# ผ่าตัดปลูกถ่ายกระดูก

**ผ่าตัดปลูกถ่ายกระดูก (Bone-graft surgery) คือการนำกระดูกหรือวัสดุทดแทนกระดูกไปเติมในบริเวณที่กระดูกขาด แตกแล้วไม่ติด หรือต้องการโครงสร้างเพิ่มเพื่อให้กระดูกเชื่อมกัน วัสดุที่เติมทำหน้าที่คล้ายโครงให้กระดูกของร่างกายค่อยๆ งอกและซ่อมแซมบริเวณนั้น แต่ไม่ใช่ทุกคนที่มีกระดูกบาดเจ็บจะต้องผ่าตัดชนิดนี้**

## ประเด็นสำคัญ

- การปลูกถ่ายกระดูกใช้รักษากระดูกหักที่มีเนื้อกระดูกสูญหาย กระดูกหักไม่ติด การเชื่อมข้อหรือกระดูกสันหลัง และการเสริมกระดูกขากรรไกรบางกรณี แพทย์จะพิจารณาจากภาพถ่ายรังสี ความมั่นคงของกระดูก และสุขภาพโดยรวม
- วัสดุปลูกถ่ายอาจมาจากกระดูกของคุณเอง กระดูกผู้บริจาคที่ผ่านการเตรียมอย่างเหมาะสม หรือวัสดุทดแทนสังเคราะห์ แต่ละชนิดมีข้อดี ข้อจำกัด และความเสี่ยงต่างกัน
- แผลอาจเริ่มดีขึ้นก่อนที่กระดูกภายในจะเชื่อมเต็มที่ การกลับไปลงน้ำหนัก ยกของ หรือออกกำลังกายจึงต้องอาศัยผลตรวจติดตาม ไม่ควรตัดสินจากอาการปวดเพียงอย่างเดียว

## ผ่าตัดปลูกถ่ายกระดูก คืออะไร

การผ่าตัดนี้เป็นการใส่กระดูกหรือวัสดุที่ช่วยสร้างกระดูกลงในช่องว่าง รอยแตก หรือบริเวณที่ต้องการให้กระดูกเชื่อมติด วัสดุปลูกถ่ายไม่ได้ทำหน้าที่เหมือนการเปลี่ยนกระดูกทั้งชิ้นเสมอไป แต่โดยมากทำหน้าที่เป็นโครงให้เซลล์และหลอดเลือดของร่างกายเข้ามาสร้างกระดูกใหม่ แหล่งอ้างอิงระบุว่าการปลูกถ่ายกระดูกใช้เติมบริเวณกระดูกหักหรือข้อบกพร่องของกระดูกเพื่อกระตุ้นการสมานตัว [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft)

แพทย์อาจเลือกวัสดุปลูกถ่ายได้หลายแบบ ได้แก่

| ชนิดของวัสดุ | มาจากไหน | ประเด็นที่ควรรู้ |
|---|---|---|
| กระดูกของผู้ป่วยเอง | มักเก็บจากกระดูกบริเวณอื่นของร่างกาย เช่น กระดูกเชิงกราน หรือบริเวณใกล้ตำแหน่งผ่าตัด | มีเซลล์และองค์ประกอบจากร่างกายตัวเอง แต่จะมีแผลเพิ่มที่ตำแหน่งเก็บกระดูก |
| กระดูกจากผู้บริจาค | กระดูกจากแหล่งที่ผ่านมาตรฐานการคัดกรองและกระบวนการเตรียมเนื้อเยื่อ | ไม่ต้องมีแผลเก็บกระดูกอีกตำแหน่ง แต่ยังมีความเสี่ยงต่ำมากจากการถ่ายทอดเชื้อหรือปฏิกิริยาต่อวัสดุ และอาจมีคุณสมบัติช่วยสร้างกระดูกต่างจากกระดูกของผู้ป่วยเอง ควรถามโรงพยาบาลถึงชนิด แหล่งที่มา และมาตรฐานของวัสดุ |
| วัสดุทดแทนกระดูก | วัสดุสังเคราะห์หรือวัสดุเลียนแบบแร่ธาตุในกระดูก | ไม่มีแผลเก็บกระดูก แต่อาจไม่ได้เหมาะกับข้อบกพร่องทุกชนิด |
| วัสดุผสม | ใช้กระดูกหรือวัสดุมากกว่าหนึ่งชนิดร่วมกัน | แพทย์เลือกเพื่อให้เหมาะกับขนาด ตำแหน่ง และเป้าหมายของการผ่าตัด |

บางครั้งต้องใช้แผ่นโลหะ สกรู หมุด หรืออุปกรณ์ยึดตรึงร่วมด้วย เพราะวัสดุปลูกถ่ายเพียงอย่างเดียวไม่ได้ทำให้กระดูกที่เคลื่อนไหวอยู่มั่นคง แหล่งอ้างอิงระบุว่าศัลยแพทย์อาจต้องใช้อุปกรณ์เหล่านี้ยึดวัสดุและกระดูกให้อยู่ในตำแหน่ง

คำว่า “ปลูกถ่าย” อาจทำให้กังวลเรื่องการต่อต้านอวัยวะ แต่การปลูกถ่ายกระดูกแตกต่างจากการปลูกถ่ายอวัยวะ เช่น ไตหรือตับ วัสดุแต่ละชนิดผ่านการเตรียมต่างกัน และโดยทั่วไปไม่ได้หมายความว่าผู้ป่วยทุกคนต้องรับยากดภูมิคุ้มกัน อย่างไรก็ตาม คุณควรถามศัลยแพทย์ให้ชัดว่าวัสดุที่จะใช้เป็นชนิดใด มาจากแหล่งใด และเหตุใดจึงเหมาะกับปัญหาของคุณ

## ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

### ผู้ที่แพทย์อาจพิจารณาให้ผ่าตัด

การปลูกถ่ายกระดูกอาจเป็นส่วนหนึ่งของการรักษาในกรณีต่อไปนี้

- กระดูกหักแล้วมีเนื้อกระดูกสูญหายหรือมีช่องว่างมาก
- กระดูกหักไม่ติด หรือสมานช้ากว่าที่คาด
- ต้องเชื่อมข้อเพื่อหยุดการเคลื่อนไหวของข้อที่เจ็บหรือเสียหาย
- ต้องเชื่อมกระดูกสันหลังเพื่อเพิ่มความมั่นคง
- ต้องซ่อมข้อบกพร่องของกระดูกหลังการบาดเจ็บ การติดเชื้อที่ควบคุมแล้ว หรือการนำก้อนผิดปกติออก
- ต้องเพิ่มปริมาตรกระดูกขากรรไกรก่อนการรักษาทางทันตกรรมบางชนิด
- กระดูกขากรรไกรบางลงจากการสูญเสียฟัน โรคเหงือก หรืออุบัติเหตุ

การเชื่อมข้อ การซ่อมกระดูกหักที่สูญเสียเนื้อกระดูก และการรักษากระดูกบาดเจ็บที่ไม่สมาน เป็นข้อบ่งใช้ที่แหล่งอ้างอิงระบุไว้ [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft) ส่วนการปลูกกระดูกขากรรไกรอาจใช้เติมเบ้าฟัน เพิ่มความกว้างของขากรรไกร ยกพื้นโพรงอากาศข้างจมูก หรือเตรียมฐานสำหรับรากฟันเทียม [Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21727-dental-bone-graft)

การตัดสินใจไม่ได้ดูจากอาการปวดอย่างเดียว แพทย์ต้องดูภาพเอกซเรย์หรือภาพตรวจอื่น ประเมินว่ากระดูกมั่นคงเพียงใด มีการติดเชื้อหรือไม่ เนื้อเยื่อรอบข้างดีพอหรือไม่ และวิธีรักษาก่อนหน้าล้มเหลวจริงหรือยัง

### ผู้ที่อาจยังไม่เหมาะกับการผ่าตัดทันที

แพทย์อาจเลื่อนการผ่าตัดหรือแก้ปัจจัยเสี่ยงก่อน หากมีภาวะต่อไปนี้

- มีการติดเชื้อที่บริเวณผ่าตัดและยังควบคุมไม่ได้
- มีแผลเปิดหรือเนื้อเยื่ออ่อนปกคลุมกระดูกไม่เพียงพอ
- โรคประจำตัวยังควบคุมไม่ดี เช่น ระดับน้ำตาลในเลือดผิดปกติมาก
- สุขภาพโดยรวมยังไม่พร้อมรับยาระงับความรู้สึกหรือการผ่าตัด
- สูบบุหรี่หรือใช้นิโคตินต่อเนื่อง เพราะนิโคตินลดโอกาสการสมานของกระดูก แหล่งอ้างอิงระบุว่าการสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงที่การปลูกถ่ายจะไม่ติด
- ไม่สามารถหลีกเลี่ยงการลงน้ำหนักหรือปฏิบัติตามแผนฟื้นฟูที่จำเป็นได้
- สาเหตุของกระดูกไม่ติดยังไม่ได้รับการประเมิน เช่น ความไม่มั่นคง การติดเชื้อ หรือเลือดมาเลี้ยงไม่เพียงพอ

ภาวะเหล่านี้ไม่ได้แปลว่าจะผ่าตัดไม่ได้เสมอไป แต่ทีมรักษาอาจต้องลดความเสี่ยงก่อน สำหรับกระดูกหักบางแบบ หากแนวกระดูกมั่นคงและยังมีโอกาสสมานได้ แพทย์อาจเลือกเฝ้าติดตาม ใส่เฝือก ใช้อุปกรณ์พยุง หรือปรับการลงน้ำหนักก่อน การผ่าตัดจึงไม่ใช่คำตอบแรกของทุกกรณี

## เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

การเตรียมตัวขึ้นกับตำแหน่งที่ปลูกกระดูก ขนาดของข้อบกพร่อง วิธีระงับความรู้สึก และว่าจะเก็บกระดูกจากร่างกายคุณเองหรือไม่ โรงพยาบาลจะให้คำแนะนำเฉพาะราย แต่หัวข้อที่มักต้องเตรียมมีดังนี้

### แจ้งข้อมูลสุขภาพและยาทั้งหมด

นำรายชื่อยา วิตามิน สมุนไพร และอาหารเสริมทั้งหมดไปให้ทีมรักษาดู โดยเฉพาะ

- ยาต้านการแข็งตัวของเลือดและยาต้านเกล็ดเลือด
- ยาแก้ปวดบางกลุ่มที่อาจมีผลต่อเลือดออกหรือการสร้างกระดูก
- ยารักษาเบาหวาน รวมถึงยาฉีด
- ยากดภูมิคุ้มกันหรือยาที่มีผลต่อกระดูก
- สมุนไพรและอาหารเสริมที่อาจเพิ่มเลือดออก
- ประวัติแพ้ยา แพ้วัสดุ หรือเคยมีปัญหาจากยาระงับความรู้สึก

ยาบางชนิดอาจต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด แต่ห้ามหยุดเอง ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดเวลาให้ตามชนิดยา โรคประจำตัว และความเสี่ยงของการเกิดลิ่มเลือดหรือเลือดออก แหล่งอ้างอิงแนะนำให้แจ้งยาทุกชนิดและถามว่าควรรับประทานยาใดในวันผ่าตัด [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft)

### งดอาหารและน้ำตามคำสั่ง

หากต้องใช้ยาระงับความรู้สึก ทีมรักษาจะกำหนดเวลางดอาหาร น้ำ และเครื่องดื่มให้เฉพาะราย คำสั่งอาจต่างกันตามช่วงเวลาผ่าตัด อายุ โรคประจำตัว และชนิดของยาระงับความรู้สึก อย่าใช้ช่วงเวลาจากประสบการณ์ผ่าตัดครั้งก่อนแทนคำสั่งครั้งนี้

หากเผลอกินหรือดื่มหลังเวลาที่กำหนด ให้บอกทีมรักษาตามจริง เพราะอาจกระทบความปลอดภัยระหว่างให้ยาระงับความรู้สึก

### ลดปัจจัยที่รบกวนการติดของกระดูก

ควรบอกแพทย์หากสูบบุหรี่ บุหรี่ไฟฟ้า หรือใช้ผลิตภัณฑ์นิโคติน การหยุดหรือลดนิโคตินตามแผนที่ทีมรักษาแนะนำมีความสำคัญ เพราะนิโคตินสัมพันธ์กับการสมานกระดูกที่แย่ลง ไม่ควรเปลี่ยนไปใช้ผลิตภัณฑ์นิโคตินชนิดอื่นเองโดยคิดว่าไม่มีผลต่อกระดูก

ดูแลโรคประจำตัวให้คงที่ โดยเฉพาะเบาหวาน ภาวะซีด โรคหัวใจ และปัญหาโภชนาการ หากสงสัยว่ามีการติดเชื้อ เช่น มีไข้ แผลมีหนอง ฟันหรือเหงือกอักเสบ ควรแจ้งทีมรักษาก่อนวันผ่าตัด

### วางแผนกลับบ้านและการใช้ชีวิต

เตรียมคนพากลับบ้านหากได้รับยาที่ทำให้ง่วงหรือผ่าตัดแบบไม่ต้องนอนโรงพยาบาล หากเป็นการผ่าตัดแขน ขา เชิงกราน หรือกระดูกสันหลัง ควรถามล่วงหน้าว่าต้องใช้ไม้ค้ำ อุปกรณ์พยุง หรือหลีกเลี่ยงการลงน้ำหนักหรือไม่

สิ่งที่ควรนำไป ได้แก่

- บัตรประจำตัวและเอกสารสิทธิการรักษา
- รายชื่อยาและข้อมูลการแพ้ยา
- ผลตรวจหรือภาพถ่ายรังสีที่โรงพยาบาลขอ
- อุปกรณ์พยุงที่ทีมรักษาสั่งให้นำมา
- เสื้อผ้าหลวม สวมและถอดง่าย
- ข้อมูลติดต่อญาติหรือผู้ดูแล

ก่อนลงนามยินยอม คุณควรทราบว่าจะใช้วัสดุชนิดใด ต้องเก็บกระดูกจากตำแหน่งอื่นหรือไม่ ต้องใช้อุปกรณ์ยึดตรึงร่วมด้วยหรือไม่ และหากพบสภาพกระดูกต่างจากภาพตรวจ แผนผ่าตัดอาจเปลี่ยนอย่างไร

## ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดจริงต่างกันมากตามตำแหน่งและสาเหตุ แต่ลำดับทั่วไปมีดังนี้

1. **ตรวจยืนยันและทำเครื่องหมายตำแหน่งผ่าตัด**  
   ทีมรักษาตรวจชื่อ ประวัติการแพ้ยา ตำแหน่งผ่าตัด ภาพถ่ายรังสี และแผนวัสดุปลูกถ่ายอีกครั้ง

2. **ให้ยาระงับความรู้สึก**  
   อาจใช้ยาชาเฉพาะที่ ยาชาร่วมกับยากล่อมประสาท ยาชาเฉพาะส่วน หรือยาสลบ ขึ้นกับตำแหน่ง ขนาดการผ่าตัด และสุขภาพของผู้ป่วย การปลูกกระดูกขากรรไกรขนาดเล็กอาจทำภายใต้ยาชาเฉพาะที่ ส่วนการซ่อมกระดูกขนาดใหญ่หรือเก็บกระดูกจากเชิงกรานมักต้องใช้การระงับความรู้สึกที่มากขึ้น

3. **เปิดแผลและเตรียมบริเวณรับกระดูก**  
   ศัลยแพทย์เปิดแผลเพื่อเข้าถึงกระดูก จากนั้นนำเนื้อเยื่อที่ไม่แข็งแรง พังผืด หรือส่วนที่ขัดขวางการสมานออกตามความจำเป็น หากสงสัยการติดเชื้อ อาจเก็บตัวอย่างส่งตรวจ

4. **เก็บกระดูกจากตำแหน่งอื่น หากเลือกใช้กระดูกของผู้ป่วยเอง**  
   ศัลยแพทย์เปิดแผลอีกตำแหน่งและเก็บกระดูกในปริมาณที่เหมาะสม ตำแหน่งนี้เรียกว่าแผลผู้ให้กระดูก จึงอาจมีอาการปวดหรือภาวะแทรกซ้อนแยกจากแผลหลัก

5. **ใส่วัสดุปลูกถ่าย**  
   วัสดุอาจเป็นชิ้น เป็นเม็ด หรือเป็นส่วนผสมที่บรรจุลงในช่องว่าง ศัลยแพทย์จัดรูปร่างให้สัมผัสกับกระดูกเดิมอย่างเหมาะสม เพื่อให้เกิดการสร้างหลอดเลือดและกระดูกใหม่

6. **ยึดกระดูกให้มั่นคงเมื่อจำเป็น**  
   อาจใช้แผ่นโลหะ สกรู หมุด หรืออุปกรณ์อื่น เพื่อป้องกันการเคลื่อนไหวที่รบกวนการเชื่อมของกระดูก วิธีนี้ขึ้นกับตำแหน่งและรูปแบบการบาดเจ็บ ไม่ใช่ทุกคนต้องใส่อุปกรณ์

7. **ปิดแผล**  
   ศัลยแพทย์ตรวจเลือดออก ล้างแผล และเย็บปิด บางกรณีอาจใส่สายระบายชั่วคราว จากนั้นใช้ผ้าปิดแผล เฝือก หรืออุปกรณ์พยุงตามความเหมาะสม

สำหรับการปลูกกระดูกขากรรไกร ขั้นตอนทั่วไปคือฉีดยาชา เปิดเหงือก วางวัสดุในบริเวณกระดูกที่บางหรือสูญหาย แล้วเย็บปิด [Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21727-dental-bone-graft)

หลังผ่าตัด ทีมรักษาจะเฝ้าดูการหายใจ ความดันโลหิต อาการปวด เลือดออก และการไหลเวียนของเลือดบริเวณแขนหรือขาที่ผ่าตัด ก่อนพิจารณาให้กลับบ้านหรือรับไว้ดูแลต่อ

## ใช้เวลานานแค่ไหน

ไม่มีระยะเวลามาตรฐานเดียวสำหรับการผ่าตัดปลูกถ่ายกระดูก เพราะการเติมกระดูกขากรรไกรบริเวณเล็กแตกต่างจากการซ่อมกระดูกหักที่ไม่ติด หรือการเชื่อมกระดูกสันหลังอย่างมาก ระยะเวลาขึ้นกับ

- ตำแหน่งและขนาดของช่องว่างกระดูก
- ต้องเก็บกระดูกของผู้ป่วยเองหรือไม่
- ต้องนำอุปกรณ์เดิมออกหรือใส่อุปกรณ์ยึดตรึงใหม่หรือไม่
- มีแผลเป็น การผิดรูป หรือข้อสงสัยเรื่องการติดเชื้อหรือไม่
- วิธีระงับความรู้สึก
- ทำร่วมกับหัตถการอื่นหรือไม่

การผ่าตัดขนาดเล็กบางกรณีอาจกลับบ้านได้ในวันเดียว ส่วนการผ่าตัดกระดูกขนาดใหญ่ การผ่าตัดกระดูกสันหลัง หรือกรณีที่ต้องเฝ้าระวังการเสียเลือดและการลงน้ำหนัก อาจต้องพักรักษาในโรงพยาบาล ศัลยแพทย์จะประเมินจากขอบเขตการผ่าตัดและความพร้อมหลังฟื้นจากยาระงับความรู้สึก

ควรถามทีมรักษาแยกกันสามเรื่อง ได้แก่ เวลาที่อยู่ในห้องผ่าตัด เวลาพักฟื้นหลังยาระงับความรู้สึก และจำนวนวันที่อาจต้องอยู่โรงพยาบาล เพราะไม่ใช่ระยะเวลาเดียวกัน

## พักฟื้นนานแค่ไหน

การพักฟื้นมีสองส่วน คือแผลและอาการปวดที่ดีขึ้น กับกระดูกภายในที่ค่อยๆ เชื่อมติด คุณอาจรู้สึกดีขึ้นแล้ว แต่กระดูกยังไม่พร้อมรับแรงเต็มที่

แหล่งอ้างอิงเกี่ยวกับการปลูกถ่ายกระดูกทั่วไประบุว่าระยะฟื้นตัวอาจอยู่ประมาณ **2 สัปดาห์ถึง 3 เดือน** และตัวกระดูกปลูกถ่ายอาจใช้เวลาประมาณ **3 เดือนหรือนานกว่า** จึงจะสมาน โดยขึ้นกับการบาดเจ็บและขนาดของกระดูกที่ปลูก [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft) สำหรับกระดูกขากรรไกร แผลระยะแรกอาจฟื้นประมาณ **1 สัปดาห์** แต่กระดูกอาจใช้เวลาตั้งแต่ **อย่างน้อย 3 เดือนถึง 9-12 เดือน** ในการสมาน โดยการปลูกถ่ายขนาดใหญ่มักใช้เวลานานกว่า [Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21727-dental-bone-graft)

ช่วงเวลาเหล่านี้เป็นกรอบจากแหล่งข้อมูลต่างประเทศ ไม่ใช่กำหนดนัดหรืออนุญาตให้ลงน้ำหนักสำหรับผู้ป่วยแต่ละคน แผนของคุณต้องอาศัยชนิดการผ่าตัด สุขภาพโดยรวม และผลภาพถ่ายติดตาม

### ช่วงแรกหลังผ่าตัด

มักมีอาการปวด บวม ตึง หรือช้ำได้ หากเก็บกระดูกจากร่างกายตัวเอง คุณอาจปวดทั้งแผลที่รักษาและแผลผู้ให้กระดูก ใช้ยาและดูแลแผลตามคำสั่งของทีมรักษา

อย่าลงน้ำหนักหรือขยับเกินข้อจำกัด แม้อาการปวดจะน้อย หากใส่เฝือกหรืออุปกรณ์พยุง ไม่ควรถอดเอง แผลควรได้รับการดูแลให้สะอาดและแห้งตามคำแนะนำเฉพาะของโรงพยาบาล

### การกลับไปทำงาน

เวลาขึ้นกับตำแหน่งผ่าตัดและลักษณะงานมากกว่าชื่อการผ่าตัดเพียงอย่างเดียว งานนั่งโต๊ะอาจกลับได้ก่อน หากควบคุมอาการปวดได้และเดินทางปลอดภัย งานที่ต้องยืน เดิน ขับรถ ยกของ ปีนที่สูง หรือใช้เครื่องจักรอาจต้องรอจนกระดูกมั่นคงและหยุดยาที่ทำให้ง่วงแล้ว

หากผ่าตัดบริเวณขาหรือเชิงกราน ควรถามว่าสามารถลงน้ำหนักได้ระดับใด หากผ่าตัดแขน ควรถามข้อจำกัดในการยก ดัน ดึง และขับรถ ใบรับรองการทำงานควรระบุข้อจำกัด ไม่ใช่เพียงวันที่คาดว่าจะกลับไปทำงาน

### การกลับไปออกกำลังกายเต็มที่

อย่ากลับไปเล่นกีฬาหรือออกกำลังกายหนักเพียงเพราะแผลปิดดีแล้ว แพทย์มักใช้การตรวจร่างกายและภาพถ่ายรังสีประเมินว่ากระดูกเริ่มเชื่อมเพียงพอหรือไม่ แหล่งอ้างอิงระบุว่าบางกรณีอาจต้องหลีกเลี่ยงการออกกำลังกายหนักเป็นเวลาหลายเดือน

การทำกายภาพบำบัดขึ้นกับตำแหน่งผ่าตัด บางคนต้องเริ่มขยับข้อเร็วเพื่อป้องกันข้อยึด ขณะที่บางคนต้องจำกัดการเคลื่อนไหวเพื่อให้กระดูกติด อย่านำแผนของผู้ป่วยคนอื่นมาใช้แทนคำสั่งของคุณ

## ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การผ่าตัดทุกชนิดมีความเสี่ยง การปลูกถ่ายกระดูกมีทั้งความเสี่ยงทั่วไปจากการผ่าตัด และความเสี่ยงเฉพาะที่เกี่ยวกับการเชื่อมของกระดูก ไม่มีอัตราเดียวที่ใช้ได้กับทุกตำแหน่งและทุกวิธี

### ความเสี่ยงทั่วไป

- เลือดออกหรือเลือดคั่ง
- แผลติดเชื้อหรือการติดเชื้อที่กระดูก
- ปฏิกิริยาต่อยาหรือปัญหาจากยาระงับความรู้สึก
- ลิ่มเลือด โดยเฉพาะเมื่อเคลื่อนไหวได้น้อย
- แผลแยกหรือแผลหายช้า
- บาดเจ็บต่อเส้นประสาทหรือเนื้อเยื่อใกล้เคียง

ความเสี่ยงเรื่องเลือดออก ลิ่มเลือด การติดเชื้อ ปัญหาจากยาระงับความรู้สึก และการบาดเจ็บของเส้นประสาท เป็นภาวะแทรกซ้อนที่แหล่งอ้างอิงระบุไว้ [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft)

### ความเสี่ยงเฉพาะของการปลูกถ่ายกระดูก

- กระดูกปลูกถ่ายไม่เชื่อม หรือเชื่อมช้ากว่าที่คาด
- วัสดุเคลื่อน ยุบ หรือไม่คงรูปตามต้องการ
- กระดูกติดในแนวที่ไม่เหมาะสม
- อุปกรณ์ยึดตรึงหลวม หัก หรือระคายเนื้อเยื่อ
- ต้องผ่าตัดซ้ำเพื่อเติมกระดูก แก้การยึดตรึง หรือจัดการการติดเชื้อ
- ปวดเรื้อรังหรือชาบริเวณผ่าตัด
- ปวด ชา เลือดออก หรือติดเชื้อที่แผลผู้ให้กระดูก หากใช้กระดูกของตัวเอง
- การทำงานของข้อหรือแขนขาไม่กลับมาเต็มที่ แม้กระดูกเชื่อมแล้ว

ความเสี่ยงจะเปลี่ยนไปตามตำแหน่ง เช่น การผ่าตัดใกล้เส้นประสาทมีความกังวลเรื่องชาและอ่อนแรง การผ่าตัดขากรรไกรอาจเกี่ยวข้องกับเหงือก โพรงอากาศ หรือเส้นประสาทรับความรู้สึก ส่วนการเก็บกระดูกจากเชิงกรานอาจทำให้ปวดบริเวณนั้นระหว่างฟื้นตัว

ปัจจัยที่อาจรบกวนการสมาน ได้แก่ การสูบบุหรี่หรือนิโคติน การติดเชื้อ ความไม่มั่นคงของกระดูก เลือดมาเลี้ยงไม่ดี โรคประจำตัวที่ควบคุมไม่ได้ และการลงน้ำหนักเร็วกว่าที่กำหนด ศัลยแพทย์จะประเมินปัจจัยเหล่านี้เพื่ออธิบายความเสี่ยงเฉพาะของคุณ

## สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

<!-- hdcare:emergency -->
> **อาการฉุกเฉิน โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที** ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัดก่อน หากมีอาการเหล่านี้ หายใจลำบากหรือหายใจไม่ออก เจ็บแน่นหน้าอก หมดสติหรือซึมมากจนปลุกไม่ตื่น ชัก เลือดออกมากไม่หยุด ใบหน้า ปาก หรือคอบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดขึ้นทันที
>
> อาการอื่นด้านล่าง ให้ทำตามที่ระบุไว้ในแต่ละข้อ ข้อที่ไม่ได้ระบุว่าฉุกเฉิน ให้ติดต่อทีมผ่าตัดหรือโรงพยาบาลที่รักษาทันทีที่พบ หากติดต่อไม่ได้ ไม่แน่ใจ หรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน

หลังผ่าตัดกระดูกสันหลัง หากขาอ่อนแรงหรือชามากขึ้น เกิดอาการชาบริเวณก้นหรืออวัยวะเพศ ปัสสาวะไม่ออก หรือกลั้นปัสสาวะหรืออุจจาระไม่ได้ ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ต้องรอวันนัดหรือติดต่อทีมผ่าตัดก่อน

อาการปวด บวม และช้ำเล็กน้อยอาจเกิดขึ้นหลังผ่าตัด แต่ควรติดต่อโรงพยาบาลหรือกลับไปพบแพทย์ทันทีเมื่อมีอาการต่อไปนี้

| อาการ | เหตุผลที่ต้องประเมิน |
|---|---|
| หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หน้ามืด หรือหมดสติ | อาจเป็นภาวะฉุกเฉินจากหัวใจ ปอด ลิ่มเลือด หรือปฏิกิริยาต่อยา |
| เลือดออกมาก เลือดซึมไม่หยุด หรือแผลบวมตึงรวดเร็ว | อาจมีเลือดออกหรือเลือดคั่ง |
| ไข้ร่วมกับแผลแดง ร้อน ปวดมากขึ้น หรือมีหนอง | อาจมีการติดเชื้อ |
| ปวดหรือบวมแย่ลงหลังจากเคยดีขึ้น | ต้องประเมินการติดเชื้อ เลือดคั่ง หรือปัญหาของวัสดุปลูกถ่าย |
| ปลายมือหรือปลายเท้าเย็น ซีด คล้ำ ชามาก หรือขยับไม่ได้ | อาจมีปัญหาการไหลเวียนเลือด เส้นประสาท หรืออุปกรณ์พยุงรัดแน่น |
| ปวดน่อง บวมข้างเดียว หรือหายใจเหนื่อยเฉียบพลัน | อาจเกี่ยวข้องกับลิ่มเลือด |
| แผลแยก มีกลิ่นผิดปกติ หรือเห็นวัสดุภายใน | ต้องตรวจแผลและวัสดุปลูกถ่าย |
| เฝือกหรืออุปกรณ์พยุงแน่นขึ้นมาก เปียก แตก หรือกดผิวหนัง | อาจรบกวนการไหลเวียนและทำให้เกิดแผลกดทับ |
| กระดูกหรือข้อรู้สึกเคลื่อนผิดปกติหลังล้ม กระแทก หรือลงน้ำหนัก | ต้องตรวจว่ากระดูกหรืออุปกรณ์ยึดตรึงเสียหายหรือไม่ |

สำหรับการปลูกกระดูกขากรรไกร ควรติดต่อแพทย์เมื่ออาการปวดหรือบวมแย่ลงหลังช่วงแรก มีหนองหรือของเหลวไหลจากแผล หรือเหงือกร่นจนสงสัยว่าวัสดุเปิดออก ซึ่งเป็นสัญญาณที่แหล่งอ้างอิงแนะนำให้ประเมิน [Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21727-dental-bone-graft)

หากอาการรุนแรง เช่น หายใจไม่ออก เจ็บหน้าอก หมดสติ หรือเลือดออกมาก ควรไปห้องฉุกเฉิน ไม่ควรรอถึงวันนัด

## ทางเลือกอื่น

ทางเลือกขึ้นกับเหตุผลที่เสนอให้ปลูกถ่ายกระดูก บางกรณียังรักษาโดยไม่ผ่าตัดได้ ขณะที่บางกรณีจำเป็นต้องแก้ความไม่มั่นคงหรือช่องว่างของกระดูกจึงจะมีโอกาสสมาน

### การรักษาโดยไม่ผ่าตัด

- ใส่เฝือก อุปกรณ์พยุง หรือจำกัดการลงน้ำหนัก หากกระดูกยังอยู่ในแนวและมีความมั่นคงเพียงพอ
- เฝ้าติดตามด้วยภาพถ่ายรังสี เมื่อยังมีสัญญาณว่ากระดูกกำลังสมาน
- ทำกายภาพบำบัดเพื่อคงการเคลื่อนไหวและความแข็งแรง โดยไม่รบกวนตำแหน่งกระดูก
- ควบคุมโรคประจำตัว แก้ภาวะโภชนาการ และหยุดนิโคตินเพื่อลดปัจจัยที่ขัดขวางการสร้างกระดูก
- รักษาการติดเชื้อและประเมินความมั่นคงก่อนพิจารณาปลูกกระดูก
- ใช้อุปกรณ์กระตุ้นการสร้างกระดูกในผู้ป่วยบางราย ทั้งนี้ไม่ใช่ทุกกรณีจำเป็นหรือเหมาะสม แหล่งอ้างอิงระบุว่าแพทย์อาจพิจารณาอุปกรณ์ชนิดนี้เป็นรายกรณี [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft)

### ทางเลือกในการผ่าตัด

- เปลี่ยนวิธีหรือเพิ่มความมั่นคงของการยึดตรึง โดยไม่เติมกระดูกในบางกรณี
- ใช้วัสดุปลูกถ่ายคนละชนิด เช่น กระดูกตัวเอง กระดูกผู้บริจาค หรือวัสดุสังเคราะห์
- ใช้เทคนิคเคลื่อนย้ายกระดูกหรือสร้างกระดูกทีละช่วงในข้อบกพร่องขนาดใหญ่
- เปลี่ยนข้อ ในกรณีที่ผิวข้อเสียหายมากและการเชื่อมกระดูกไม่ตอบโจทย์การใช้งาน
- เชื่อมข้อ หากการคงการเคลื่อนไหวของข้อทำให้ปวดหรือไม่มีความมั่นคง
- สำหรับ[ขากรรไกร](/hdcare/corrective-jaw-surgery/) อาจปรับแผนทันตกรรมหรือเลือกวิธีบูรณะอื่น หากปริมาตรกระดูกและสุขภาพช่องปากไม่เหมาะกับแผนเดิม

คำถามสำคัญไม่ใช่เพียง “มีทางเลือกอื่นไหม” แต่ควรถามว่า หากยังไม่ผ่าตัด โอกาสที่กระดูกจะสมานเองมีเพียงใด การรอจะทำให้กล้ามเนื้อลีบ ข้อแข็ง การผิดรูป หรือการผ่าตัดภายหลังซับซ้อนขึ้นหรือไม่ และมีหลักฐานใดจากภาพตรวจว่าจำเป็นต้องเติมกระดูก

## สิทธิการรักษา

การใช้สิทธิขึ้นกับสาเหตุของโรค ความจำเป็นทางการแพทย์ สถานพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และวัสดุที่อยู่ในขอบเขตการรักษา ควรให้โรงพยาบาลตรวจสิทธิก่อนกำหนดผ่าตัด โดยเฉพาะเมื่ออาจต้องใช้วัสดุปลูกถ่ายหรืออุปกรณ์ยึดตรึง

### ประกันสังคม

ผู้ประกันตนควรเริ่มสอบถามโรงพยาบาลตามสิทธิ หากจำเป็นต้องส่งต่อไปยังสถานพยาบาลที่มีศัลยแพทย์หรืออุปกรณ์เฉพาะ โรงพยาบาลต้นสิทธิจะเป็นผู้พิจารณากระบวนการส่งต่อ

ควรถามว่า

- การผ่าตัดและการนอนโรงพยาบาลอยู่ในขอบเขตสิทธิหรือไม่
- ต้องมีใบส่งตัวหรือการอนุมัติก่อนหรือไม่
- วัสดุปลูกถ่ายและอุปกรณ์ยึดตรึงที่แพทย์วางแผนใช้อยู่ในสิทธิหรือไม่
- การตรวจติดตาม ภาพถ่ายรังสี และกายภาพบำบัดทำที่ใด

### บัตรทอง

โดยทั่วไปควรเข้ารับการประเมินที่หน่วยบริการประจำหรือหน่วยบริการตามระบบส่งต่อ ยกเว้นกรณีฉุกเฉิน หากเป็นกระดูกหักไม่ติดหรือการผ่าตัดที่ต้องใช้ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะทาง หน่วยบริการอาจส่งต่อไปยังโรงพยาบาลที่มีศักยภาพเหมาะสม

ควรตรวจสอบว่าต้องใช้เอกสารใด การส่งต่อครอบคลุมช่วงติดตามผลหรือไม่ และหากต้องทำกายภาพบำบัดหลังผ่าตัดจะรับบริการที่หน่วยใด

### ประกันสุขภาพเอกชน

ความคุ้มครองต่างกันตามกรมธรรม์ บริษัทอาจพิจารณาว่าเป็นการรักษาที่จำเป็นทางการแพทย์ มีโรคหรืออาการมาก่อนทำประกันหรือไม่ ต้องอนุมัติก่อนผ่าตัดหรือไม่ และวัสดุหรืออุปกรณ์บางชนิดอยู่ในเงื่อนไขใด

ส่งเอกสารให้บริษัทพิจารณาก่อนผ่าตัดหากทำได้ เอกสารที่มักมีประโยชน์ ได้แก่ ใบวินิจฉัย แผนการผ่าตัด ภาพตรวจ รายการวัสดุที่คาดว่าจะใช้ และเหตุผลทางการแพทย์ที่ต้องปลูกถ่ายกระดูก ควรถามด้วยว่าความคุ้มครองรวมแผลเก็บกระดูก การทำกายภาพ และการผ่าตัดเพิ่มเติมหากเกิดภาวะแทรกซ้อนหรือไม่

### จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

## คำถามที่พบบ่อย

### ผ่าตัดปลูกถ่ายกระดูกเจ็บไหม

ระหว่างผ่าตัดจะมียาระงับความรู้สึกเพื่อไม่ให้รู้สึกเจ็บตามวิธีที่เหมาะกับขอบเขตการผ่าตัด หลังผ่าตัดมักมีอาการปวด บวม หรือตึง และหากใช้กระดูกของตัวเองอาจปวดเพิ่มที่แผลเก็บกระดูก ทีมรักษาจะวางแผนควบคุมอาการและปรับตามโรคประจำตัวของคุณ

### กระดูกที่ปลูกถ่ายมาจากไหน

กระดูกหรือวัสดุปลูกถ่ายอาจมาจากร่างกายของคุณเอง ผู้บริจาคที่ผ่านการเตรียม หรือวัสดุทดแทนสังเคราะห์ ศัลยแพทย์เลือกตามตำแหน่ง ขนาดช่องว่าง คุณสมบัติที่ต้องการ และความเสี่ยงของการมีแผลเพิ่ม ควรถามให้ชัดก่อนผ่าตัดว่าจะใช้ชนิดใดและเพราะเหตุใด

### ใช้กระดูกของตัวเองดีกว่าวัสดุชนิดอื่นเสมอไหม

ไม่เสมอไป เพราะกระดูกของตัวเองมีข้อดีด้านองค์ประกอบที่ช่วยสร้างกระดูก แต่ต้องมีแผลเก็บกระดูกเพิ่มและอาจเก็บได้จำกัด กระดูกผู้บริจาคหรือวัสดุสังเคราะห์ช่วยหลีกเลี่ยงแผลดังกล่าว แต่อาจเหมาะกับงานคนละแบบ การเลือกจึงต้องชั่งประโยชน์กับความเสี่ยงเฉพาะกรณี

### ต้องใส่แผ่นโลหะหรือสกรูทุกคนหรือไม่

ไม่ทุกคน แผ่นโลหะ สกรู หรือหมุดใช้เมื่อจำเป็นต้องเพิ่มความมั่นคงหรือยึดวัสดุให้อยู่ในตำแหน่ง การปลูกกระดูกบางบริเวณสามารถทำได้โดยไม่ต้องใช้อุปกรณ์เหล่านี้ ขึ้นกับแรงที่กระดูกต้องรับและรูปแบบของข้อบกพร่อง

### กระดูกจะติดเมื่อไร

กระดูกมักใช้เวลาหลายเดือนจึงจะสมาน และกรณีขนาดใหญ่อาจนานกว่านั้น แหล่งอ้างอิงระบุว่าการปลูกถ่ายทั่วไปอาจใช้ประมาณ 3 เดือนหรือนานกว่า ส่วนการปลูกกระดูกขากรรไกรขนาดใหญ่อาจใช้ประมาณ 9-12 เดือน [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft) และ [Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21727-dental-bone-graft) ระยะจริงขึ้นกับตำแหน่ง ขนาด ความมั่นคง เลือดมาเลี้ยง นิโคติน และสุขภาพโดยรวม

### รู้สึกดีขึ้นแล้วสามารถลงน้ำหนักได้เลยไหม

ไม่ควรเพิ่มการลงน้ำหนักเอง เพราะอาการปวดอาจลดลงก่อนที่กระดูกจะเชื่อมแข็งแรง แพทย์จะใช้ทั้งการตรวจและภาพถ่ายรังสีช่วยกำหนดระดับการลงน้ำหนัก การฝืนเร็วเกินไปอาจรบกวนวัสดุปลูกถ่ายหรืออุปกรณ์ยึดตรึง

### หากกระดูกปลูกถ่ายไม่ติดจะเกิดอะไรขึ้น

แพทย์จะหาสาเหตุก่อน เช่น การติดเชื้อ ความไม่มั่นคง เลือดมาเลี้ยงไม่ดี หรือนิโคติน จากนั้นจึงพิจารณาเฝ้าติดตาม ปรับการยึดตรึง รักษาการติดเชื้อ ใช้วิธีเสริมการสร้างกระดูก หรือผ่าตัดซ้ำ การไม่ติดไม่ได้มีแนวทางแก้แบบเดียวสำหรับทุกคน

### กระดูกจากผู้บริจาคจะทำให้ต้องกินยากดภูมิคุ้มกันไหม

โดยทั่วไปการใช้กระดูกผู้บริจาคที่ผ่านกระบวนการเตรียมไม่ได้เหมือนการปลูกถ่ายอวัยวะ และไม่ได้หมายความว่าทุกคนต้องใช้ยากดภูมิคุ้มกัน อย่างไรก็ตาม ควรถามศัลยแพทย์เกี่ยวกับชนิดและแหล่งของวัสดุ รวมถึงข้อจำกัดเฉพาะของวัสดุนั้น

### สูบบุหรี่แล้วผ่าตัดได้ไหม

อาจผ่าตัดได้ในบางกรณี แต่การสูบบุหรี่และใช้นิโคตินเพิ่มความเสี่ยงที่กระดูกจะสมานช้าหรือไม่ติด แหล่งอ้างอิงระบุว่านิโคตินรบกวนการสมานของกระดูก [Penn Medicine](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft) แจ้งทีมรักษาตามจริงเพื่อวางแผนลดความเสี่ยง และอย่าคิดว่าการเปลี่ยนรูปแบบผลิตภัณฑ์นิโคตินจะไม่มีผล

### ต้องเอาแผ่นโลหะหรือสกรูออกภายหลังหรือไม่

ไม่จำเป็นต้องเอาออกทุกคน หากอุปกรณ์มั่นคง ไม่ติดเชื้อ และไม่ก่ออาการ แพทย์อาจเก็บไว้ แต่บางกรณีอาจพิจารณานำออกเมื่อระคายเคือง ติดเชื้อ หลวม รบกวนการใช้งาน หรือเป็นส่วนหนึ่งของแผนการรักษาขั้นต่อไป

### สามารถขับรถหลังผ่าตัดได้เมื่อไร

ควรขับเมื่อควบคุมรถและเบรกฉุกเฉินได้อย่างปลอดภัย ไม่ได้ใช้ยาที่ทำให้ง่วง และข้อจำกัดจากแผล เฝือก หรืออุปกรณ์พยุงไม่รบกวนการขับรถ การผ่าตัดแขน ขา กระดูกสันหลัง หรือเชิงกรานอาจทำให้ต้องงดขับนานต่างกัน ศัลยแพทย์จะพิจารณาจากตำแหน่งผ่าตัดและการฟื้นตัว

### จำเป็นต้องทำกายภาพบำบัดหรือไม่

บางคนจำเป็นต้องทำเพื่อป้องกันข้อยึด ฟื้นกำลังกล้ามเนื้อ และฝึกเดินหรือใช้อุปกรณ์พยุง แต่ไม่ใช่ทุกคนจะเริ่มในเวลาเดียวกัน การเคลื่อนไหวเร็วเกินไปอาจรบกวนกระดูก ขณะที่หยุดนานเกินไปอาจทำให้ข้อแข็ง จึงต้องทำตามแผนที่สอดคล้องกับความมั่นคงของกระดูก

### ผ่าตัดแล้วกระดูกจะติดแน่นอนหรือไม่

ไม่มีวิธีใดรับประกันว่ากระดูกจะติดแน่นอน ผลลัพธ์ขึ้นกับสาเหตุเดิม ขนาดข้อบกพร่อง ความมั่นคง การติดเชื้อ เลือดมาเลี้ยง สุขภาพโดยรวม และการใช้นิโคติน ก่อนตัดสินใจ ศัลยแพทย์ควรอธิบายเป้าหมาย โอกาสที่ต้องรักษาเพิ่มเติม และผลที่อาจเกิดขึ้นหากเลือกไม่ผ่าตัดตามข้อมูลของคุณเอง

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [Cleveland Clinic: Dental Bone Graft: Process, Purpose & Healing](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/21727-dental-bone-graft) — เกี่ยวกับ Bone graft surgery — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
2. [Penn Medicine: Bone graft](https://www.pennmedicine.org/treatments/bone-graft) — เกี่ยวกับ Bone-graft surgery — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

> หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที