# ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้า

**ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้า (Ankle replacement) คือการนำกระดูกและกระดูกอ่อนบริเวณผิวข้อเท้าที่เสียหายออก แล้วใส่ข้อเท้าเทียมเพื่อช่วยลดอาการปวดจากข้อเท้าเสื่อมและคงการเคลื่อนไหวของข้อไว้ การผ่าตัดมักพิจารณาเมื่ออาการรบกวนการเดินหรือชีวิตประจำวันมาก และการรักษาโดยไม่ผ่าตัดช่วยได้ไม่เพียงพอ ไม่ใช่ทุกคนที่มีข้อเท้าเสื่อมจะต้องทำวิธีนี้**

## ประเด็นสำคัญ

- การผ่าตัดนี้เหมาะกับผู้ป่วยข้อเท้าเสื่อมระยะรุนแรงบางคน โดยแพทย์ต้องประเมินความเจ็บปวด การใช้งานข้อ รูปร่างข้อ คุณภาพกระดูก การไหลเวียนเลือด และภาวะสุขภาพร่วมก่อน
- ข้อเท้าเทียมช่วยคงการขยับของข้อ ต่างจากการเชื่อมข้อเท้าที่ทำให้ข้อบริเวณนั้นไม่เคลื่อนไหว แต่ข้อเท้าเทียมอาจสึก หลวม หรือจำเป็นต้องผ่าตัดแก้ไขในอนาคตได้
- การฟื้นตัวกินเวลาหลายเดือน ช่วงแรกมักต้องใส่เฝือกหรืออุปกรณ์พยุง งดลงน้ำหนักหรือจำกัดการลงน้ำหนัก และทำกายภาพบำบัดตามแผนเฉพาะของศัลยแพทย์

## ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้า คืออะไร

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้าเทียมเป็นการรักษาข้อเท้าเสื่อมที่มีความเสียหายมาก โดยศัลยแพทย์จะตัดผิวกระดูกและกระดูกอ่อนที่สึกออกจากปลายกระดูกหน้าแข้งและกระดูกข้อเท้า จากนั้นใส่ชิ้นส่วนข้อเท้าเทียมเพื่อให้ผิวข้อเคลื่อนไหวสัมพันธ์กันได้ จุดมุ่งหมายคือช่วยลดความเจ็บปวด เพิ่มความมั่นคง และรักษาการเคลื่อนไหวของข้อเท้าไว้เท่าที่ทำได้ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

ข้อเท้าเสื่อมเกิดขึ้นเมื่อกระดูกอ่อนที่ปกคลุมผิวข้อบางลงหรือเสียหาย ทำให้กระดูกเสียดสีกัน ผู้ป่วยอาจปวด บวม ข้อฝืด เดินลำบาก หรือรู้สึกว่าข้อไม่มั่นคง สาเหตุอาจเป็นการเสื่อมตามอายุ การบาดเจ็บหรือกระดูกหักในอดีต โรคข้ออักเสบ หรือความผิดรูปที่ทำให้น้ำหนักลงบนข้อไม่สมดุล

การพบข้อเสื่อมในภาพเอกซเรย์เพียงอย่างเดียวไม่ได้แปลว่าต้องผ่าตัด แพทย์จะพิจารณาว่าอาการปวดสัมพันธ์กับข้อเท้าจริงหรือไม่ รบกวนชีวิตมากเพียงใด และได้ลองการรักษาอื่นอย่างเหมาะสมแล้วหรือยัง การฉีดยา กายภาพบำบัด อุปกรณ์พยุง และการปรับกิจกรรมอาจช่วยให้ผู้ป่วยจำนวนหนึ่งควบคุมอาการได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

ก่อนเลือกวิธีผ่าตัด แพทย์มักเปรียบเทียบข้อเท้าเทียมกับการเชื่อมข้อเท้า การเชื่อมข้อทำให้กระดูกบริเวณข้อเท้ายึดติดกัน จึงลดการเคลื่อนไหวของข้อนั้น ส่วนข้อเท้าเทียมออกแบบมาเพื่อคงการขยับไว้ การเลือกไม่ได้ขึ้นอยู่กับอายุเพียงอย่างเดียว แต่รวมถึงระดับกิจกรรม รูปร่างข้อ คุณภาพกระดูก เส้นเอ็น ความมั่นคงของข้อ โรคประจำตัว และความคาดหวังหลังผ่าตัด

ข้อเท้าเทียมไม่ใช่ข้อธรรมชาติและมีอายุการใช้งานจำกัด ชิ้นส่วนอาจสึกหรือหลวมเมื่อเวลาผ่านไป โดยเฉพาะเมื่อรับแรงกระแทกมาก จึงมักเหมาะกับผู้ที่ยอมปรับกิจกรรมหลังผ่าตัดและเข้าใจว่าอาจต้องติดตามภาพเอกซเรย์ระยะยาว หรืออาจต้องผ่าตัดแก้ไขในอนาคต

## ใครควรทำ / ใครไม่ควรทำ

ผู้ที่อาจได้รับการพิจารณาให้ผ่าตัดมักมีข้อเท้าเสื่อมระยะมาก มีอาการปวดเรื้อรัง ข้อฝืด หรือเดินได้จำกัด จนกระทบการทำงาน การนอน หรือกิจวัตรประจำวัน และรักษาโดยไม่ผ่าตัดแล้วอาการยังไม่ดีพอ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

แพทย์จะตรวจการเดิน ช่วงการเคลื่อนไหว ความมั่นคง แนวขาและส้นเท้า สภาพผิวหนัง ชีพจรที่เท้า และการรับความรู้สึก อาจต้องถ่ายเอกซเรย์ขณะยืนลงน้ำหนัก เพื่อดูช่องข้อและแนวของข้อ บางรายต้องตรวจภาพเพิ่มเติมเพื่อวางตำแหน่งชิ้นส่วนหรือประเมินกระดูกโดยรอบ

| สถานการณ์ | แนวทางที่มักพิจารณา |
|---|---|
| ปวดข้อเท้ารุนแรงและจำกัดการเดิน แม้รักษาแบบไม่ผ่าตัดแล้ว | อาจประเมินเพื่อผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้า |
| ยังไม่เคยลองปรับกิจกรรม อุปกรณ์พยุง หรือกายภาพบำบัด | มักลองวิธีไม่ผ่าตัดก่อน หากไม่มีเหตุจำเป็นเร่งด่วน |
| มีการติดเชื้อที่ข้อ แผลติดเชื้อ หรือผิวหนังบริเวณผ่าตัดไม่พร้อม | มักยังไม่ผ่าตัดจนกว่าจะควบคุมปัญหาได้ |
| เลือดไปเลี้ยงเท้าไม่เพียงพอ หรือเส้นประสาทรับความรู้สึกเสียมาก | อาจไม่เหมาะ เพราะแผลหายยากและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้ |
| กระดูกไม่แข็งแรง ข้อผิดรูปมาก หรือเส้นเอ็นไม่มั่นคง | ต้องประเมินเป็นรายคน อาจต้องแก้ความผิดรูปร่วมกันหรือเลือกวิธีอื่น |
| ต้องทำกิจกรรมกระแทกสูงหรือใช้แรงหนักต่อเนื่อง | ต้องหารือเรื่องข้อจำกัดและความเสี่ยงต่อการสึกของข้อเทียม |
| มีเบาหวาน สูบบุหรี่ หรือมีโรคเรื้อรังควบคุมไม่ดี | ต้องลดความเสี่ยงและควบคุมโรคก่อนกำหนดแผนผ่าตัด |

ภาวะที่อาจทำให้การผ่าตัดไม่เหมาะหรือจำเป็นต้องเลื่อน ได้แก่ การติดเชื้อ การไหลเวียนเลือดที่ขาไม่ดี แผลบริเวณข้อเท้า เส้นประสาทเสื่อมรุนแรง กระดูกตายหรือสูญเสียมาก และสุขภาพโดยรวมที่ทำให้ความเสี่ยงจากการผ่าตัดหรือการดมยาสลบสูงเกินประโยชน์ที่คาดหวัง

ความผิดรูปของข้อเท้าไม่ใช่ข้อห้ามเสมอไป แต่บางคนต้องผ่าตัดจัดแนวกระดูก ยืดหรือซ่อมเส้นเอ็น หรือแก้ข้อข้างเคียงร่วมด้วย งานวิจัยจากผู้ป่วยในสถาบันเดียวพบว่าภาวะแทรกซ้อนสัมพันธ์กับปัจจัยของผู้ป่วยบางอย่าง เช่น ดัชนีมวลกายสูง แต่ข้อมูลนี้ไม่ควรใช้ตัดสินว่าบุคคลใดทำได้หรือไม่ได้โดยลำพัง

หากอาการยังควบคุมได้ด้วยรองเท้าที่เหมาะสม อุปกรณ์พยุง การปรับกิจกรรม ยาบรรเทาปวดตามแพทย์สั่ง หรือกายภาพบำบัด การผ่าตัดอาจยังไม่ใช่คำตอบ เป้าหมายคือเลือกเวลาที่ประโยชน์จากการลดปวดและเพิ่มการใช้งานคุ้มกับความเสี่ยง ไม่ใช่ผ่าตัดเพราะภาพเอกซเรย์ดูเสื่อมเท่านั้น

## เตรียมตัวก่อนผ่าตัด

ก่อนผ่าตัด คุณจะได้รับการตรวจสุขภาพและประเมินความพร้อมสำหรับการระงับความรู้สึก ทีมรักษาจะทบทวนโรคประจำตัว ประวัติแพ้ยา การผ่าตัดเดิม ภาวะเลือดออกง่าย การติดเชื้อ และยาหรืออาหารเสริมทุกชนิดที่ใช้อยู่ อาจมีการตรวจเลือด ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ เอกซเรย์ทรวงอก หรือการตรวจอื่นตามอายุและสุขภาพ ไม่ใช่ทุกคนต้องตรวจเหมือนกัน

ควรนำรายชื่อยาและขนาดที่ใช้อยู่ไปให้ทีมรักษา รวมถึงยาซื้อเอง สมุนไพร และอาหารเสริม ยาบางกลุ่มอาจต้องหยุดหรือปรับก่อนผ่าตัด เช่น ยาต้านการแข็งตัวของเลือด ยาต้านเกล็ดเลือด ยารักษาเบาหวาน และอาหารเสริมบางชนิด ห้ามหยุดยาเอง ศัลยแพทย์หรือวิสัญญีแพทย์จะกำหนดเวลาให้ตามชนิดยา เหตุผลที่ใช้ยา และความเสี่ยงของคุณ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

หากสูบบุหรี่หรือใช้ผลิตภัณฑ์นิโคติน ควรแจ้งแพทย์ เพราะนิโคตินลดการไหลเวียนเลือดและอาจทำให้แผลหรือกระดูกหายช้า ทีมรักษาอาจแนะนำให้หยุดก่อนและหลังผ่าตัดตามแผนที่เหมาะกับคุณ ผู้ที่เป็นเบาหวานควรควบคุมระดับน้ำตาล เพราะระดับน้ำตาลสูงเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อและแผลหายช้า

แจ้งทีมรักษาหากมีไข้ ไอมาก แผลพุพอง ผื่น รอยถลอก แผลติดเชื้อ หรืออาการป่วยใหม่บริเวณขาและเท้าก่อนวันผ่าตัด แม้เป็นแผลเล็กก็อาจมีความสำคัญ เพราะแนวผ่าตัดบริเวณข้อเท้ามีเนื้อเยื่อปกคลุมไม่มาก แพทย์อาจเลื่อนผ่าตัดเพื่อหลีกเลี่ยงการติดเชื้อหรือปัญหาแผล

โรงพยาบาลจะให้คำแนะนำเรื่องงดอาหารและเครื่องดื่มตามเวลาของการผ่าตัดและชนิดการระงับความรู้สึก ให้ทำตามคำสั่งเฉพาะที่ได้รับ หากเผลอกินหรือดื่มในช่วงที่ต้องงด ให้บอกทีมรักษาตามจริงเพื่อป้องกันภาวะแทรกซ้อนจากการดมยาสลบ

การเตรียมบ้านสำคัญ เพราะระยะแรกคุณอาจยังลงน้ำหนักที่ขาข้างผ่าตัดไม่ได้ ควรจัดพื้นที่เดินให้โล่ง ย้ายพรมหรือสายไฟที่ทำให้สะดุด เตรียมเก้าอี้มั่นคง วางของใช้จำเป็นไว้ในระดับหยิบถึง และวางแผนการใช้ห้องน้ำ หากบ้านมีบันได ควรฝึกใช้อุปกรณ์ช่วยเดินกับนักกายภาพบำบัดก่อนกลับบ้าน

เตรียมผู้ดูแลสำหรับการเดินทางกลับ การทำอาหาร การอาบน้ำ และการทำงานบ้านในช่วงแรก คุณไม่ควรขับรถกลับเอง ควรนำบัตรประจำตัว เอกสารสิทธิการรักษา ผลตรวจหรือภาพถ่ายเดิม รายชื่อยา เสื้อผ้าหลวม และรองเท้าที่ใส่ง่ายไปโรงพยาบาล ไม่ควรนำของมีค่าที่ไม่จำเป็นไป

ควรถามศัลยแพทย์ล่วงหน้าว่าจะลงน้ำหนักได้เมื่อใด ต้องใช้ไม้ค้ำ เครื่องช่วยเดิน หรือรถพยุงเข่านานเพียงใด ต้องมีผู้ดูแลกี่วัน และมีโอกาสทำหัตถการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ คำตอบมีผลโดยตรงต่อการเตรียมบ้านและการลางาน

## ขั้นตอนการผ่าตัด

รายละเอียดแตกต่างตามความเสียหาย รูปร่างข้อ ชนิดข้อเทียม และการผ่าตัดร่วม แต่ลำดับทั่วไปมีดังนี้ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

1. **ยืนยันแผนผ่าตัด**  
   ทีมรักษาตรวจชื่อ ตำแหน่ง และข้างที่จะผ่าตัดอีกครั้ง ศัลยแพทย์อธิบายแผนและตอบข้อสงสัยก่อนลงนามยินยอม หากภาพตรวจแสดงความผิดรูปหรือปัญหาเส้นเอ็น อาจมีแผนแก้ไขร่วมด้วย

2. **ให้ยาระงับความรู้สึก**  
   โดยทั่วไปอาจใช้การดมยาสลบ และอาจใช้การระงับเส้นประสาทบริเวณขาร่วมเพื่อลดความเจ็บปวดหลังผ่าตัด วิธีที่เหมาะขึ้นกับสุขภาพ การประเมินของวิสัญญีแพทย์ และแนวทางของโรงพยาบาล

3. **จัดท่าและควบคุมเลือดในบริเวณผ่าตัด**  
   ทีมผ่าตัดทำความสะอาดผิวหนัง ปูผ้าปลอดเชื้อ และอาจใช้สายรัดต้นขาเพื่อลดเลือดในบริเวณผ่าตัด ทำให้ศัลยแพทย์เห็นโครงสร้างได้ชัดขึ้น

4. **เปิดแผลเข้าสู่ข้อเท้า**  
   ศัลยแพทย์เปิดแผลด้านหน้าหรือด้านข้างของข้อเท้า แล้วแยกเนื้อเยื่ออย่างระมัดระวังเพื่อเข้าถึงข้อ ตำแหน่งแผลขึ้นกับเทคนิคและโครงสร้างของผู้ป่วย

5. **นำผิวข้อที่เสียหายออก**  
   กระดูกอ่อนที่สึกและกระดูกบางส่วนบริเวณปลายกระดูกหน้าแข้งกับกระดูกข้อเท้าจะถูกตัดออกตามแนวที่วางแผนไว้ ศัลยแพทย์พยายามเก็บกระดูกที่แข็งแรงและจัดแนวให้เหมาะกับชิ้นส่วนข้อเทียม

6. **เตรียมและใส่ข้อเทียม**  
   ศัลยแพทย์ใส่ชิ้นส่วนที่ยึดกับกระดูก และส่วนที่ช่วยให้ชิ้นส่วนเคลื่อนสัมพันธ์กัน จากนั้นตรวจตำแหน่ง แนวข้อ ความมั่นคง และช่วงการเคลื่อนไหว อาจใช้ภาพเอกซเรย์ระหว่างผ่าตัดช่วยตรวจตำแหน่ง

7. **แก้ปัญหาที่เกี่ยวข้องหากจำเป็น**  
   บางรายต้องปรับสมดุลเนื้อเยื่อ ยืด[เอ็นร้อยหวาย](/hdcare/achilles-tendon-repair/) ซ่อมเส้นเอ็น ตัดจัดแนวกระดูก หรือเชื่อมข้อข้างเคียง เพื่อให้เท้ารับน้ำหนักสมดุล งานวิจัยหนึ่งรายงานว่ามีผู้ป่วยบางส่วนได้รับหัตถการเหล่านี้ร่วมกับการเปลี่ยนข้อเท้า

8. **ปิดแผลและตรึงข้อ**  
   เมื่อพอใจกับตำแหน่งและการเคลื่อนไหว ศัลยแพทย์จะล้างแผล ห้ามเลือด ปิดแผล และใส่เฝือกหรืออุปกรณ์ดามเพื่อจำกัดการเคลื่อนไหวในช่วงแรก

หลังผ่าตัด คุณจะถูกย้ายไปห้องพักฟื้นเพื่อเฝ้าดูการหายใจ ความดันโลหิต ความเจ็บปวด เลือดออก และการไหลเวียนเลือดที่เท้า ทีมรักษาจะตรวจสีผิว อุณหภูมิ การรับความรู้สึก และการขยับนิ้วเท้าเป็นระยะ

## ใช้เวลานานแค่ไหน

ระยะเวลาผ่าตัดแตกต่างกันตามชนิดข้อเทียม เทคนิค ความผิดรูป และหัตถการร่วม โดยศัลยแพทย์ผู้รักษาจะให้เวลาประมาณการเฉพาะราย เวลาที่อยู่ในห้องผ่าตัดและโรงพยาบาลทั้งหมดจะนานกว่าตัวการผ่าตัด เพราะรวมการเตรียมตัว การให้ยาระงับความรู้สึก และการพักฟื้นหลังผ่าตัด

การระงับความรู้สึกมักเป็นการดมยาสลบ และอาจทำร่วมกับการระงับเส้นประสาทเพื่อลดปวด ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement)) วิสัญญีแพทย์จะเลือกวิธีหลังประเมินโรคหัวใจ ปอด การใช้ยา ประวัติแพ้ยา และความเสี่ยงเฉพาะบุคคล คุณควรถามว่าการระงับเส้นประสาทจะทำให้ขาชาหรืออ่อนแรงชั่วคราวอย่างไร เพื่อป้องกันการล้มในช่วงแรก

แหล่งอ้างอิงระบุว่าผู้ป่วยจำนวนมากพักโรงพยาบาลอย่างน้อยข้ามคืน ขณะที่บางแห่งอาจทำโดยกลับบ้านในวันเดียวกัน อย่างไรก็ตาม แนวทางในประเทศไทยแตกต่างกันตามโรงพยาบาล สุขภาพของผู้ป่วย ความเจ็บปวด ความสามารถในการใช้ไม้ค้ำ และการมีผู้ดูแล จึงควรยืนยันระยะนอนโรงพยาบาลกับทีมผ่าตัดของคุณโดยตรง

ก่อนกลับบ้าน ทีมรักษามักต้องมั่นใจว่าอาการปวดและคลื่นไส้ควบคุมได้ ไม่มีเลือดออกผิดปกติ ปลายเท้ามีเลือดไหลเวียนดี และคุณเคลื่อนย้ายตัวได้อย่างปลอดภัยโดยไม่ลงน้ำหนักเกินคำสั่ง หากมีโรคประจำตัวซับซ้อนหรือทำหัตถการร่วม อาจต้องสังเกตอาการนานขึ้น

## พักฟื้นนานแค่ไหน

การพักฟื้นเป็นกระบวนการหลายเดือน และอาจใช้เวลาถึงประมาณหนึ่งปีกว่าการทำงานของข้อเท้า อาการบวม และความมั่นใจในการเดินจะเข้าที่มากขึ้น ทั้งนี้ขึ้นกับการหายของแผล คุณภาพกระดูก การผ่าตัดร่วม โรคประจำตัว และการทำกายภาพบำบัด ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement)) ไม่ควรใช้กำหนดเวลาของผู้อื่นแทนคำสั่งของศัลยแพทย์ เพราะแผนลงน้ำหนักแต่ละรายต่างกัน

| ลำดับการฟื้นตัวตามเกณฑ์ทางคลินิก | สิ่งที่มักเกิดขึ้น |
|---|---|
| ระยะแรกหลังผ่าตัด | พักขาให้สูง ควบคุมปวด ขยับนิ้วเท้าตามคำแนะนำ ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน และป้องกันการล้ม |
| ระยะตรึงข้อและดูแลแผล | ใส่เฝือกหรืออุปกรณ์ดามตามคำสั่งเพื่อให้ข้ออยู่นิ่ง เน้นดูแลแผลและลดบวม |
| เมื่อแผลหายเหมาะสม | ตรวจแผลและพิจารณาตัดไหม รวมถึงพิจารณาเปลี่ยนอุปกรณ์พยุงตามการประเมินของศัลยแพทย์ |
| เมื่อศัลยแพทย์ยืนยันว่าปลอดภัย | เริ่มลงน้ำหนักหรือกายภาพบำบัดตามการประเมินแผล ภาพเอกซเรย์ ความมั่นคง คุณภาพกระดูก และหัตถการร่วม |
| ระยะฟื้นฟูต่อเนื่อง | เพิ่มการลงน้ำหนัก ฝึกช่วงการเคลื่อนไหว ความแข็งแรง การทรงตัว และรูปแบบการเดินอย่างค่อยเป็นค่อยไป |
| ช่วงปลายการฟื้นตัว | อาการบวมอาจลดช้า ความทนทานและการเดินมักดีขึ้นต่อเนื่อง แต่การฟื้นโดยรวมอาจยาวถึงประมาณหนึ่งปี |

ห้ามเริ่มลงน้ำหนัก เปลี่ยนอุปกรณ์พยุง หรือเริ่มกายภาพบำบัดตามตารางด้วยตนเอง ต้องรอให้ศัลยแพทย์ยืนยันจากการตรวจแผล ภาพเอกซเรย์ ความมั่นคง คุณภาพกระดูก และหัตถการร่วมก่อน

ช่วงแรกควรยกขาให้ข้อเท้าอยู่สูงตามคำแนะนำ เพื่อลดบวมและแรงตึงบนแผล หลีกเลี่ยงการปล่อยขาห้อยนานเกินไป หากนิ้วเท้าซีด เขียว เย็น ชามากขึ้น หรือปวดแน่นผิดปกติหลังใส่เฝือก ต้องติดต่อโรงพยาบาล ไม่ควรแกะหรือปรับเฝือกเอง

อย่าให้แผลหรือเฝือกเปียกจนกว่าทีมรักษาจะอนุญาต ตรวจผิวหนังรอบขอบเฝือกทุกวัน และอย่าสอดสิ่งของเข้าไปเกา หากเฝือกหลวมมาก แตก กดผิวหนัง หรือมีกลิ่นและของเหลวซึม ควรให้ทีมรักษาตรวจ

การลงน้ำหนักต้องเป็นไปตามคำสั่งของศัลยแพทย์ คำว่า “ลงน้ำหนักบางส่วน” ไม่ได้หมายถึงเดินได้ตามปกติ นักกายภาพบำบัดจะสอนวิธีใช้ไม้ค้ำหรือเครื่องช่วยเดิน การขึ้นลงบันได และการย้ายตัวจากเตียงหรือเก้าอี้อย่างปลอดภัย

การกลับไปทำงานขึ้นกับลักษณะงานมากกว่าชื่อการผ่าตัด งานนั่งอาจกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยืน เดิน ขึ้นบันได ขับรถ หรือยกของ หากยังต้องยกขาสูง รับประทานยาที่ทำให้ง่วง หรือยังลงน้ำหนักไม่ได้ การกลับไปทำงานเร็วอาจเพิ่มบวมและเสี่ยงล้ม ควรขอใบรับรองที่ระบุข้อจำกัดของงาน ไม่ใช่เพียงวันที่คาดว่าจะกลับได้

การขับรถต้องรอจนควบคุมเท้าและเหยียบแป้นได้อย่างปลอดภัย ไม่ใส่เฝือกหรืออุปกรณ์ที่ขัดขวางการควบคุมรถ และไม่ใช้ยาที่ทำให้ง่วง หากผ่าตัดขาขวาหรือขับรถเกียร์ที่ต้องใช้เท้าข้างผ่าตัด อาจต้องรอนานขึ้น ศัลยแพทย์จะประเมินจากการลงน้ำหนัก การเคลื่อนไหว และความเร็วในการตอบสนอง

หลังฟื้นตัว มักแนะนำกิจกรรมแรงกระแทกต่ำ เช่น เดิน ว่ายน้ำ หรือปั่นจักรยานเมื่อแผลหายและแพทย์อนุญาต กิจกรรมที่วิ่ง กระโดด หรือเปลี่ยนทิศทางรุนแรงอาจเพิ่มแรงต่อข้อเทียม ควรถามศัลยแพทย์ว่ากิจกรรมใดเหมาะกับสภาพกระดูกและข้อเทียมของคุณ

## ความเสี่ยงและภาวะแทรกซ้อน

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้าอาจช่วยลดปวดและรักษาการเคลื่อนไหว แต่ไม่มีการผ่าตัดใดปราศจากความเสี่ยง ภาวะแทรกซ้อนบางอย่างเกิดในช่วงแผลหาย ขณะที่บางอย่างเกิดหลายปีหลังผ่าตัด

ความเสี่ยงระยะแรก ได้แก่

- แผลหายช้า แผลแยก หรือผิวหนังรอบแผลเสียหาย
- การติดเชื้อที่ผิวหนัง เนื้อเยื่อ หรือรอบข้อเทียม
- เลือดออกหรือเลือดคั่ง
- เส้นประสาทระคายเคือง ทำให้ชา ปวดแสบ หรือกล้ามเนื้ออ่อนแรง
- หลอดเลือดบาดเจ็บหรือเลือดไปเลี้ยงเท้าลดลง
- ลิ่มเลือดอุดตันในหลอดเลือดดำที่ขา ซึ่งอาจเคลื่อนไปยังปอด
- กระดูกแตกระหว่างหรือหลังผ่าตัด
- ข้อฝืด บวม หรือปวดต่อเนื่อง
- ภาวะแทรกซ้อนจากยาระงับความรู้สึก

ความเสี่ยงระยะยาว ได้แก่ ข้อเทียมสึก หลวม เคลื่อน ทรุด หรืออยู่ในแนวที่ทำให้รับแรงไม่สมดุล กระดูกอาจงอกหรือเปลี่ยนแปลงจนช่วงการเคลื่อนไหวลดลง บางคนยังมีอาการปวดจากข้อข้างเคียง เส้นเอ็น หรือแนวเท้าที่ผิดปกติ ข้อเทียมที่หลวมหรือเสียหายอาจต้องผ่าตัดแก้ไข เปลี่ยนชิ้นส่วน หรือเปลี่ยนไปเชื่อมข้อ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

งานวิจัยย้อนหลังจากข้อเท้าเทียมหนึ่งร้อยข้อในสถาบันเดียวพบทั้งภาวะแทรกซ้อนและการผ่าตัดแก้ไข แต่เป็นข้อมูลจากเทคนิค ชิ้นส่วน และช่วงเวลาหนึ่ง จึงไม่ควรนำอัตราจากงานดังกล่าวมาใช้ทำนายความเสี่ยงของผู้ป่วยไทยแต่ละคนโดยตรง ความเสี่ยงจริงขึ้นกับประสบการณ์ของทีมผ่าตัด รูปร่างข้อ คุณภาพกระดูก สุขภาพหลอดเลือด เบาหวาน การสูบบุหรี่ น้ำหนักตัว และการทำตามข้อจำกัดหลังผ่าตัด

คุณสามารถลดความเสี่ยงบางส่วนได้ด้วยการควบคุมโรคประจำตัว แจ้งยาทุกชนิด หลีกเลี่ยงนิโคติน ดูแลแผลตามคำแนะนำ ไม่ลงน้ำหนักก่อนเวลา และเข้ารับการติดตามตามนัด แต่การทำทุกอย่างถูกต้องไม่ได้รับประกันว่าจะไม่เกิดภาวะแทรกซ้อน

ก่อนตัดสินใจ ควรถามศัลยแพทย์ว่าความเสี่ยงที่สำคัญที่สุดสำหรับคุณคืออะไร หากข้อเทียมมีปัญหาจะมีทางแก้แบบใด และความผิดรูปหรือโรคประจำตัวของคุณทำให้ต้องเปลี่ยนแผนหรือไม่ คำตอบเฉพาะบุคคลมีประโยชน์กว่าตัวเลขเฉลี่ยจากผู้ป่วยกลุ่มอื่น

## สัญญาณที่ต้องกลับไปพบแพทย์ทันที

<!-- hdcare:emergency -->
> **อาการฉุกเฉิน โทร 1669 หรือไปห้องฉุกเฉินที่ใกล้ที่สุดทันที** ไม่ต้องรอติดต่อทีมผ่าตัดก่อน หากมีอาการเหล่านี้ หายใจลำบากหรือหายใจไม่ออก เจ็บแน่นหน้าอก หมดสติหรือซึมมากจนปลุกไม่ตื่น ชัก เลือดออกมากไม่หยุด ใบหน้า ปาก หรือคอบวมจนกลืนหรือหายใจลำบาก แขนขาอ่อนแรงหรือพูดไม่ชัดขึ้นทันที
>
> อาการอื่นด้านล่าง ให้ทำตามที่ระบุไว้ในแต่ละข้อ ข้อที่ไม่ได้ระบุว่าฉุกเฉิน ให้ติดต่อทีมผ่าตัดหรือโรงพยาบาลที่รักษาทันทีที่พบ หากติดต่อไม่ได้ ไม่แน่ใจ หรืออาการแย่ลง ให้ไปห้องฉุกเฉิน

ติดต่อทีมผ่าตัดหรือไปโรงพยาบาลทันทีหากมีอาการต่อไปนี้ โดยเฉพาะเมื่ออาการเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว

| อาการ | สิ่งที่ควรทำ |
|---|---|
| หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หน้ามืด ไอมีเลือด หรือหมดสติ | ขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที เพราะอาจเกี่ยวกับลิ่มเลือดที่ปอดหรือภาวะรุนแรงอื่น |
| นิ้วเท้าซีด เขียว เย็น ขยับไม่ได้ หรือชามากขึ้น | ติดต่อโรงพยาบาลทันที อาจมีปัญหาการไหลเวียนเลือดหรือเฝือกกดแน่น |
| ปวดรุนแรงขึ้นอย่างชัดเจนแม้พักและใช้ยาตามแผน | ติดต่อทีมผ่าตัด ไม่ควรรอถึงวันนัด |
| ไข้ร่วมกับแผลแดง ร้อน บวม มีหนอง มีกลิ่น หรือของเหลวซึมมาก | ให้แพทย์ประเมินการติดเชื้อโดยเร็ว |
| น่องบวม ปวด กดเจ็บ หรือขาข้างหนึ่งบวมขึ้นทันที | ติดต่อแพทย์เพื่อประเมินลิ่มเลือด ห้ามนวดบริเวณที่สงสัย |
| เลือดซึมจนผ้าปิดแผลชุ่มหรือไม่หยุด | ติดต่อโรงพยาบาลทันที |
| ล้ม ลงน้ำหนักผิดจังหวะ หรือได้ยินเสียงผิดปกติแล้วปวดมาก | หยุดลงน้ำหนักและให้แพทย์ตรวจ |
| เฝือกแตก เปียก หลวมมาก หรือกดผิวหนังจนเจ็บ | ติดต่อหน่วยรักษาเพื่อปรับหรือเปลี่ยน ไม่ควรแก้เอง |

อาการบวมและปวดระดับหนึ่งพบได้หลังผ่าตัด แต่ควรค่อย ๆ ควบคุมได้ หากอาการเปลี่ยนจากเดิมอย่างชัดเจน ให้ใช้ช่องทางติดต่อหลังผ่าตัดที่โรงพยาบาลให้ไว้ อย่ารอเพียงเพราะยังไม่ถึงวันนัด

## ทางเลือกอื่น

การเปลี่ยนข้อเท้าไม่ใช่ทางเลือกแรกสำหรับผู้ป่วยข้อเท้าเสื่อมทุกคน ผู้ป่วยจำนวนมากควบคุมอาการได้ด้วยการรักษาโดยไม่ผ่าตัด เช่น การปรับกิจกรรมเพื่อลดแรงกระแทก กายภาพบำบัด อุปกรณ์พยุงข้อ แผ่นรองหรือรองเท้าที่ช่วยกระจายน้ำหนัก ยาบรรเทาปวดที่เหมาะกับสุขภาพ และการฉีดยาเข้าข้อตามข้อบ่งชี้ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

| ทางเลือก | เหมาะกับสถานการณ์ใด | ข้อจำกัดสำคัญ |
|---|---|---|
| ปรับกิจกรรมและควบคุมน้ำหนัก | อาการสัมพันธ์กับการเดินหรือแรงกระแทก | ไม่ทำให้กระดูกอ่อนที่เสียกลับเป็นปกติ |
| กายภาพบำบัด | ต้องการเพิ่มความแข็งแรง การทรงตัว และการใช้ข้อ | ถ้าข้อเสื่อมมาก อาจลดอาการได้ไม่ทั้งหมด |
| อุปกรณ์พยุง รองเท้า หรือแผ่นรอง | ข้อไม่มั่นคงหรือรับน้ำหนักไม่สมดุล | อาจเทอะทะและต้องปรับให้พอดี |
| ยาหรือการฉีดเข้าข้อ | ใช้ควบคุมอาการในผู้ที่ยังไม่พร้อมผ่าตัดหรือไม่เหมาะกับการผ่าตัด | ผลอาจเป็นเพียงชั่วคราว และมีข้อห้ามเฉพาะบุคคล |
| การเชื่อมข้อเท้า | ข้อเสื่อมรุนแรงและต้องการลดการเคลื่อนไหวที่ก่อให้เกิดปวด | ข้อบริเวณนั้นจะไม่ขยับ และแรงอาจถ่ายไปข้อข้างเคียง |
| การผ่าตัดจัดแนวกระดูก | ความเสื่อมอยู่บางส่วนและมีแนวขาผิด ทำให้น้ำหนักกดไม่สมดุล | ไม่เหมาะกับข้อที่เสียหายทั่วทั้งข้อ |
| การผ่าตัดทำความสะอาดข้อ | มีเศษกระดูกหรือเนื้อเยื่อที่ทำให้ติดขัดในบางกรณี | มักไม่แก้ข้อเสื่อมระยะท้าย |
| การดูแลตามอาการ | อาการยอมรับได้หรือความเสี่ยงผ่าตัดสูง | ต้องติดตามเมื่อปวดหรือความสามารถในการเดินเปลี่ยน |

ทางเลือกผ่าตัดที่มักนำมาเปรียบเทียบมากที่สุดคือการเชื่อมข้อเท้า ข้อเท้าเทียมคงการเคลื่อนไหวไว้ได้มากกว่า ส่วนการเชื่อมข้ออาจเหมาะกว่าในผู้ป่วยบางรายตามคุณภาพกระดูก ความผิดรูป ระดับกิจกรรม และสภาพเส้นเอ็น ไม่มีวิธีใดดีที่สุดสำหรับทุกคน

หากแพทย์เสนอผ่าตัด ควรถามว่าทำไมจึงเลือกเปลี่ยนข้อแทนการเชื่อมข้อ การไม่ผ่าตัดต่อไปมีผลอย่างไร และมีข้อใดในเท้าหรือขาที่อาจเป็นแหล่งปวดร่วมด้วย การระบุต้นเหตุให้ชัดช่วยลดโอกาสที่ผ่าตัดข้อเท้าแล้วอาการจากบริเวณอื่นยังคงอยู่

## สิทธิการรักษา

การใช้สิทธิขึ้นกับข้อบ่งชี้ทางการแพทย์ โรงพยาบาลตามสิทธิ ระบบส่งต่อ และเงื่อนไขของแต่ละกองทุน การมีข้อเท้าเสื่อมไม่ได้หมายความว่าสิทธิจะอนุมัติการเปลี่ยนข้อเท้าโดยอัตโนมัติ ศัลยแพทย์ต้องประเมินว่าจำเป็น เหมาะสม และมีทางเลือกอื่นหรือไม่

### ประกันสังคม

เริ่มติดต่อโรงพยาบาลที่ลงทะเบียนไว้ แพทย์จะตรวจและส่งต่อไปยังสถานพยาบาลที่มีศักยภาพหากจำเป็น ควรถามว่าต้องใช้หนังสือส่งตัวหรือไม่ ข้อเท้าเทียมและหัตถการร่วมอยู่ในสิทธิหรือมีเงื่อนไขใด รวมถึงการทำกายภาพบำบัดและอุปกรณ์ช่วยเดินหลังผ่าตัด

### บัตรทอง

โดยทั่วไปควรเริ่มจากหน่วยบริการประจำตามสิทธิ เพื่อรับการประเมินและส่งต่อเข้าสู่โรงพยาบาลที่ให้บริการด้านกระดูกและข้อ ตรวจสอบสิทธิก่อนนัด เพราะขั้นตอนส่งต่อและสถานพยาบาลปลายทางอาจแตกต่างตามพื้นที่ ความพร้อม และข้อบ่งชี้ของผู้ป่วย

### สวัสดิการรักษาพยาบาลของหน่วยงานรัฐ

ผู้มีสิทธิควรตรวจสอบกับต้นสังกัดและโรงพยาบาลว่าการผ่าตัด ข้อเทียม การตรวจภาพ หัตถการร่วม และการฟื้นฟูครอบคลุมตามหลักเกณฑ์ใด โรงพยาบาลอาจต้องดำเนินเอกสารหรือขออนุมัติก่อนผ่าตัด

### ประกันสุขภาพเอกชน

ตรวจสอบว่าแผนคุ้มครองการรักษาผู้ป่วยใน การผ่าตัด ข้อเทียม กายภาพบำบัด และภาวะแทรกซ้อนหรือไม่ บริษัทอาจขอประวัติอาการ ภาพเอกซเรย์ แผนการรักษา และข้อมูลว่าภาวะนี้เกิดก่อนเริ่มกรมธรรม์หรือไม่ ควรขอการยืนยันความคุ้มครองเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนกำหนดวันผ่าตัด

ไม่ว่าจะใช้สิทธิใด ควรถามโรงพยาบาลให้ชัดว่าเอกสารใดต้องเตรียม การส่งต่อใช้ได้นานเพียงใด การนัดติดตาม กายภาพบำบัด อุปกรณ์พยุง และการผ่าตัดเพิ่มเติมหากเกิดภาวะแทรกซ้อนอยู่ในกระบวนการเดียวกันหรือไม่

### จ่ายเอง ส่วนร่วมจ่าย หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน

หากต้องจ่ายค่ารักษาเองทั้งหมด หรือจ่ายบางส่วน เช่น ส่วนร่วมจ่าย (Co-payment) ตามเงื่อนไขกรมธรรม์ หรือส่วนที่เกินวงเงินประกัน ควรขอใบประเมินค่าใช้จ่ายจากโรงพยาบาลก่อนตัดสินใจ และถามให้ชัดว่ารวมค่าแพทย์ ค่าห้อง ค่าอุปกรณ์ และการตรวจติดตามหลังผ่าตัดหรือไม่ ทางเลือกหนึ่งสำหรับการชำระคือการผ่อน เช่น บริการผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตนานสูงสุด 10 เดือนของ HDcare

## คำถามที่พบบ่อย

### ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเท้าเหมาะกับใคร?

เหมาะกับผู้มีข้อเท้าเสื่อมรุนแรงที่ปวดและเดินลำบาก แม้ลองรักษาโดยไม่ผ่าตัดอย่างเหมาะสมแล้ว แพทย์ยังต้องประเมินคุณภาพกระดูก แนวข้อ เส้นเอ็น การไหลเวียนเลือด โรคประจำตัว และระดับกิจกรรมก่อนตัดสินใจ ([Cleveland Clinic](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement))

### ข้อเท้าเสื่อมต้องผ่าตัดทุกคนไหม?

ไม่ต้องผ่าตัดทุกคน เพราะหลายคนควบคุมอาการได้ด้วยการปรับกิจกรรม กายภาพบำบัด อุปกรณ์พยุง ยา หรือการฉีดเข้าข้อ การผ่าตัดมักพิจารณาเมื่ออาการรบกวนชีวิตมากและวิธีเหล่านี้ช่วยได้ไม่เพียงพอ

### ข้อเท้าเทียมต่างจากการเชื่อมข้อเท้าอย่างไร?

ข้อเท้าเทียมพยายามคงการเคลื่อนไหวของข้อ ส่วนการเชื่อมข้อทำให้กระดูกบริเวณข้อเท้ายึดติดและไม่เคลื่อนไหว วิธีที่เหมาะขึ้นกับอายุเชิงสุขภาพ กิจกรรม คุณภาพกระดูก ความผิดรูป และความคาดหวังของคุณ

### หลังผ่าตัดต้องนอนโรงพยาบาลกี่คืน?

ผู้ป่วยจำนวนมากอาจพักอย่างน้อยข้ามคืน แต่บางรายอาจกลับบ้านได้เร็วกว่าและบางรายต้องพักนานกว่า แนวทางในประเทศไทยขึ้นกับโรงพยาบาล สุขภาพ การผ่าตัดร่วม และความสามารถในการใช้เครื่องช่วยเดินอย่างปลอดภัย

### ผ่าตัดใช้เวลานานแค่ไหน?

ระยะเวลาผ่าตัดแตกต่างกันตามชนิดข้อเทียม เทคนิค ความผิดรูป และหัตถการร่วม โดยศัลยแพทย์ผู้รักษาจะให้เวลาประมาณการเฉพาะราย เวลารวมการเตรียมและพักฟื้นหลังดมยาจะมากกว่าตัวการผ่าตัด

### หลังผ่าตัดเดินได้เลยไหม?

โดยทั่วไปยังไม่ควรเดินลงน้ำหนักเต็มทันที และต้องใช้อุปกรณ์ช่วยเดินตามคำสั่งของศัลยแพทย์ การเริ่มลงน้ำหนักขึ้นกับการหายของแผล ภาพเอกซเรย์ ความมั่นคง คุณภาพกระดูก และการผ่าตัดร่วม ต้องรอให้ศัลยแพทย์ยืนยันก่อนและห้ามเริ่มตามตารางด้วยตนเอง

### ต้องใส่เฝือกนานเท่าไร?

ระยะใส่เฝือกหรืออุปกรณ์ดามแตกต่างกันตามชนิดข้อเทียม การหายของแผล คุณภาพกระดูก และการผ่าตัดร่วม ศัลยแพทย์จะพิจารณาเปลี่ยนเป็นอุปกรณ์พยุงแบบถอดได้เมื่อแผลและข้อมีความพร้อม ไม่ควรเปลี่ยนอุปกรณ์เองตามกำหนดเวลาทั่วไป

### พักฟื้นทั้งหมดนานเท่าไร?

การฟื้นตัวหลักใช้เวลาหลายเดือน และอาการบวมหรือการทำงานของข้ออาจค่อย ๆ ดีขึ้นต่อเนื่องถึงประมาณหนึ่งปี อายุ สุขภาพเดิม ความซับซ้อนของการผ่าตัด และการทำกายภาพบำบัดมีผลต่อระยะฟื้นตัว

### เมื่อไรกลับไปทำงานได้?

งานนั่งมักกลับได้เร็วกว่างานที่ต้องยืน เดิน หรือยกของ แต่ไม่มีกำหนดเดียวสำหรับทุกคน คุณต้องพิจารณาการลงน้ำหนัก ความสามารถในการยกขาสูง การใช้ยาที่ทำให้ง่วง และความปลอดภัยในการเดินทางร่วมกับศัลยแพทย์

### ขับรถหลังผ่าตัดได้เมื่อไร?

ควรรอจนควบคุมเท้าและเหยียบแป้นได้อย่างปลอดภัย ไม่ใส่อุปกรณ์ที่ขัดขวางการขับ และไม่ใช้ยาที่ทำให้ง่วง การผ่าตัดขาขวา ชนิดเกียร์ และความเร็วในการตอบสนองทำให้กำหนดเวลาแตกต่างกัน

### ข้อเท้าเทียมอยู่ได้ตลอดชีวิตไหม?

ไม่สามารถรับประกันได้ว่าข้อเท้าเทียมจะอยู่ได้ตลอดชีวิต เพราะชิ้นส่วนอาจสึก หลวม ทรุด หรือจำเป็นต้องผ่าตัดแก้ไขเมื่อเวลาผ่านไป การใช้งาน ระดับกิจกรรม แนวข้อ คุณภาพกระดูก และการติดตามรักษามีผลต่ออายุของข้อเทียม

### หลังหายแล้ววิ่งหรือเล่นกีฬาได้ไหม?

มักเน้นกิจกรรมแรงกระแทกต่ำ และอาจต้องหลีกเลี่ยงการวิ่ง กระโดด หรือกีฬาที่เปลี่ยนทิศทางรุนแรง กิจกรรมที่ทำได้จริงขึ้นกับความมั่นคงของข้อ การฟื้นตัว และคำแนะนำของศัลยแพทย์

### ถ้ายังปวดหลังผ่าตัดหมายความว่าข้อเทียมมีปัญหาไหม?

ไม่เสมอไป เพราะระยะแรกอาจปวดจากแผล บวม กล้ามเนื้ออ่อนแรง หรือเนื้อเยื่อรอบข้อ แต่ความปวดที่รุนแรงขึ้น ปวดหลังล้ม หรือปวดร่วมกับไข้ แผลแดง และของเหลวซึม ต้องให้แพทย์ตรวจโดยเร็ว

### หากข้อเทียมหลวมหรือสึกจะแก้ไขอย่างไร?

อาจเฝ้าติดตาม ผ่าตัดเปลี่ยนชิ้นส่วน [ผ่าตัดแก้ไขข้อเทียม](/hdcare/prosthetic-revision-surgery/) หรือเปลี่ยนไปเชื่อมข้อ ขึ้นกับปริมาณกระดูกที่เหลือ การติดเชื้อ แนวข้อ และสภาพเนื้อเยื่อ แผนแก้ไขมักซับซ้อนกว่าการผ่าตัดครั้งแรก จึงควรถามเรื่องนี้ก่อนตัดสินใจ

### ควรขอความเห็นจากแพทย์อีกคนไหม?

คุณสามารถขอความเห็นเพิ่มเติมได้ โดยเฉพาะเมื่อกำลังเลือกระหว่างเปลี่ยนข้อ เชื่อมข้อ หรือรักษาต่อโดยไม่ผ่าตัด ควรนำภาพถ่าย ผลตรวจ รายการรักษาที่เคยลอง และข้อมูลโรคประจำตัวไปด้วย เพื่อให้เปรียบเทียบทางเลือกจากข้อมูลชุดเดียวกัน.

## ข้อมูลอ้างอิง

1. [Cleveland Clinic: Ankle Replacement Surgery: What It Is & Recovery](https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/14595-total-ankle-replacement) — เกี่ยวกับ Ankle replacement — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)
2. [PubMed Central (U.S. National Library of Medicine): Complication rates after total ankle arthroplasty in one ... - PMC -…](https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3764305/) — เกี่ยวกับ Ankle replacement — บทความสุขภาพต่างประเทศ (สืบค้น 2026-09-24)

> ข้อมูลเพื่อการอ้างอิงเท่านั้น ไม่สามารถใช้แทนคำวินิจฉัยหรือคำแนะนำจากแพทย์ได้

> หากมีอาการผิดปกติหลังผ่าตัด ควรติดต่อแพทย์หรือโรงพยาบาลทันที