปิดแผลเดิมทั้งหมด | | ทวารเทียมแบบปลายเดียว | ปลายหนึ่งอยู่ที่หน้าท้อง แต่อีกปลายปิดอยู่ภายในช่องท้อง ศัลยแพทย์ต้องค้นหาและแยกปลายด้านในก่อนต่อกลับ จึงมักซับซ้อนกว่า | | มีพังผืดหรือไส้เลื่อนร่วมด้วย | อาจต้องเลาะพังผืด ซ่อมผนังหน้าท้อง หรือเปลี่ยนจากการผ่าตัดแผลเล็กเป็นการผ่าตัดเปิด | แม้การปิดทวารเทียมบางแบบจะเล็กกว่าการผ่าตัดครั้งแรก แต่ยังเป็นการผ่าตัดช่องท้องที่มีความเสี่ยงสำคัญ โดยเฉพาะรอยต่อลำไส้รั่ว แผลติดเชื้อ ลำไส้ทำงานช้า และลำไส้อุดตัน คำว่า “ชั่วคราว” เป็นแผนในเวลาที่สร้างทวารเทียม ไม่ใช่คำรับรองว่าจะปิดได้แน่นอน หากโรคเดิมยังไม่สงบ ลำไส้ไม่พร้อม หรือความเสี่ยงจากการผ่าตัดสูงเกินไป การคงทวารเทียมไว้อาจปลอดภัยและควบคุมการขับถ่ายได้ดีกว่า ## ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ ### ผู้ที่อาจเหมาะกับการผ่าตัด ศัลยแพทย์อาจพิจารณาปิดทวารเทียมเมื่อครบเงื่อนไขสำคัญต่อไปนี้: - ทวารเทียมถูกสร้างไว้เป็นการชั่วคราว - โรคหรือการบาดเจ็บเดิมได้รับการรักษาแล้ว - ลำไส้และรอยต่อเดิมหายดี ไม่มีรอยรั่ว การอุดตัน หรือการอักเสบที่ยังดำเนินอยู่ - ไม่มีการติดเชื้อในช่องท้อง - มีลำไส้เหลือเพียงพอและสามารถนำมาต่อกันได้โดยไม่ตึงเกินไป - กล้ามเนื้อหูรูดทวารหนักและเส้นประสาทที่ควบคุมการขับถ่ายทำงานเพียงพอ - ภาวะโภชนาการเหมาะสม ไม่มีภาวะซีดหรือโรคประจำตัวที่ควบคุมไม่ได้ - ร่างกายรับการดมยาสลบและการผ่าตัดช่องท้องได้ - การรักษาอื่น เช่น เคมีบำบัด เสร็จสิ้นหรืออยู่ในช่วงที่ทีมรักษาเห็นว่าเหมาะสม ([NHS](https://www.nbt.nhs.uk/our-services/a-z-services/colorectal-cancer-services-surgery/colorectal-patient-information/reversal-stoma-ileostomy-or-colostomy)) การตรวจไม่ได้ดูเพียงว่าแผลภายนอกหายหรือไม่ เพราะลำไส้ด้านในอาจมีรอยตีบ พังผืด การอักเสบ หรือรอยต่อที่ยังไม่แข็งแรง ศัลยแพทย์จึงอาจตรวจทวารหนัก ส่องกล้อง หรือตรวจภาพลำไส้ด้วยสารทึบรังสีก่อนตัดสินใจ ### ผู้ที่อาจยังไม่ควรทำ การผ่าตัดมักต้องเลื่อนออกไปหากมีการติดเชื้อ แผลเดิมยังไม่หาย โรคมะเร็งหรือโรคลำไส้ยังต้องรักษาต่อ ภาวะโภชนาการไม่ดี หรือโรคหัวใจ ปอด เบาหวาน และโรคประจำตัวยังควบคุมไม่เหมาะสม การเลื่อนไม่ได้แปลว่าจะปิดไม่ได้เสมอไป แพทย์อาจต้องรักษาการติดเชื้อ ปรับโภชนาการ ฟื้นฟูร่างกาย หรือรอให้การรักษาโรคเดิมเสร็จก่อน แล้วจึงประเมินใหม่ ### ผู้ที่อาจไม่เหมาะกับการปิดทวารเทียม ศัลยแพทย์อาจแนะนำให้คงทวารเทียมไว้หาก: - ลำไส้ส่วนปลายเสียหาย ตีบ หรือสั้นเกินกว่าจะต่อได้อย่างปลอดภัย - โรคเดิมยังกลับเป็นซ้ำหรือควบคุมไม่ได้ - กล้ามเนื้อหูรูดอ่อนแรงมาก จนอาจกลั้นอุจจาระไม่ได้หลังต่อกลับ - มีพังผืดหรือความเสียหายในช่องท้องรุนแรง - สุขภาพโดยรวมทำให้ความเสี่ยงจากการผ่าตัดสูงกว่าประโยชน์ - คุณภาพชีวิตเมื่อคงทวารเทียมไว้อาจดีกว่าการเสี่ยงต่อการขับถ่ายผิดปกติรุนแรง การตัดสินใจควรพิจารณาทั้งความเป็นไปได้ทางเทคนิคและชีวิตหลังผ่าตัด คุณควรถามให้ชัดว่าคาดว่าจะถ่ายบ่อยเพียงใด มีโอกาสกลั้นลำบากหรือไม่ และหากพบว่าต่อไม่ได้ระหว่างผ่าตัด แผนสำรองคืออะไร ## เตรียมตัวก่อนผ่าตัด ### ตรวจความพร้อมของลำไส้ การตรวจที่ใช้แตกต่างกันตามโรคเดิมและการผ่าตัดครั้งก่อน อาจประกอบด้วย: - ตรวจหน้าท้อง ปากทวารเทียม และทวารหนัก - ตรวจเลือดเพื่อดูภาวะซีด การติดเชื้อ การทำงานของไต เกลือแร่ และภาวะโภชนาการ - ส่องกล้องเพื่อตรวจลำไส้ส่วนที่จะนำมาต่อ - ตรวจภาพลำไส้ด้วยสารทึบรังสี เพื่อหารอยรั่วหรือรอยตีบ - ตรวจหัวใจหรือปอดเมื่อมีโรคประจำตัวหรือมีข้อบ่งชี้ - ประเมินการควบคุมการขับถ่ายและการทำงานของกล้ามเนื้อหูรูด ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/procedures/ostomy-reversal)) ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจครบทุกชนิด ศัลยแพทย์จะเลือกจากชนิดทวารเทียม เหตุผลที่สร้างทวารเทียม และสิ่งที่พบจากการตรวจร่างกาย ### อาหารและการงดอาหาร โรงพยาบาลจะกำหนดเวลาหยุดอาหารและเครื่องดื่มตามเวลาผ่าตัดและแนวทางของวิสัญญีแพทย์ คุณควรทำตามคำสั่งที่ได้รับ ไม่ควรใช้เวลาจากบทความหรือคำแนะนำของผู้ป่วยรายอื่นแทน เพราะการไม่งดอาหารอย่างถูกต้องเพิ่มความเสี่ยงที่อาหารหรือน้ำจะไหลเข้าปอดระหว่างดมยาสลบ บางรายต้องรับประทานอาหารกากใยน้อยในช่วงก่อนผ่าตัด หรือเตรียมลำไส้ด้วยยาระบายหรือการสวนล้าง แต่ไม่ใช่ทุกคนที่ต้องทำ ห้ามซื้อยาระบายหรือสวนล้างเองโดยไม่ได้รับคำสั่ง เพราะผู้ที่มีลำไส้ตีบหรือภาวะขาดน้ำอาจเกิดอันตรายได้ ### ยาและอาหารเสริม แจ้งทีมผ่าตัดเกี่ยวกับยาทุกชนิด รวมถึง: - ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาต้านเกล็ดเลือด - ยาเบาหวานและอินซูลิน - ยาความดัน ยาหัวใจ และยาขับปัสสาวะ - ยากดภูมิคุ้มกันหรือยาสเตียรอยด์ - สมุนไพร วิตามิน และอาหารเสริม - ประวัติแพ้ยา แพ้วัสดุปิดแผล หรือแพ้น้ำยาฆ่าเชื้อ ยาบางกลุ่มต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด แต่เวลาในการปรับเป็นรายบุคคล ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดให้ อย่าหยุดยาละลายลิ่มเลือด ยาเบาหวาน หรือยาอื่นเอง เพราะอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อเลือดออก ลิ่มเลือด หัวใจขาดเลือด หรือระดับน้ำตาลผิดปกติ ### เตรียมสุขภาพและบ้าน หากสูบบุหรี่ ควรแจ้งทีมรักษาและขอแผนหยุดสูบ เพราะบุหรี่สัมพันธ์กับการหายของแผลที่ช้าลงและภาวะแทรกซ้อนของปอด งดเครื่องดื่มแอลกอฮอล์ตามคำแนะนำ และรับประทานอาหารให้เพียงพอ โดยเฉพาะหากน้ำหนักลดหรือรับประทานได้น้อย เตรียมผู้พากลับและคนช่วยในช่วงแรก จัดเสื้อผ้าที่ไม่รัดหน้าท้อง วางของใช้จำเป็นให้อยู่ในระดับหยิบง่าย และวางแผนลางานตามลักษณะงาน การมีทวารเทียมเดิมไม่ได้หมายความว่าต้องทิ้งอุปกรณ์ทั้งหมดทันที ควรเก็บถุงและอุปกรณ์บางส่วนไว้จนกว่าทีมรักษาจะยืนยันว่าไม่ต้องใช้ ### สิ่งที่ควรนำไปโรงพยาบาล - บัตรประชาชนและเอกสารสิทธิการรักษา - รายการยาพร้อมความแรงและเวลาที่ใช้ - ผลตรวจและเอกสารการผ่าตัดเดิม หากรักษาคนละโรงพยาบาล - รายงานพยาธิวิทยาหรือแผนการรักษามะเร็ง ถ้ามี - อุปกรณ์ดูแลทวารเทียมสำรอง - เสื้อผ้าหลวม รองเท้าเดินง่าย และของใช้ส่วนตัว ## ขั้นตอนการผ่าตัด ### 1. ดมยาสลบ การผ่าตัดโดยทั่วไปใช้การดมยาสลบ คุณจะหลับตลอดการผ่าตัดและมีทีมวิสัญญีดูแลการหายใจ ความดัน ชีพจร และระดับออกซิเจน ([Mayo Clinic](https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/colostomy-reversal/about/pac-20589660)) ### 2. เข้าถึงลำไส้ ศัลยแพทย์กรีดผิวหนังรอบปากทวารเทียม แล้วค่อยๆ แยกลำไส้ออกจากผิวหนัง กล้ามเนื้อหน้าท้อง และพังผืดโดยรอบ ถ้าเป็นทวารเทียมแบบห่วง ปลายลำไส้ที่ต้องต่อมักอยู่ใกล้กัน การผ่าตัดอาจทำผ่านแผลรอบปากทวารเทียมได้ แต่ถ้าเป็นแบบปลายเดียว ศัลยแพทย์อาจต้องเปิดแผลหน้าท้องเดิมหรือใช้การผ่าตัดผ่านกล้องเพื่อหาปลายลำไส้ที่อยู่ภายใน ### 3. เลาะพังผืดและตรวจลำไส้ การผ่าตัดช่องท้องครั้งก่อนทำให้เกิดพังผืดได้ ศัลยแพทย์จะเลาะพังผืดเพื่อให้ลำไส้เคลื่อนได้และนำปลายทั้งสองมาต่อกันโดยไม่ตึง ระหว่างขั้นตอนนี้จะตรวจว่าลำไส้มีเลือดมาเลี้ยงดี ไม่มีความเสียหาย และมีความยาวเพียงพอ หากมีไส้เลื่อนบริเวณปากทวารเทียม อาจต้องซ่อมผนังหน้าท้องร่วมด้วย รายละเอียดขึ้นกับความสะอาดของแผลและสภาพเนื้อเยื่อ ### 4. ต่อลำไส้ ปลายลำไส้ที่แข็งแรงจะถูกเชื่อมเข้าหากันด้วยไหมเย็บหรือเครื่องเย็บ ศัลยแพทย์อาจตรวจความสมบูรณ์ของรอยต่อและดูว่ามีการรั่วหรือไม่ วิธีตรวจขึ้นกับตำแหน่งและเทคนิคที่ใช้ ### 5. นำลำไส้กลับและปิดแผล เมื่อรอยต่อเหมาะสม ศัลยแพทย์จะนำลำไส้กลับเข้าไปในช่องท้อง แล้วปิดชั้นกล้ามเนื้อหน้าท้อง ส่วนผิวหนังอาจปิดสนิท ปิดเป็นวงโดยเหลือช่องเล็ก หรือเว้นบางส่วนไว้ระบายของเหลว วิธีหลังอาจใช้เพื่อลดการสะสมของเชื้อในแผลที่เคยสัมผัสอุจจาระ ในบางกรณี ศัลยแพทย์อาจพบระหว่างผ่าตัดว่าการต่อกลับไม่ปลอดภัย เช่น พังผืดหนา ลำไส้เสียหาย หรือปลายลำไส้ต่อกันไม่ได้ จึงอาจต้องคงทวารเทียมเดิม สร้างทวารเทียมตำแหน่งใหม่ หรือยุติการปิดไว้ก่อน ควรถามเรื่องความเป็นไปได้นี้ก่อนลงนามยินยอมผ่าตัด ## ใช้เวลานานแค่ไหน ระยะเวลาผ่าตัดแตกต่างกันมาก ตั้งแต่การปิดผ่านแผลรอบทวารเทียมไปจนถึงการผ่าตัดช่องท้องที่ซับซ้อน ศัลยแพทย์ผู้ประเมินภาพและรายงานการผ่าตัดเดิมจึงจะให้ช่วงเวลาโดยประมาณสำหรับแต่ละรายได้ หลังผ่าตัด คุณจะอยู่ในห้องพักฟื้นเพื่อเฝ้าระวังการหายใจ ความดัน อาการปวด และเลือดออก จากนั้นจึงกลับหอผู้ป่วย ผู้ที่มีโรคประจำตัวมากหรือผ่าตัดซับซ้อนอาจต้องได้รับการดูแลใกล้ชิดกว่าเดิม โดยทั่วไปต้องนอนโรงพยาบาลจนลำไส้เริ่มทำงาน รับประทานหรือดื่มได้ เดินและปัสสาวะได้ ควบคุมอาการปวดได้ และไม่มีสัญญาณภาวะแทรกซ้อน ระยะเวลาขึ้นกับการผ่าตัดและแนวทางของโรงพยาบาลที่รักษา ## พักฟื้นนานแค่ไหน การพักฟื้นไม่ได้จบเมื่อแผลแห้ง เพราะทั้งผนังหน้าท้องและลำไส้ต้องปรับตัว ระยะเวลาขึ้นกับชนิดทวารเทียม วิธีผ่าตัด พังผืด โรคเดิม อายุ โภชนาการ และภาวะแทรกซ้อน | ช่วงเวลาโดยประมาณ | สิ่งที่มักเกิดขึ้น | |---|---| | ช่วงแรกในโรงพยาบาล | ปวดตึงบริเวณแผล ท้องอืด ลำไส้ยังทำงานช้า เริ่มลุกเดินและเริ่มอาหารตามที่ทีมรักษาประเมิน | | 1-2 สัปดาห์แรก | ยังเหนื่อยง่าย แผลอาจมีของเหลวเล็กน้อยตามวิธีปิด ถ่ายบ่อยหรือเหลว ควรเดินเบาๆ และหลีกเลี่ยงการเบ่งหรือยกของ | | หลายสัปดาห์แรก | ความถี่ในการถ่ายและความเร่งด่วนมักค่อยๆ ลดลง หลายคนทำงานเบาได้เมื่ออาการปวดลดและควบคุมการขับถ่ายได้ | | ประมาณ 4-6 สัปดาห์ | หลายคนกลับทำกิจกรรมทั่วไปได้มากขึ้น หากไม่มีภาวะแทรกซ้อน งานใช้แรงหรือยกของอาจต้องรอนานกว่า ([Mayo Clinic](https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/colostomy-reversal/about/pac-20589660)) | | หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน | รูปแบบการขับถ่ายยังปรับต่อได้ โดยเฉพาะผู้ที่เคยผ่าตัดลำไส้ตรงหรือมีลำไส้เหลือน้อย | ช่วงเวลาดังกล่าวเป็นกรอบจากแหล่งข้อมูลต่างประเทศ ไม่ใช่กำหนดตายตัวสำหรับทุกคน ศัลยแพทย์จะกำหนดวันกลับไปทำงาน ขับรถ ออกกำลังกาย และยกของจากลักษณะแผลและการผ่าตัดจริง ### การขับถ่ายหลังปิดทวารเทียม อาการที่พบได้ในช่วงแรก ได้แก่: - ถ่ายอุจจาระบ่อยกว่าปกติ - อุจจาระเหลวหรือเป็นชิ้นเล็ก - ปวดถ่ายกะทันหัน - ถ่ายหลายครั้งต่อเนื่องในช่วงสั้น - กลั้นลมหรืออุจจาระได้ไม่ดีเท่าเดิม - ผิวหนังรอบทวารหนักระคายเคือง - ท้องอืดและแยกลมหรืออุจจาระได้ยาก อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าการผ่าตัดล้มเหลวเสมอไป ลำไส้ที่ไม่ได้ใช้งานมาระยะหนึ่งต้องกลับมารับอุจจาระอีกครั้ง อย่างไรก็ตาม หากถ่ายมากจนดื่มน้ำไม่ทัน เวียนศีรษะ ปัสสาวะน้อย หรือกลั้นไม่ได้จนใช้ชีวิตลำบาก ควรแจ้งทีมรักษาเพื่อประเมินภาวะขาดน้ำ การติดเชื้อ หรือปัญหาของลำไส้ ### อาหารหลังผ่าตัด ช่วงแรกมักเริ่มด้วยอาหารที่ย่อยง่ายและกากใยน้อย แล้วค่อยเพิ่มชนิดอาหารตามการทำงานของลำไส้ รับประทานครั้งละน้อย เคี้ยวให้ละเอียด และสังเกตว่าอาหารใดทำให้ท้องอืดหรือถ่ายมาก ไม่จำเป็นต้องงดอาหารหลายชนิดถาวร เว้นแต่มีคำแนะนำเฉพาะจากทีมรักษา อย่าใช้ยาแก้ท้องเสีย ยาระบาย หรือผลิตภัณฑ์เสริมใยอาหารเองทันทีหลังผ่าตัด เพราะอาการถ่ายผิดปกติอาจมาจากลำไส้อุดตัน การติดเชื้อ หรือรอยต่อมีปัญหา ควรให้แพทย์แยกสาเหตุก่อน ### การเคลื่อนไหวและการทำงาน การลุกเดินเร็วตามที่ทีมรักษาอนุญาตช่วยให้ปอดและลำไส้ทำงาน ลดภาวะแทรกซ้อนจากการนอนนิ่ง แต่ควรหลีกเลี่ยงการยกของหนักและการเกร็งหน้าท้องในระยะแรก เพราะผนังหน้าท้องบริเวณปากทวารเดิมยังไม่แข็งแรงและอาจเกิดไส้เลื่อนได้ ผู้ทำงานนั่งโต๊ะอาจกลับไปทำงานได้เร็วกว่าผู้ที่ต้องยกของ ขับรถเป็นเวลานาน หรือไม่มีห้องน้ำเข้าถึงง่าย ก่อนกลับไปทำงานควรพิจารณาทั้งความแข็งแรงและความสามารถในการควบคุมการขับถ่าย ## ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน การปิดทวารเทียมมีตั้งแต่ภาวะแทรกซ้อนที่รักษาได้ด้วยการดูแลแผล ไปจนถึงปัญหารุนแรงที่ต้องผ่าตัดซ้ำ ความเสี่ยงของแต่ละคนต่างกันตามชนิดทวารเทียม พังผืด โรคประจำตัว โภชนาการ การสูบบุหรี่ และความซับซ้อนของการผ่าตัด ### แผลผ่าตัดติดเชื้อ แผลบริเวณปากทวารเทียมมีเชื้อแบคทีเรียจากลำไส้อยู่เดิม จึงติดเชื้อได้ง่ายกว่าแผลสะอาดทั่วไป อาการได้แก่ แผลแดง ร้อน บวม ปวดมากขึ้น มีหนองหรือกลิ่นผิดปกติ และมีไข้ ([NHS](https://www.nbt.nhs.uk/our-services/a-z-services/colorectal-cancer-services-surgery/colorectal-patient-information/reversal-stoma-ileostomy-or-colostomy)) งานวิจัยขนาดเล็กบางฉบับรายงานอัตราภาวะแทรกซ้อนค่อนข้างสูง แต่ตัวเลขจากโรงพยาบาลและกลุ่มผู้ป่วยหนึ่งไม่ควรใช้ทำนายความเสี่ยงเฉพาะบุคคล การถามศัลยแพทย์ถึงความเสี่ยงตามชนิดทวารเทียมของคุณมีประโยชน์กว่าการยึดตัวเลขรวม ### รอยต่อลำไส้รั่ว รอยต่อลำไส้อาจแยกหรือมีรู ทำให้อุจจาระและเชื้อโรครั่วเข้าสู่ช่องท้อง ภาวะนี้อาจทำให้ติดเชื้อรุนแรง มีฝี หรือเยื่อบุช่องท้องอักเสบ และบางรายต้องผ่าตัดซ้ำหรือสร้างทวารเทียมใหม่ อาการเตือนคือปวดท้องเพิ่มขึ้น ไข้ หัวใจเต้นเร็ว ท้องแข็ง อ่อนเพลียมาก หรืออาการโดยรวมแย่ลงหลังเคยดีขึ้น ภาวะนี้ต้องประเมินโดยเร็ว ### ลำไส้ทำงานช้าหรือลำไส้อุดตัน หลังผ่าตัด ลำไส้อาจหยุดบีบตัวชั่วคราว ทำให้ท้องอืด คลื่นไส้ อาเจียน และไม่ผายลม พังผืดหรือการหักพับของลำไส้อาจทำให้อุดตันเชิงกลได้เช่นกัน บางรายดีขึ้นด้วยการพักลำไส้และให้สารน้ำ แต่ถ้ามีการอุดตันรุนแรง เลือดไปเลี้ยงลำไส้ไม่ดี หรืออาการไม่ดีขึ้น อาจต้องทำหัตถการหรือผ่าตัดเพิ่มเติม ### เลือดออกและก้อนเลือดคั่ง อาจมีเลือดออกจากแผล ผนังหน้าท้อง หรือรอยต่อลำไส้ อาการที่ควรระวังคือแผลบวมเร็ว เลือดออกไม่หยุด หน้ามืด ใจสั่น หรือถ่ายเป็นเลือดมาก ### ลิ่มเลือดอุดตัน การผ่าตัดช่องท้องและการเคลื่อนไหวน้อยเพิ่มความเสี่ยงต่อลิ่มเลือดที่ขา ซึ่งอาจหลุดไปอุดหลอดเลือดปอด การลุกเดินตามคำแนะนำและมาตรการป้องกันของโรงพยาบาลช่วยลดความเสี่ยง ### บาดเจ็บต่ออวัยวะใกล้เคียง พังผืดอาจทำให้ลำไส้ กระเพาะปัสสาวะ ท่อไต หรืออวัยวะอื่นติดกัน การเลาะพังผืดจึงมีโอกาสทำให้อวัยวะบาดเจ็บ ความเสี่ยงมักสูงขึ้นเมื่อเคยผ่าตัดหลายครั้งหรือมีการติดเชื้อรุนแรงในช่องท้อง ### ไส้เลื่อนบริเวณแผลเดิม หลังปิดช่องที่เคยเป็นปากทวารเทียม ผนังหน้าท้องอาจยังเป็นจุดอ่อนและเกิดก้อนนูน โดยเฉพาะเวลาไอ ยืน หรือเกร็งหน้าท้อง ไส้เลื่อนขนาดเล็กอาจติดตามอาการ แต่ถ้าปวด ดันกลับไม่ได้ หรือมีลำไส้อุดตันต้องประเมินเร่งด่วน ### การขับถ่ายเปลี่ยนไปในระยะยาว บางคนยังถ่ายบ่อย ปวดถ่ายเร่งด่วน หรือกลั้นลำบากต่อเนื่อง โดยเฉพาะผู้ที่สูญเสียลำไส้ตรงไปมาก เคยได้รับรังสีรักษาบริเวณเชิงกราน หรือมีกล้ามเนื้อหูรูดอ่อนแรง การฟื้นฟูการขับถ่ายและการปรับอาหารอาจช่วยได้ แต่ไม่ควรคาดหวังว่าการขับถ่ายจะกลับเหมือนก่อนป่วยทุกคน ### อาจต้องสร้างทวารเทียมอีกครั้ง หากรอยต่อรั่ว ลำไส้เสียหาย หรือต่อกลับไม่ได้อย่างปลอดภัย อาจต้องสร้างทวารเทียมชั่วคราวใหม่หรือคงไว้ถาวร ความเป็นไปได้นี้ควรอยู่ในการพูดคุยก่อนผ่าตัด แม้แพทย์ตั้งใจปิดทวารเทียมก็ตาม ## สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที > **อาการฉุกเฉิน โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที** ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัดก่อน หากมีอาการเหล่านี้ หายใจลำบากหรือหายใจไม่ออก เจ็บแน่นหน้าอก หมดสติหรือซึมมากจนปลุกไม่ตื่น ชัก เลือดออกมากไม่หยุด ใบหน้า ปาก หรือคอบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดขึ้นทันที > > อาการอื่นด้านล่าง ให้ทำตามที่ระบุไว้ในแต่ละข้อ ข้อที่ไม่ได้ระบุว่าฉุกเฉิน ให้ติดต่อทีมผ่าตัดหรือโรงพยาบาลที่รักษาทันทีที่พบ หากติดต่อไม่ได้ ไม่แน่ใจ หรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน ติดต่อโรงพยาบาลหรือไปห้องฉุกเฉินหากมีอาการต่อไปนี้: - ไข้ร่วมกับหนาวสั่น หรืออาการโดยรวมทรุดลง - ปวดท้องหรือปวดแผลมากขึ้นเรื่อยๆ โดยเฉพาะหลังจากเคยดีขึ้น - ท้องบวมตึงมาก ไม่ผายลม หรือไม่ถ่ายร่วมกับคลื่นไส้อาเจียน - อาเจียนซ้ำ ดื่มน้ำไม่ได้ - แผลแดงลาม ร้อน บวม มีหนอง กลิ่นผิดปกติ หรือแผลแยก - เลือดออกจากแผลไม่หยุด หรือถ่ายเป็นเลือดมาก - หัวใจเต้นเร็วผิดปกติ หน้ามืด เป็นลม สับสน หรืออ่อนเพลียมาก - ปัสสาวะน้อย ปากแห้ง หรือเวียนศีรษะ ซึ่งอาจเป็นภาวะขาดน้ำ - หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือไอเป็นเลือด - ขาข้างหนึ่งบวม แดง ร้อน หรือปวดน่อง - มีก้อนนูนบริเวณแผลร่วมกับปวดมาก อาเจียน หรือดันกลับไม่ได้ อย่ารอถึงวันนัดหากสงสัยรอยต่อลำไส้รั่ว ลำไส้อุดตัน หรือลิ่มเลือด เพราะการประเมินเร็วมีผลต่อวิธีรักษา ## ทางเลือกอื่น ### คงทวารเทียมไว้ ทางเลือกหลักของการไม่ผ่าตัดคือคงทวารเทียมและใช้ถุงรองรับต่อไป ([NHS](https://www.nbt.nhs.uk/our-services/a-z-services/colorectal-cancer-services-surgery/colorectal-patient-information/reversal-stoma-ileostomy-or-colostomy)) วิธีนี้เหมาะเมื่อความเสี่ยงการผ่าตัดสูง ลำไส้ส่วนปลายไม่พร้อม กล้ามเนื้อหูรูดทำงานไม่ดี หรือคุณพอใจกับการใช้ชีวิตร่วมกับทวารเทียมมากกว่าความไม่แน่นอนของการขับถ่ายหลังต่อกลับ การคงทวารเทียมไม่ใช่การรักษาที่ล้มเหลว หลายคนใช้ชีวิต ทำงาน เดินทาง และออกกำลังกายได้ หากมีถุงรั่ว ผิวหนังอักเสบ หรือรูปทรงปากทวารเปลี่ยน ควรให้ทีมดูแลทวารเทียมช่วยปรับอุปกรณ์และตรวจหาภาวะแทรกซ้อน ### เลื่อนการผ่าตัด หากลำไส้ยังไม่หาย ภาวะโภชนาการไม่ดี หรือยังต้องรักษาโรคเดิม การเลื่อนอาจทำให้มีเวลาฟื้นฟูร่างกายและลดความเสี่ยง ศัลยแพทย์จะนัดประเมินซ้ำตามเหตุผลที่ต้องเลื่อน ไม่ควรยึดช่วงเวลาของผู้ป่วยคนอื่นเป็นเกณฑ์ ### ผ่าตัดด้วยวิธีอื่น การปิดอาจทำผ่านแผลรอบทวารเทียม การผ่าตัดผ่านกล้อง หรือการผ่าตัดเปิดหน้าท้อง วิธีที่เหมาะไม่ได้ขึ้นกับความต้องการเรื่องขนาดแผลเพียงอย่างเดียว แต่ขึ้นกับทวารเทียมแบบห่วงหรือแบบปลายเดียว ตำแหน่งปลายลำไส้ พังผืด และการผ่าตัดครั้งก่อน หากการขับถ่ายทางทวารหนักคาดว่าจะควบคุมได้ไม่ดี การคงทวารเทียมอาจให้คุณภาพชีวิตที่ดีกว่า ไม่มีการรักษาด้วยยาที่สามารถเชื่อมลำไส้แทนการผ่าตัดได้ ## สิทธิการรักษา ความครอบคลุมขึ้นกับเหตุผลทางการแพทย์ โรงพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และเงื่อนไขของแต่ละกองทุน ควรตรวจสอบก่อนนัดผ่าตัด เพราะการมีสิทธิไม่ได้หมายความว่าสามารถเข้ารับการผ่าตัดที่โรงพยาบาลใดก็ได้ทันที ### ประกันสังคม เริ่มติดต่อโรงพยาบาลตามสิทธิของคุณ หากโรงพยาบาลไม่มีศัลยแพทย์หรือทรัพยากรที่จำเป็น อาจต้องใช้ระบบส่งต่อ ควรถามว่าสิทธิครอบคลุมการตรวจประเมินลำไส้ การดมยาสลบ การนอนโรงพยาบาล และการดูแลภาวะแทรกซ้อนหรือไม่ รวมถึงต้องใช้เอกสารการผ่าตัดเดิมอะไรบ้าง ### บัตรทอง ติดต่อหน่วยบริการประจำเพื่อรับการประเมินและใบส่งตัวตามระบบ หากมีอาการฉุกเฉิน เช่น ปวดท้องรุนแรง อาเจียนต่อเนื่อง หรือสงสัยลำไส้อุดตัน ให้เข้ารับการประเมินฉุกเฉินโดยไม่รอขั้นตอนนัดปกติ ก่อนเดินทาง ควรตรวจสอบว่าใบส่งตัวครอบคลุมเฉพาะการตรวจหรือรวมการผ่าตัด และต้องต่ออายุเอกสารหรือไม่ โดยเฉพาะเมื่อการผ่าตัดเดิมเกิดขึ้นคนละโรงพยาบาล ### ประกันสุขภาพเอกชน สอบถามบริษัทประกันว่าการปิดทวารเทียมถือเป็นการรักษาต่อเนื่องจากโรคเดิมหรือไม่ มีข้อยกเว้นโรคที่เป็นมาก่อน ระยะรอคอย หรือเงื่อนไขอนุมัติล่วงหน้าหรือไม่ ส่งรายงานการผ่าตัดเดิม ผลพยาธิวิทยา แผนการรักษา และหนังสือรับรองความจำเป็นจากแพทย์ตามที่บริษัทขอ ควรถามให้ชัดว่าความคุ้มครองรวมการตรวจส่องกล้องหรือภาพรังสีก่อนผ่าตัด การดมยาสลบ ห้องพัก และการรักษาหากเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือไม่ หากต้องเข้ารักษาฉุกเฉิน ให้แจ้งบริษัทตามช่องทางและเวลาที่ระบุในกรมธรรม์ ### จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare ## คำถามที่พบบ่อย ### ผ่าตัดปิดทวารเทียมแล้วถ่ายทางไหน? หลังรอยต่อลำไส้เริ่มทำงาน อุจจาระจะกลับมาออกทางทวารหนักแทนช่องเปิดที่หน้าท้อง ลักษณะและความถี่อาจยังไม่เหมือนก่อนป่วยทันที เพราะลำไส้ต้องปรับตัวหลังไม่ได้ใช้งานมาระยะหนึ่ง ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/procedures/ostomy-reversal)) ### ทวารเทียมชั่วคราวปิดได้ทุกคนไหม? ปิดไม่ได้ทุกคน แม้เดิมจะวางแผนให้เป็นแบบชั่วคราว ศัลยแพทย์ต้องยืนยันว่าลำไส้หายดี โรคเดิมสงบ กล้ามเนื้อหูรูดทำงานเพียงพอ และสุขภาพรองรับการผ่าตัดได้ ### หลังทำทวารเทียมนานเท่าไรจึงปิดได้? ไม่มีระยะเวลาตายตัว การปิดจะพิจารณาเมื่อโรคเดิมและการติดเชื้อสงบ ลำไส้หรือรอยต่อหายดี การรักษาอื่นอยู่ในช่วงเหมาะสม และสุขภาพพร้อม โดยต้องตรวจประเมินก่อนทุกครั้ง ### ต้องส่องกล้องก่อนผ่าตัดหรือไม่? ไม่ใช่ทุกคนต้องส่องกล้อง แต่ศัลยแพทย์อาจใช้การส่องกล้อง ตรวจภาพด้วยสารทึบรังสี หรือตรวจทวารหนักเพื่อดูว่าลำไส้หายดี ไม่มีรอยตีบหรือรอยรั่ว และส่วนปลายพร้อมใช้งาน การตรวจขึ้นกับโรคและการผ่าตัดครั้งก่อน ### การผ่าตัดใช้เวลานานเท่าไร? ระยะเวลาผ่าตัดแตกต่างกันมาก ตั้งแต่การปิดผ่านแผลรอบทวารเทียมไปจนถึงการผ่าตัดช่องท้องที่ซับซ้อน ศัลยแพทย์ผู้ประเมินภาพและรายงานการผ่าตัดเดิมจึงจะให้ช่วงเวลาโดยประมาณสำหรับแต่ละรายได้ ### ต้องนอนโรงพยาบาลกี่วัน? โดยทั่วไปต้องนอนโรงพยาบาลจนลำไส้เริ่มทำงาน รับประทานหรือดื่มได้ เดินและปัสสาวะได้ ควบคุมอาการปวดได้ และไม่มีสัญญาณภาวะแทรกซ้อน ระยะเวลาขึ้นกับการผ่าตัดและแนวทางของโรงพยาบาลที่รักษา ### หลังปิดทวารเทียมจะถ่ายบ่อยนานไหม? การถ่ายบ่อยหรือเร่งด่วนอาจเป็นอยู่หลายสัปดาห์ถึงหลายเดือน โดยขึ้นกับตำแหน่งและความยาวลำไส้ที่เหลือ การผ่าตัดลำไส้ตรง และการทำงานของหูรูด หากถ่ายจนขาดน้ำหรือควบคุมไม่ได้ ควรแจ้งทีมรักษา ### หลังผ่าตัดจะกลั้นอุจจาระได้เหมือนเดิมไหม? บางคนกลับมาควบคุมได้ดี แต่ไม่สามารถรับรองได้ทุกคน ผู้ที่กล้ามเนื้อหูรูดอ่อนแรง เคยผ่าตัดลำไส้ตรงต่ำ หรือเคยได้รับรังสีรักษาอาจมีความเสี่ยงต่อความเร่งด่วนและการเล็ดมากกว่า จึงต้องประเมินก่อนผ่าตัด ### แผลปากทวารเทียมเดิมจะปิดสนิททันทีไหม? ไม่จำเป็นต้องปิดสนิททุกกรณี ศัลยแพทย์อาจปิดผิวหนังทั้งหมด ปิดเป็นวงโดยเหลือช่องเล็ก หรือเว้นบางส่วนเพื่อระบายของเหลวและลดการติดเชื้อ ลักษณะแผลจึงอาจต่างจากแผลผ่าตัดทั่วไป ### เมื่อไรกลับไปทำงานได้? งานเบามักกลับได้ภายในหลายสัปดาห์เมื่ออาการปวดลด เดินคล่อง และควบคุมการขับถ่ายได้ ส่วนงานยกของหรือใช้แรงอาจต้องรอประมาณ **4-6 สัปดาห์หรือมากกว่า** ตามวิธีผ่าตัดและการหายของผนังหน้าท้อง ([Mayo Clinic](https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/colostomy-reversal/about/pac-20589660)) ให้ศัลยแพทย์กำหนดตามแผลจริง ### หลังปิดทวารเทียมกินอาหารปกติได้ไหม? ส่วนใหญ่มักค่อยๆ กลับไปกินอาหารหลากหลายได้ แต่ช่วงแรกอาจเหมาะกับอาหารอ่อน กากใยน้อย และมื้อเล็ก ค่อยเพิ่มอาหารทีละชนิดและสังเกตอาการท้องอืดหรือถ่ายมาก ไม่ควรงดอาหารระยะยาวโดยไม่มีเหตุผลเฉพาะ ### ถ้าผ่าตัดแล้วต่อลำไส้ไม่ได้จะเกิดอะไรขึ้น? ศัลยแพทย์อาจคงทวารเทียมเดิม สร้างทวารเทียมตำแหน่งใหม่ หรือยุติการผ่าตัดปิดหากการต่อไม่ปลอดภัย แผนสำรองควรถูกอธิบายก่อนผ่าตัด โดยเฉพาะผู้ที่มีพังผืดมากหรือเป็นทวารเทียมแบบปลายเดียว ### สามารถเลือกไม่ปิดทวารเทียมได้ไหม? เลือกคงทวารเทียมไว้ได้ หากคุณเข้าใจประโยชน์และข้อจำกัด หรือหากการผ่าตัดมีความเสี่ยงสูง ควรเปรียบเทียบภาระการดูแลถุงกับความเสี่ยงของการผ่าตัดและความไม่แน่นอนของการขับถ่ายหลังต่อกลับ ### ถ้าปิดแล้วมีโอกาสต้องทำทวารเทียมใหม่หรือไม่? มีโอกาส โดยเฉพาะหากรอยต่อลำไส้รั่ว ลำไส้อุดตันรุนแรง หรือโรคเดิมกลับมา บางกรณีต้องสร้างทวารเทียมชั่วคราวเพื่อปกป้องลำไส้ และบางกรณีอาจต้องคงไว้นาน ### ก่อนตัดสินใจควรถามศัลยแพทย์เรื่องอะไร? ควรถามว่าทวารเทียมของคุณเป็นชนิดใด ลำไส้ส่วนปลายหายดีหรือยัง ต้องตรวจอะไรบ้าง คาดว่าจะผ่าตัดผ่านแผลใด และการขับถ่ายหลังผ่าตัดน่าจะเป็นอย่างไร นอกจากนี้ควรถามถึงโอกาสต้องเปิดหน้าท้องหรือคงทวารเทียมไว้ หากพบว่าการต่อกลับไม่ปลอดภัยระหว่างผ่าตัด ## ข้อมูลอ้างอิง 1. [Cleveland Clinic: Ileostomy & Colostomy (Ostomy) Reversal: Surgery & Side Effects](https://my.clevelandclinic.org/health/procedures/ostomy-reversal) — เกี่ยวกับ Colostomy reversal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) 2. [PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): The Risk Factors for Complications Following Intestinal Stoma ...](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12709135/) — เกี่ยวกับ Colostomy reversal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) 3. [NHS: Reversal of Stoma (Ileostomy or Colostomy) | North Bristol NHS Trust](https://www.nbt.nhs.uk/our-services/a-z-services/colorectal-cancer-services-surgery/colorectal-patient-information/reversal-stoma-ileostomy-or-colostomy) — เกี่ยวกับ Colostomy reversal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) 4. [Mayo Clinic: Colostomy reversal](https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/colostomy-reversal/about/pac-20589660) — เกี่ยวกับ Colostomy reversal — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24) > ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้ > หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที